Convex Model: «Έχουμε αγαπήσει ανθρώπους που έζησαν και δημιούργησαν στο περιθώριο»

 

Από το 2017, οι εκ Θεσσαλονίκης Convex Model έχουν αφήσει ένα ιδιαίτερο αποτύπωμα μέσα από τα νοσταλγικά synth wave/post-punk ηχοτοπία τους.

Τους συναντούμε ενόψει της συμμετοχής τους ως σαπόρτ στη συναυλία των Ambassade στη Θεσσαλονίκη (16/5) και στο 4^ο Athens Pop Underground Fest στην Αθήνα (22/5).

Κοντεύουν 10 χρόνια από την παρθενική κυκλοφορία των Convex Model, Intersecting Planes. Από ανάγκη, επιθυμία, περιέργεια ή τι άλλο ξεκίνησε η μουσική σας συνάντηση και κατόπιν συνεργασία;

Ο συνδετικός μας κρίκος ήταν και είναι το πάθος για τη μουσική και η ενασχόληση με αυτή.

Φυσικά, αυτό δεν αρκεί, η ζωή σε μια μπάντα μοιάζει με ένα κοινόβιο κι όλα τα πιθανά σκαμπανεβάσματά του.

Επομένως, απαιτούνται επιδέξιες (ορχηστρικές;) μανούβρες από όλα τα μέλη για να έχουμε κι εμείς αλλά και οι άνθρωποι που ακούνε τη μουσική μας, κατ’ επέκταση, βραδυφλεγείς απολαύσεις διαρκείας.

Μέχρι τώρα, πάντως, η επιθυμία να δημιουργούμε μαζί μουσική και να τη μοιραζόμαστε με το κοινό είναι το καύσιμό μας σε αυτήν τη διαδρομή των σχεδόν 10 χρόνων.

Κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα, όπου ετοιμαζόμαστε για δύο εμφανίσεις:

Στις 16 Μαΐου θα μοιραστούμε τη σκηνή του Soul με τους Ambassade και τους Future Draft στη Θεσσαλονίκη.

Στις 22 Μαΐου συμμετέχουμε στο 4ο Athens Pop Underground Fest στο An Club στην Αθήνα, όπου θα εμφανιστούν ζωντανά μπάντες της εναλλακτικής σκηνής από επτά διαφορετικές χώρες.

Ο τόσο χαρακτηριστικός -σχεδόν trademark- ήχος των synths αποπνέει αθωότητα, μελαγχολία, νοσταλγία. Πώς διαχειρίζεστε τη μελαγχολία και τη νοσταλγία; Έχει κάπου απομείνει αθωότητα;

Η μελαγχολία και η νοσταλγία είναι συγγενικές έννοιες, και κατά καιρούς τις βιώνουμε και τις δύο όλοι μας.

Τα μελανά χρώματα, τα σκοτάδια μας, η θλίψη, το άλγος της απώλειας είναι αναπόσπαστο μέρος του ανθρώπινου ψυχισμού.

Μάλιστα, μερικές φορές δεν έχει να κάνει με κάτι που έχει παρέλθει και σου λείπει, αλλά με κάτι που δεν έζησες ποτέ και ωστόσο σου λείπει, σε βαθμό που να νιώθεις ψυχικό και σωματικό πόνο.

Στα γερμανικά υπάρχει η λέξη «Sehnsucht», που σημαίνει ταυτόχρονα νοσταλγία και έντονη επιθυμία/λαχτάρα.

Μάλιστα, κρύβει μέσα της τη λέξη «εθισμός», εθισμός σε αυτή την έντονη επιθυμία. «Έρχεται από το χάος, είναι η μόνη ενέργεια», όπως τραγούδησε κάποτε ο Blixa στο ομώνυμο κομμάτι των Einstürzende Neubauten.

Είναι συναισθήματα περίπλοκα που μπορούν, ωστόσο, να σε οδηγήσουν σε πρωτόγνωρες επικράτειες της ψυχικής κατάστασης αλλά και της δημιουργικότητας.

Μεγαλώνοντας, μαθαίνουμε να τα αγκαλιάζουμε και να τους δίνουμε διέξοδο, διοχετεύοντάς τα τόσο στη μουσική όσο και στους στίχους μας και μας χαροποιεί όταν νιώθουμε ότι κι άλλοι άνθρωποι ταυτίζονται με αυτό.

Η αθωότητα είναι ένα άλλο στοιχείο που, μεγαλώνοντας, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να τη διατηρήσεις.

Η ενηλικίωση συχνά φέρνει μαζί της μαθήματα που σκληραίνουν τους ανθρώπους, ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις έτσι κι αλλιώς και πάντοτε δύσκολες συνθήκες της ζωής και στις σχέσεις συναλλαγής που τόσο χαρακτηρίζουν τον «κόσμο των μεγάλων».

Υπάρχουν, ωστόσο, εκλάμψεις αθωότητας που εκδηλώνονται στις αυθόρμητες στιγμές, στον χρόνο με τους φίλους, στην έννοια του παιχνιδιού, στις πράξεις που κάνουμε έτσι απλά, άνευ όρων και χωρίς επιδιώξεις, στόχους ή προσδοκίες.

Και όσο περισσότερο χώρο και χρόνο δίνουμε σε τέτοιες στιγμές, τόσο περισσότερο διατηρούμε και ένα είδος παιδικότητας ή αθωότητας.

Σίγουρα το να παίζεις σε μια μπάντα ή το να παίζεις με τις λέξεις για να δημιουργηθούν οι στίχοι είναι ένα πρόσφορο έδαφος για κάτι τέτοιο.

«While the city sleeps/ Pariahs celebrate/ Repelling all the things/ That try to seal their fate». (With the Heart Inside your Shoes). Πόσο κοντά νιώθετε στους «παρίες» της μουσικής βιομηχανίας - και της ζωής;

Το πιο γοητευτικό χαρακτηριστικό που έχουν οι παρίες είναι η τεράστια ελευθερία τους που στην ουσία την έχουν τόσο μεγάλη ανάγκη, ώστε να επιλέγουν έναν πολύ πιο δύσβατο δρόμο και στην τέχνη και στη ζωή.

Έχουμε αγαπήσει βαθιά ανθρώπους που έζησαν και δημιούργησαν στο περιθώριο, παίρνοντας κι εμείς λίγο από το φως τους, και αυτοί οι λίγοι στίχοι είναι ένας φόρος τιμής κι ένα ευχαριστώ προς εκείνους για όλες τις στιγμές που μας συντρόφευσαν.

«I hoped for better days/ But went down the rabbit hole/ The only thing I found/Was half-burnt coal». (Love Has Melted in the Factories). Σε τι ελπίζετε;

Στην αγάπη άνευ όρων, στην καλοσύνη, στη συναισθηματική και ψυχική ταύτιση, στη συγχώρεση, στην αποδοχή, στην απενοχοποιημένη απόλαυση, στην ικανότητα του ανθρώπου για το καλύτερο, παρόλο που είναι ικανός για το χειρότερο.

«’Cause when I close my eyes/I see new worlds/ That aren’t broken» (Worlds that Aren’t Broken). Σε τι συνίστανται αυτοί οι κόσμοι;

Σε όλα αυτά που αναφέραμε στην προηγούμενη ερώτηση. Σε ό,τι τώρα φαντάζει ουτοπία σε σένα, σε μας, σε εκείνον, σε εκείνη και σε εκείνο.

«In noisy human hives/ I can no longer hide». (The Darkest Plains). Αποζητάτε ή αποφεύγετε τον ανθρώπινο «θόρυβο»;

Και τα δύο. Άλλοτε λειτουργεί ως white noise, χάνεσαι μέσα στη βαβούρα του κόσμου, απορροφώντας ήχους, συναισθήματα, διαθέσεις από όλη την παλέτα της ανθρώπινης φύσης και αναζητώντας σημεία ταύτισης.

Άλλοτε πάλι, έχεις την ανάγκη να αποτραβηχτείς και να ακούσεις τη σιωπή για να μπορέσεις να βρεις τον εαυτό σου και συνομιλήσετε χωρίς υπεκφυγές.

«I am but a stranger here/ It doesn’t feel like home/ The gutter took the things I knew/ And I was left alone». (Vagabond). Τι αποκαλείτε «σπίτι» - υπαρξιακά, ψυχικά, πολιτικά;

Αυτό ή αυτούς που σε κάνουν να νιώθεις οικεία. Μια νέα κατάσταση που σου μοιάζει εντελώς γνώριμη, κι ας είναι άγνωστη. Ανθρώπους που ίσως τους φέρει η τύχη στον δρόμο σου και νιώθεις σαν να γνωρίζεστε ήδη από προηγούμενες ζωές.

Οι δρόμοι μιας πόλης που σε κάνουν να νιώθεις μέρος της, παρόλο που είναι ένας νέος τόπος. Ένα τραγούδι που ακούς ή ένας πίνακας που κοιτάζεις και νιώθεις μια ανεξήγητη ταύτιση.

Πολιτικά, «σπίτι μας» θα αποκαλούσαμε ενδεχομένως τον τρόπο που λειτουργούν εναλλακτικές μικροκοινότητες.

Εκεί, παρά τις όποιες αδυναμίες, υπάρχει μεγαλύτερη αμεσότητα και συμμετοχή στις διαδικασίες, καθώς και η λογική της συναίνεσης στη λήψη των αποφάσεων.

«You let the rulers/ Devour again your soul/ Your soul/ Your mouth is shut/ Your eyes can’t see this wrong/ This wrong». (Politics of Lust). Πού οφείλεται η φαινομενική κοινωνική απάθεια, όταν η καθημερινότητα των περισσότερων αποσυντίθεται;

Οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες φτάνουν ορισμένες φορές σε τέτοιο σημείο απανθρωπιάς, ώστε να συνθλίβουν τα πάντα.

Υπό το καθεστώς τρόμου, αβεβαιότητας, ανημπόριας, είναι ανθρώπινο πολλοί να ενεργοποιούν μηχανισμούς απώθησης και απάθειας, ώστε να αντέξουν την υπάρχουσα κατάσταση.

Ωστόσο, η Iστορία αλλά και οι λιγοστές μας εμπειρίες σε μικροεπίπεδο έχουν δείξει ότι υπάρχουν πάντα και κάποιοι που αντιστέκονται, που δείχνουν έναν άλλο δρόμο, που καταφέρνουν μερικές φορές να ενώσουν τις φωνές του κόσμου, ώστε να επέλθει αλλαγή.

Έστω για λίγο.

«Hidden there behind the drape/ Dreaming up means of escape». [This Sense Of Loss (Spiral Moves)]. Ακούμε μουσική για να ξεφεύγουμε ή για να ξυπνάμε;

Και τα δύο ενδεχομένως, ίσως το δεύτερο να είναι επακόλουθο του πρώτου. Η μουσική είναι καταφύγιο, την ώρα της ακρόασης κλείνουμε έξω όλο τον υπόλοιπο κόσμο, την καθημερινότητα, τα ζόρια μας.

Αλλά η σχέση του αυτιού με τη μουσική είναι ενεργητική, μας φέρνει σε επαφή και με αυτά που αποφεύγουμε, και ξυπνάει συναισθήματα και σκέψεις που με τη σειρά τους έχουν τη δύναμη να μας ξυπνήσουν από τον λήθαργο, την αδράνεια, την παραίτηση.

Το θέμα είναι αν κάνουμε έπειτα κάτι γι’ αυτό/ με αυτό ή αν επιλέγουμε να πέσουμε πάλι σε ύπνο.

«Είμαστε όλοι χαμένοι στο σύμπαν/ Αναζητώντας συντονισμό». (Dream Pilot). Τον βρίσκουμε/θα τον βρούμε, πιστεύετε;

Πολλές φορές έχουμε την αίσθηση ότι όλοι διαγράφουν τη δική τους τροχιά, τρέχοντας να προλάβουν, να πετύχουν, να βελτιώσουν, να φτιάξουν μια ζωή όπως την ονειρεύονται.

Και χάνεται η ουσία, χάνονται οι στιγμές, χάνεται το εδώ και τώρα, χάνονται οι άνθρωποι μεταξύ τους.

Δεν παύει να καίει μέσα μας, όμως, η ανάγκη για σύνδεση και εύρεση κοινών τόπων κι αυτό είναι μια κινητήρια δύναμη που μπορεί να οδηγήσει σε συντονισμό και μοίρασμα.

«Eat, sleep, go to work/ Warning signs of a stroke/ Calm down, don’t react/ This is life, it’s a fact/ Ease and consumerism/ Cover and defeat your scream/ Stay home, nice and warm/ Still refusing to conform?» (Tin Man).

Τι νόημα έχει μια πλήρως πειθαρχημένη/υποταγμένη ζωή;

Μια τόσο πειθαρχημένη/υποταγμένη ζωή είναι κατά βάση μια ζωή στεγνή, στερημένη. Αν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, ίσως μπορέσουμε να αντισταθούμε στον τρόπο ζωής ή σκλαβιάς που πλασάρουν με γυαλιστερό χαρτί τα μεγαθήρια αυτού του κόσμου.

Δεν είμαστε εδώ για να το παίξουμε μεγάλες επαναστάτριες κι επαναστάτες, αλλά πιστεύουμε ότι οφείλουμε/αξίζει όλοι μας να προσπαθήσουμε τουλάχιστον να μην αποφασίζουν πάντοτε άλλοι για μας.

Σε ευχαριστούμε πολύ, Γιάννη, για τις ωραίες ερωτήσεις και τον χρόνο που μας διέθεσες.

Το Σάββατο 16 Μαΐου, οι Convex Model ανοίγουν, μαζί με τους Future Draft τη συναυλία των Ολλανδών Ambassade στη Θεσσαλονίκη, στο Soul (26ης Οκτωβρίου 104).

Την Παρασκευή 22 Μαΐου συμμετέχουν στο 4^ο Athens Pop Underground Fest στην Αθήνα, στο An Club (Σολωμού 13-15, Εξάρχεια).

Encardia: «Σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου»

 

Συνταιριάζοντας το πάθος του για τη μουσική της Κάτω Ιταλίας και της Μεσογείου ευρύτερα με στοιχεία ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, το συγκρότημα Encardia είναι αγαπητό και καταξιωμένο σε όλο τον κόσμο.

Ενόψει της ζωντανής του εμφάνισης την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO, τέσσερα μέλη του μάς ανοίγουν την καρδιά (και το μυαλό) τους.

Encardia, «μέσα στην καρδιά» - ή μέσα από την καρδιά. Αποτέλεσε εξ αρχής η καρδιά τον οδηγό σας στις εκάστοτε καλλιτεχνικές σας «επιλογές»;

Είχαν κάποια από τα μέλη του συγκροτήματος συμπράξει καλλιτεχνικά στο παρελθόν; Από πού πηγάζει και πόσο καθοριστική είναι η λατρεία σας-το πάθος, ίσως-για την Κάτω Ιταλία και για τα γκρεκάνικα;

Βαγγέλης Παπαγεωργίου: Καρδιά, η πηγή της ζωής. «Encardia».

Ο Κώστας το βρήκε σε ένα παλιό Λατινικό λεξικό και δίπλα η εξήγηση: «Άγνωστη πέτρα». Ηχούσε γκρεκάνικα χωρίς να είναι, όπως κι εμείς άλλωστε. Μας άρεσε, έμεινε. Όπως σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου.

Δεν είχαμε ξαναπαίξει ποτέ μαζί, είχαμε ψάξει όμως τις διαδρομές μας σε προηγούμενα σχήματα, εγώ στη Θεσσαλονίκη και στη Γερμανία, ο Κώστας στην Ελλάδα.

Η αγάπη μας για την Κάτω Ιταλία ανεξήγητη. Για όλους μας. Εδώ υπάρχει κάτι, κάτι πέρα ως πέρα αληθινό, πλασμένο από πέτρα, χώμα κι αέρα της θάλασσας, μέσα στο λιοπύρι…

Επισήμως «γεννηθήκατε» το 2004, την εποχή της επίπλαστης και άκρως επιφανειακής «ολυμπιακής» ευημερίας. Είκοσι και πλέον χρόνια αργότερα, τι ανακαλείτε πιο έντονα από εκείνη την περίοδο;

Β.Π.: Η «ολυμπιακή» ευημερία δε μας άγγιξε, πέρα από το ότι δεν την προλάβαμε καλά-καλά. Είχε και ένα γκλάμουρ που δε μας ταίριαζε.

Ήταν η εποχή που σάρωναν τα μεγάλα ψάρια κι εμείς ήμασταν κάπου μεταξύ αθερίνας και σαρδέλας.

Άσε που αν με ρωτούσες τότε να σου περιγράψω με μια εικόνα το όνειρό μου για το γκρουπ, θα ήταν να παίζουμε σε ένα αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου ή σε μια μικρή πλατεία μιας γειτονιάς  και όλοι να γινόμαστε ένα.

Σε λίγους μόλις μήνες είχε πραγματοποιηθεί και το μαγικό είναι ότι συνέχισε χωρίς σταματημό μέχρι σήμερα, γράφοντας παράλληλα στο ενεργητικό μας υπέροχες συναυλίες στους πιο όμορφους αλλά και σημαντικούς χώρους.

Τι να θυμηθώ, Κάστρο της Μονεμβασιάς, Επίδαυρο, Ηρώδειο, Μέγαρο Μουσικής, Piccolo Teatro di Milano, Κορσική…

Τελικά, άξιζε τον κόπο το ταξίδι! Αυτό κι αν ήταν ευημερία, με βάθος και πέρα ως πέρα αληθινή. Φορτωθήκαμε βέβαια είκοσι δύο χρόνια από τότε. Ε, αυτό, αν μπορούσα θα το ανακαλούσα.

Έχετε δώσει χιλιάδες συναυλίες, σε Ελλάδα και εξωτερικό. Οι στουντιακές σας κυκλοφορίες, αντιθέτως, είναι, συγκριτικά, περιορισμένες. Τι αντλείτε από τη συναυλιακή και τη στουντιακή εμπειρία, αντίστοιχα;

Β.Π.: Για να πω την αλήθεια, το ότι δημιουργήσαμε δικές μας μουσικές ήταν αυτό που περισσότερο μας κράτησε στο χρόνο. 

Αυτό, ήταν πάντα μια διαδικασία που γινόταν φυσικά και αβίαστα. Χωρίς πίεση και χρονοδιαγράμματα.

Στο στούντιο μπαίναμε για να καταγράψουμε αυτό που έχουμε και που ήδη είναι ενεργό στις συναυλίες. Η ζύμωση στην πράξη προϋπήρχε της έκδοσης.

Εξαιρείται το πρώτος μας άλμπουμ, agapimu fidela, που το γράψαμε μετά τις πρώτες πρόβες μας, με ελάχιστα λάιβ στο ενεργητικό μας.

Στην ανάπτυξη του μουσικού ύφους μας, έχει παίξει μεγάλο ρόλο η επαφή. Το στούντιο, όμως, το έχουμε ανάγκη στην κατεύθυνση να εμβαθύνουμε στο υλικό μας, να κρατήσουμε ή να πετάξουμε πράγματα, να παρασυρθούμε σε καινούριους δρόμους.

Ανεκτίμητη διαδικασία. Ίσως θα έπρεπε να το κάνουμε συχνότερα, έχουμε χρόνο... 

Αν και οκτώ άλμπουμ, τώρα που το σκέφτομαι με τελείως διαφορετικό κόνσεπτ και περιεχόμενο το κάθε ένα ίσως να μην είναι και λίγα…

Και πώς οδηγείστε στην επιλογή των συνθέσεων τις οποίες κάθε φορά θα ερμηνεύσετε/αποδώσετε; Αισθάνεστε κάπως σαν εξερευνητές/εξερευνήτριες, αν και όχι με την «ιμπεριαλιστική» έννοια;

Β.Π.: Από τη δημιουργία δεν θα μπορούσε να λείπει το στοιχείο της εξερεύνησης.

Πρέπει να το κάνεις με σεβασμό στους «νέους τόπους» που πατάς. Να συμβιώσεις, όχι να κατακτήσεις. Να προτείνεις, όχι να επιβάλεις.

Κάπου υπάρχει στο ένθετο από το δεύτερο δίσκο μας Το Παραμύθι της Ταραντούλας το μότο της σκέψης μας: Δεν κόψαμε το όμορφο λουλούδι από τη γη του, φυτέψαμε τον σπόρο σε άλλο χώμα.

Σταδιακά έχετε αρχίσει να παρουσιάζετε τη μουσική σας και σε σχολεία. Τι αποκομίζετε από την αλληλεπίδρασή σας από τις πολύ νεότερες γενιές (δυνητικών) μουσικόφιλων;

Κώστας Κωνσταντάτος: Η εμπειρία με τα παιδιά είναι μοναδική. Ένα στοίχημα που σε υποχρεώνει να κάνεις συνεχώς αυτοκριτική και να βελτιώνεσαι.

Πρέπει να βρίσκεις συνεχώς και να αναπροσαρμόζεις την γλώσσα επικοινωνίας με τα παιδιά. Πρέπει να έρχεσαι κάθε φορά αληθινός στον κόσμο τους.

Από τη στιγμή που μπαίνεις στο σχολείο κουβαλώντας τα όργανα, σε εξετάζουν και σε αξιολογούν. Θέλουν να διαγνώσουν ποιος είσαι και τι προθέσεις έχεις. Γιατί ήρθες στο χώρο τους και τι να περιμένουν από εσένα.

Μετά, πρέπει να πεισθούν ότι αυτό που κάνεις είναι όντως η δική σου αλήθεια, αλλά αφορά κι εκείνους και γι’ αυτό είσαι εδώ.

Όταν, μάλιστα, έχουν προετοιμαστεί και σωστά από τους εκπαιδευτικούς τους για την παρουσία και το ρεπερτόριό μας, τότε κάθε εμφάνιση στο σχολείο είναι μοναδική και απίστευτη.

Συχνά, έρχονται μετά ως φοιτητές και στις παραστάσεις μας και μας θυμίζουν ότι πριν κάποια χρόνια είχαμε περάσει από το σχολείο τους...

Πόσο σημαντική είναι η μουσική παιδεία, κατά τη γνώμη σας, και γιατί, εγχωρίως, παραμένει «αποπαίδι»;

Μιχάλης Κονταξάκης: Η αξία της μουσικής, και γενικότερα της καλλιτεχνικής παιδείας, είναι τεράστια για την κοινωνία. Και δε μιλάμε για την εκπαίδευση σε υψηλό επίπεδο των επαγγελματιών μουσικών.

Μιλάμε για την καλλιτεχνική παιδεία του γενικού πληθυσμού, δηλαδή την ενεργή επαφή με την τέχνη, με οφέλη στη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των ανθρώπων, αλλά και την παθητική επαφή με την τέχνη, που τόσο πολύ βοηθά στην πνευματική καλλιέργεια και στην ανάπτυξη υψηλής αισθητικής.

Η μουσική παιδεία είναι σήμερα παραμελημένη και αυτό δε συμβαίνει μόνο εγχωρίως. Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας, την εποχή του «scrolling», και η επαφή με την τέχνη ζητά αποθέματα ποιοτικού χρόνου που κανείς δεν φαίνεται να διαθέτει.

Είναι, όμως. και κάτι βαθύτερα πολιτικό.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συλλογική αισθητική και το πνευματικό επίπεδο μιας κοινωνίας διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα επικοινωνίας που πάντα είχαν τεράστια δύναμη και σίγουρα πολύ μεγαλύτερη από τη δύναμη την οποία έχουν τα μαθήματα της μουσικής, των εικαστικών και του θεάτρου στα σχολεία.

Σήμερα, τα μέσα αυτά είναι όλα ιδιωτικών συμφερόντων τεράστιων επιχειρηματικών ομίλων και δε θα ασχοληθούν με την τέχνη παρά μόνο ως εμπορικό και εκμεταλλεύσιμο προϊόν.

Πρόσφατα, δύο (συν)αδελφικά σας μουσικά σχήματα, οι Banda Entopica και οι PAGAN, δέχτηκαν επιθέσεις από σκοταδιστικούς πολιτικοθρησκευτικούς κύκλους.

Μ.Κ.: Από τον δήμαρχο Φλώρινας και το μητροπολίτη Ξάνθης δέχτηκαν επιθέσεις.

Να το διευκρινίσουμε, για να μη μένει η εντύπωση ότι οι σκοταδιστικοί αυτοί κύκλοι είναι κάποιοι ανώνυμοι, ακραίοι, περιθωριακοί, λούμπεν τύποι. Είναι η εξουσία που επιτίθεται.

Είναι ο δήμαρχος που θεωρεί τα λεφτά του δήμου περιουσία του και φωνάζει στους Banda  Entopica «Εγώ σας πληρώνω», είναι ο μητροπολίτης που θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει τη θεϊκή εξουσία πάνω στη γη, και ευχαρίστως θα έστελνε στην πυρά τους PAGAN σε άλλες εποχές.

Όσο και αν παρουσιάζονται τέτοια γεγονότα ως μεμονωμένα περιστατικά, όσο κι αν κάνουμε τους politically correct, όσο και αν προσχηματικά ενδιαφερόμαστε για την συμπερίληψη, η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία συντηρητικοποιείται με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς.

Πόσο χειραφετητική είναι, για εσάς, η (επαν)οικειοποίηση και ανανοηματοδότηση παραδοσιακών τρόπων - εν προκειμένω μουσικών;

Ναταλία Κωτσάνη: Οι τρόποι και οι φόρμες μιας μουσικής παράδοσης, εν γένει, προσφέρουν ένα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για μελέτη και δημιουργία.

Αφ’ ενός, φέρουν συσσωρευμένες μουσικές ζυμώσεις αιώνων με πλούσιο υλικό για να εμβαθύνει κάποιος στη μαθητεία του.

Aφ’ ετέρου προσφέρουν έναν καμβά, ο οποίος παρότι μπορεί να φέρει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό «προδιαγεγραμμένα» ίχνη, ένας μουσικός μπορεί να εξερευνήσει σε αυτόν τον προσωπικό του ήχο.

Μέσω της μελέτης της φόρμας μπορεί κάποιος να αναζητήσει την ελευθερία.

Και πόσο σημαντικό -αν όχι και απαραίτητο- είναι, τελικά, η μουσική να ενοχλεί, εκτός από το να ψυχαγωγεί;

Ν.Κ.: Πολλά μπορεί να προσφέρει η μουσική, ανάλογα με το τι μπορεί να αναζητήσει ο καθένας σε αυτήν.

Η μουσική που έχει ρίζες σε τοπικές παραδόσεις, ειδικότερα όταν τραγουδιέται, όπως πολλά από τα τραγούδια που διασκευάζουμε με τους Εncardia, είναι αλληλένδετη με την καθημερινότητα των ανθρώπων:

Tα δύσκολα, τα όμορφα, αυτά που δεν μπορούν να εξηγήσουν, τη συνάντηση, τον έρωτα, τον αποχωρισμό, τη δουλειά, τη φτώχια, τον πόλεμο.

Τα τραγούδια μπορούν να ενώσουν, να αφυπνίσουν και να δώσουν ελπίδα. Δεν είναι υποχρέωση, αλλά κοινή ανάγκη να μιλήσουμε και για τα άσχημα του κόσμου μας, αυτά που μας ντροπιάζουν· να τα μοιραστούμε, να τ’ αλλάξουμε.                                                                                                          

Αν υποθέσουμε ότι κάποιος/κάποια μουσικός, κάποια/κάποιος τραγουδίστρια/ τραγουδιστής επιθυμεί, εν έτει 2026, να ενταχθεί στο σχήμα, ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις, τα βασικά «διαπιστευτήρια» που πρέπει να πληροί;

Μ.Κ.: Από τη μία μεριά, είμαστε ένα αρκετά κλειστό σύστημα.

Η περίπτωση δηλαδή που μπορώ να φανταστώ κάποιον  μουσικό να εντάσσεται στους Εncardia είναι προς αντικατάσταση κάποιου από εμάς που για κάποιο λόγο δεν θα μπορεί να συνεχίσει στο group.

Από την άλλη, οι Εncardia αγαπούν ιδιαίτερα τις συνεργασίες. Πάμπολλες συνεργασίες μπορώ να θυμηθώ με καλλιτέχνες και σχήματα κάθε είδους.

Αν, λοιπόν, με ρωτήσετε ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις για να συνεργαστεί κάποιος μαζί μας, για να συμπράξουμε επί σκηνής, να στήσουμε μαζί μία παράσταση, ή ακόμα και να αυτοσχεδιάσουμε περιστασιακά, θα έλεγα ότι η μόνη προϋπόθεση είναι η καλή διάθεση, η καλή χημεία και το κοινό καλλιτεχνικό όραμα.

Και πόσο ανοιχτοί και ανοιχτές παραμένετε σε νέα ερεθίσματα, νέες πολιτισμικές προτάσεις και προκλήσεις είτε προέρχονται από οικείες πολιτισμικές γεωγραφίες, είτε από πιο ανεξερεύνητες περιοχές;

Μ.Κ.: Οφείλουμε να παραμένουμε απολύτως ανοιχτοί. Με την έννοια ότι δεν μπορεί κανείς να απορρίψει τίποτα καλλιτεχνικά αν πρώτα δεν έρθει σε επαφή μαζί του.

Καμιά φορά και εμείς το ξεχνάμε. Καμιά φορά κι εμείς βάζουμε φίλτρα πολύ νωρίς. Προσπαθούμε, όμως, να είμαστε ανοιχτόμυαλοι. Και σε αυτή την πορεία μας των 22 ετών πιστεύω ότι έχουμε γίνει λίγο σοφότεροι.

Έχουμε γίνει ίσως λίγο καλύτεροι, στο να αναγνωρίζουμε την ομορφιά, να την ξετρυπώνουμε αν χρειαστεί, να την εκτιμούμε περισσότερο. Και τελικά σήμερα στο 2026 νομίζω ότι είμαστε περισσότερο ανοιχτοί σε νέα ερεθίσματα από ποτέ.

Την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου εμφανίζεστε στο Theatre of the NO. Δε θα σας ρωτήσω «τι θα παίξετε», αλλά κατά πόσο πιστεύετε πως χωρά η αίσθηση της χαρμολύπης την οποία ενσαρκώνετε στον οποιονδήποτε συναυλιακό χώρο.

Β.Π.: Κάθε συναυλία είναι μια εμπειρία μοναδική.

Το Theatre of the NO είναι ένας υπέροχος χώρος, φιλόξενος, που τον γνωρίζουμε από καιρό.

Εκεί δοκιμάσαμε χαρμολύπη, μέθεξη, πάθος, αναπόσπαστα στοιχεία του καλλιτεχνικού μας ύφους και με αυτά θα πάμε και στις 30 Γενάρη να σας καλέσουμε.

Μια βραδιά γεμάτη χρώματα, σπαρακτικές μελωδίες, φωνές από παντού, που εναλλάσσονται με απίθανους χορούς, ρυθμούς μυστηριακούς, και άρωμα ζωής.

Μην ξεχνάμε και τη Σονάτα του Σεληνόφωτος, σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου και μουσική του Μιχάλη, που επανέρχεται στο Theatre of the NO την 8^η Φεβρουαρίου και είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα χαρμολύπης που υποκινεί, εμπνέει και δημιουργεί.

Αξίζει να τα νιώσεις όλα αυτά.

Τα μέλη των Εncardia

Μουσικοί:

Κώστας Κωνσταντάτος, Βαγγέλης Παπαγεωργίου, Μιχάλης Κονταξάκης, Ναταλία Κωτσάνη, Γιώργος Ντάνης, Δημήτρης Τσεκούρας.

Χορός:

Κωνσταντίνα Καλκάνη, Γιάννα Χαμαλέλη, Δάφνη Σταθάτου, Αναστασία Δρούγα.

Τεχνικός ήχου:

Πασχάλης Κολέντσης.

Ευχαριστώ θερμά την Ελευθερία Σακαρέλη, υπεύθυνη Επικοινωνίας & Δημοσίων Σχέσεων, για την πολύτιμη συμβολή της στην υλοποίηση της συνέντευξης και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του συγκροτήματος.

Oι Encardia εμφανίζονται ζωντανά την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO (Κων. Παλαιολόγου 3, Αθήνα).

Νίκος Ιωαννίδης: «Ο μονόλογος είναι σαν ένας αγώνας πυγμαχίας»

 

Η εν πολλοίς άγνωστη ιστορία του Δημήτρη Τσαφέντα, εκτελεστή του «αρχιτέκτονα» του νοτιοαφρικανικού απαρτχάιντ, παρουσιάζεται επί σκηνής μέσα από την παράσταση ‘Σκότωσα τον νταή του απαρτχάιντ’ - Δημήτρης Τσαφέντας.

Ο Νίκος Ιωαννίδης, ερμηνευτής του απαιτητικού μονόλογου, φωτίζει την ιστορία του Τσαφέντα.

Ομολογώ -με αρκετή αμηχανία- ότι μέχρι πρότινος αγνοούσα την ύπαρξη του Δημήτρη Τσαφέντα καθώς και την εκτέλεση του «αρχιτέκτονα» του νοτιοαφρικανικού απαρτχάιντ, Χέντρικ Φέρβερντ, την οποία είχε διαπράξει.

Πόσο εξοικειωμένος ήσασταν από πλευράς σας με την προσωπική του ιστορία όταν σας προτάθηκε ο συγκεκριμένος ρόλος στο πλαίσιο της παράστασης ‘Σκότωσα τον νταή του απαρτχάιντ’ - Δημήτρης Τσαφέντας;

Μην αισθάνεστε αμηχανία, γιατί σχεδόν κανείς στην Ελλάδα δε γνωρίζει τον Δημήτρη Τσαφέντα - και ένας από αυτούς ήμουν κι εγώ. Τον ανακάλυψα τυχαία, έπειτα από μήνες αναζήτησης ενός πολιτικού έργου με αντίστοιχη θεματολογία.

Όταν έπεσα πάνω στην ιστορία του, αποφάσισα αμέσως να την φέρω στη σκηνή.

Οπότε, δε μου προτάθηκε ο ρόλος - εγώ έκανα την «ανάθεση» στον εαυτό μου έχοντας βέβαια στο πλευρό μου τον Κοραή Δαμάτη που το σκηνοθέτησε, έκανε την δραματουργική επεξεργασία του αρχικού κειμένου και πολλά πολλά άλλα!

Πόσα ανακαλύψατε στην πορεία μέσα από την -αναμενόμενη, εκτιμώ- προσωπική έρευνα; Πόσο βαθιά, εντέλει, «σκάψατε» και στον δικό σας εαυτό, προκειμένου να ενσαρκώσετε τον Τσαφέντα επί σκηνής ως μυθοπλαστικό χαρακτήρα;

Κατ’ αρχάς, ο Τσαφέντας δεν είναι μυθοπλαστικός χαρακτήρας - είναι ιστορικό πρόσωπο. Η εξαιρετική συγγραφή του έργου από τον Γιώργο Δαμιανό έχει συμπεριλάβει μυθοπλαστικά στοιχεία, προκειμένου να υπηρετηθεί η αφήγηση.

Αυτό έγινε γιατί οι πληροφορίες για τη ζωή του Τσαφέντα προέρχονται από διαφορετικές πηγές, ενώ δε διαθέτουμε τη δική του προσωπική μαρτυρία.

Η έρευνά μας ήταν εκτεταμένη και συνεχής, ακόμη και κατά τη διάρκεια των προβών. Στην πορεία, είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, οι οποίοι είτε είχαν προσωπικές εμπειρίες είτε είχαν ερευνήσει την ιστορία του.

Μια από τις πιο τιμητικές στιγμές ήταν η γνωριμία μου με τον Αλέξανδρο Μουμπάρη, έναν σπουδαίο αγωνιστή του αντι-απαρτχάιντ. Ο Μουμπάρης, πέρα από τη συγκλονιστική του διαδρομή, είχε βρεθεί στην ίδια φυλακή με τον Τσαφέντα.

Η απόδρασή του από φυλακή υψίστης ασφαλείας, η οποία έγινε θρύλος και ενέπνευσε την ταινία Escape from Pretoria, ήταν ένα ακόμη πλήγμα για το καθεστώς του απαρτχάιντ.

Η γνωριμία μου μαζί του όχι μόνο επιβεβαίωσε πολλές από τις πληροφορίες που είχα συλλέξει, αλλά μου έδωσε και νέα, άγνωστα μέχρι τότε στοιχεία για τον Δημήτρη Τσαφέντα, εμπλουτίζοντας ακόμα περισσότερο την κατανόησή μου για την προσωπικότητα και την ιστορία του.

Κατ’ εσάς ήταν ένας χαρισματικός μιγάς, στοιχειωμένος από τον ρατσισμό που είχε βιώσει από το καθεστώς και με έντονα ανεπτυγμένη την αίσθηση δικαίου, ή ένας σχιζοφρενής, άθυρμα αντικαθεστωτικών πολιτικών δυνάμεων;

Ήταν ένας άνθρωπος με σαφή πολιτική θέση, και η πράξη του ήταν καθαρά πολιτική. Η «ταμπέλα» της σχιζοφρένειας ήταν μια στρατηγική επιλογή του καθεστώτος για να αποφύγουν την ηρωοποίησή του.

«Αν δεν καώ, αν δεν καείς, αν δεν καούμε, πώς θα νικήσει το φως το σκοτάδι;» φέρεται να σχολίαζε κάθε τόσο, επικαλούμενος τον διάσημο στίχο του Ναζί Χικμέτ.

Σε ένα θεμελιωδώς άδικο κοινωνικοπολιτικό σύστημα -όπως υπήρξε το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότιο Αφρική, και άλλα καθεστώτα σήμερα-, συνιστά η αυτοδικία ως ατομική επιλογή πράξη απόδοσης δικαιοσύνης;

Όχι, σε καμία περίπτωση! Αλλά θα σας παραθέσω κι αυτό...

«Κάθε μέρα βλέπεις κάποιον που ξέρεις ότι διαπράττει ένα σοβαρό έγκλημα, το οποίο πλήττει εκατομμύρια άλλους ανθρώπους. Δεν μπορείς να τον δικάσεις ούτε να τον καταγγείλεις στην Αστυνομία επειδή αυτός είναι ο ίδιος ο νόμος της χώρας. Θα παραμείνεις σιωπηλός και θα τον αφήσεις να διαπράττει το έγκλημά του ή θα κάνεις κάτι για να τον σταματήσεις;»

Αυτά είπε ο Δημήτρης Τσαφέντας όταν συνελήφθη για τη δολοφονία του αρχιτέκτονα του απαρτχάιντ, πρωθυπουργού της Νοτίου Αφρικής Χέντρικ Φέρβερντ, στις 6 Σεπτεμβρίου του 1966.

Νίκος Ιωαννίδης (Φωτογραφία: Γιώργος Στριφτάρης)

Πώς στέκεστε έναντι της έννοιας και της πρακτικής της αυτοδικίας πιο πολύ σε ηθικοπολιτικό παρά σε μυθοπλαστικό επίπεδο;

Ηθικοπολιτικά είμαι 100% ενάντια στην αυτοδικία. Όμως,  θα ήθελα να ζω και σε έναν πλανήτη πολιτισμένο, οργανωμένο  με αξίες,  δικαιοσύνη, νόμους, ισότητα, με ειρήνη,  υποδομές και αξιοκρατία - ρεαλιστικά και όχι μυθοπλαστικά. 

Η θεατρική παράσταση είναι ένας μονόλογος «δωματίου» διάρκειας 75 λεπτών. Διανοητικά, σωματικά, ψυχικά και υποκριτικά ο μονόλογος είναι από τα πλέον απαιτητικά θεατρικά είδη.

Πώς βιώσατε τη διαδικασία προσωπικά και πόσο σας ωρίμασε -και ωριμάζει- ως ηθοποιό;

Όπως μου είπε ο σκηνοθέτης της παράστασης, Κοραής Δαμάτης, «Ο μονόλογος είναι πρωταθλητισμός». Και είχε απόλυτο δίκιο. Είναι σαν ένας αγώνας πυγμαχίας - μια εμπειρία που έζησα και προσωπικά ως αθλητής.

Στον μονόλογο δεν υπάρχει περιθώριο λάθους. Είσαι μόνος σου στη σκηνή, αντιμέτωπος με το κοινό και τον ίδιο σου τον εαυτό. Είναι μια εμπειρία αξεπέραστη.

Θα περιγράφατε τη συγκεκριμένη παράσταση ως πολιτική ή ως ένα υπαρξιακό δράμα με ιστορικοπολιτικές υποδηλώσεις και προεκτάσεις;

Πρόκειται για μια πολιτική παράσταση με έντονες υπαρξιακές διαμάχες. Είναι αδύνατο να ξεχωρίσεις το ένα από το άλλο σε αυτή την περίπτωση.

Πόσος χώρος υπάρχει για τέτοια θεατρικά εγχειρήματα σε μια θεατρική πραγματικότητα η οποία αναλώνεται -εν μέρει για κατανοητούς λόγους- στο κυνήγι της επιχορήγησης/επιδότησης και στις κάθε λογής ευκολίες;

Δεν μπορώ να απαντήσω γενικά. Δεν έχω ασχοληθεί ποτέ με επιχορηγήσεις/ επιδοτήσεις.

Προσωπικά, έχω μάθει να αναλαμβάνω έργα από το μηδέν και να τα στηρίζω με την επιμονή και το «θέλω» μου. Αυτόν τον δρόμο ξέρω, και, προς το παρόν, αυτός λειτουργεί για μένα.

Και πόσο δικαιωμένος αισθάνεστε από τη συμμετοχή σας στο συγκεκριμένο εγχείρημα κρίνοντας από την όποια αλληλεπίδραση με το κοινό μέχρι στιγμής;

Νιώθω δικαιωμένος, αρχικά, για τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάστηκα. Το στήριξαν, το πίστεψαν, και αφιέρωσαν χρόνο και σκέψη για να υλοποιηθεί αυτό το εγχείρημα.

Έπειτα ναι, η αλληλεπίδραση με το κοινό μέχρι στιγμής είναι τόσο ισχυρή, θετική, και θερμή που ξεπέρασε κάθε αρχική μου προσδοκία.

Είμαι απόλυτα ευγνώμων για το ταξίδι αυτό και για την ανταπόκριση που έχει βρει.

Ευχαριστώ θερμά τον Νίκο Ιωαννίδη για την άμεση ανταπόκριση στο αίτημά μου για συνέντευξη και για την παραχώρηση του φωτογραφικού υλικού που συνοδεύει το κείμενο.

Ευχαριστώ επίσης την Άννα Αθανασιάδη για την πολύτιμη συμβολή της στην πραγματοποίηση της συνέντευξης.

Η παράσταση ‘Σκοτωσα τον νταή του απαρτχάιντ’ - Δημήτρης Τσαφέντας, σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη και με τον Νίκο Ιωαννίδη στον πρωταγωνιστικό ρόλο, παρουσιάζεται μέχρι και τις 13 Ιανουαρίου στο Θέατρο Από Κοινού.

Μέρες και ώρες παραστάσεων:

Κυριακή 5 Ιανουαρίου: 19:30.

Δευτέρα 6 Ιανουαρίου: 21:00.

Κυριακή 12 Ιανουαρίου: 19:30.

Δευτέρα 13 Ιανουαρίου: 21:30.

Νίκος Ιωαννίδης (Φωτογραφία: Γιώργος Στριφτάρης)