Keith Morris: «Το να είσαι ‘επιζών’ ισοδυναμεί με το να ξεπερνάς όλα τα εμπόδια της ζωής»

 

Circle Jerks (Φωτογραφία: Atiba Jefferson)

Μυθικό συγκρότημα του βορειοαμερικανικού χάρντκορ πανκ, οι Circle Jerks εμφανίζονται για πρώτη φορά ζωντανά στην Αθήνα την Τετάρτη 17 Ιουνίου.

Ενόψει της συναυλίας, κουβεντιάζουμε με τον Keith Morris, τραγουδιστή, στιχουργό, ιδρυτικό μέλος και frontman του γκρουπ.

My Damage: The Story of a Punk Rock Survivor είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας σου, η οποία κυκλοφόρησε το 2016. Τι σημαίνει να είσαι «επιζών» γενικά και «πανκ ροκ», ειδικά;

Το να είσαι «επιζών» ισοδυναμεί με το να ξεπερνάς όλα τα εμπόδια, τις αγγαρείες, τις παγίδες και τις καταστάσεις της ζωής διαφόρων επιπέδων δυσκολίας.

Υπάρχουν πράγματα που κάνουμε καθημερινά τα οποία θεωρούμε δεδομένα και τα προσπερνάμε αμέσως.

Έπειτα, υπάρχουν καταστάσεις που μπορεί να προκύψουν από το πουθενά, δημιουργώντας ένα ερώτημα τύπου «Πώς έγινε αυτό;» ή «Πώς στο καλό μπλέχτηκα σε αυτό το χάλι;»

Σ’ αυτές, βρίσκεις έναν τρόπο να απαλλαγείς από το πρόβλημα. Μια λύση, αν θέλεις.

Μια τέτοια «πανκ ροκ» κατάσταση ήταν όταν βρέθηκα αντιμέτωπος μιας ομάδας νεαρών ναζί σκίνχεντ, μελών της Aryan Youth Organization.

Eμφανίστηκαν σε μια συναυλία των Circle Jerks στο Σινσινάτι του Οχάιο και μας προκάλεσαν προβλήματα ενώ παίζαμε το σετ μας.

Είχαν συγκεντρωθεί στη μέση του γηπέδου και όλοι οι τύποι οι οποίοι χόρευαν δυνατά γύρω τους δεν έκαναν τίποτα για να τους προκαλέσουν.

Ωστόσο, τα καθάρματα της AYO περιστασιακά γρονθοκοπούσαν και ξάπλωναν κάτω μερικά από τα νεότερα μέλη του «Slam Pit».

Το παρατήρησα αυτό και είπα στους σκίνχεντ να χαλαρώσουν με τις γροθιές τους, καθώς δε θα επέτρεπα καμία βία στη συναυλία μας.

Τότε ήταν που ξεκίνησαν τα «Sieg Heil», τον χαιρετισμό τον οποίο χρησιμοποιούσαν οι Ναζί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και σχολίασα: «Αυτό δε λειτουργούσε τότε, οπότε γιατί να λειτουργήσει τώρα;»

Συνεχίσαμε να παίζουμε, εκείνοι συνέχισαν να χτυπούν τα παιδιά, μέχρι που έξι μαύροι άνδρες της ασφάλειας όρμησαν μέσα και άρχισαν να χτυπούν τους Καυκάσιους φασίστες και να τους σέρνουν έξω στο σοκάκι πίσω από τον χώρο της εκδήλωσης.

Η αστυνομία είχε παρκάρει στο πίσω μέρος και συνέλαβε όλα τα μέλη της AYO, κάτι που ήταν καλό, επειδή θα μας είχαν σπάσει τα λάστιχα ή, χειρότερα, θα είχαν τσακωθεί μαζί μας καθώς φορτώναμε τον εξοπλισμό μας. Αυτό είναι επιβίωση!

Τι εκτιμούσες περισσότερο στην «τέχνη» τότε και τι εκτιμάς σήμερα;

Πάντα ήμουν λάτρης και της μουσικής και της τέχνης, αν μπορείς να τις διαχωρίσεις.

Αρχικά, έμαθα να διαβάζω κοιτάζοντας κόμικς.

Οι καλλιτέχνες που μου άρεσαν ήταν οι Jack Kirby (Fantastic Four, Incredible Hulk, Tales To Astonish, Tales Of Suspense), Frank Frazetta (Creepy and Eerie), Steve Ditko (Spiderman, Strange Tales), Joe Kubert (Hawkman, G.I. Joe) και πολλοί άλλοι.

Είμαι επίσης θαυμαστής των Γάλλων ιμπρεσιονιστών όπως ο Γκωγκέν, ο Ντεγκά, ο Τουλούζ-Λωτρέκ, ο Ματίς και ο Σεζάν.

Όσον αφορά στη μουσική, εκτιμώ τη «Βρετανική Εισβολή» της δεκαετίας του 1960 με τους Beatles, τους Rolling Stones, τους Who, τους Kinks, τους Hollies, τους Animals, τους Zombies, τους Pretty Things και έναν αρκετά μεγάλο «στρατό» άλλων.

Επιπλέον, τις ψυχεδελικές μπάντες από το Σαν Φρανσίσκο των τελών της δεκαετίας του 1960.

Για παράδειγμα: The Jefferson Airplane, Quicksilver Messenger Service, Big Brother And The Holding Company, Moby Grape. Αλλά κι εκείνες που εμφανίστηκαν από το πουθενά εδώ, στο Laurel Canyon του Λος Άντζελες.

Τους The Buffalo Springfield, τους Love, τους Doors, τους Byrds και -να μην ξεχάσω- τους Jimi Hendrix Experience!

Το χαρντ ροκ και το γκλαμ ροκ των τελών της δεκαετίας του 1970, με μπάντες και άτομα όπως οι Black Sabbath, Deep Purple, Alice Cooper, Led Zeppelin, Mott The Hoople, Slade, David Bowie And The Spiders From Mars and more.

Έπειτα, τις πανκ σκηνές του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης και του Λος Άντζελες των όψιμων seventies/πρώιμων eighties, περιλαμβανομένων των X, Germs, Alley Cats, Dickies, Bags, Eyes, Dogs, Plugz, Weirdos, Screamers, Buzzcocks, Clash, Generation X, Sex Pistols, Ramones, Dead Boys.

Η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Αυτά για το οποία είμαι πιο ανένδοτος τώρα είναι τα συγκροτήματα «Stoner Rock» από την έρημο της Νότιας Καλιφόρνια, όπως οι Kyuss, οι Queens Of The Stone Age, οι Masters Of Reality, οι Goatsnake και οι Earthless από το Σαν Ντιέγκο.

Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες που εκτιμώ περισσότερο είναι οι Raymond Pettibon, Shawn Kerri, B Otis Link, Pushead και Brian Walsby. Ναι, αυτοί οι άνθρωποι είναι οι  αγαπημένοι μου!

Συνιδρύσατε τους Black Flag, μαζί με τον Greg Ginn. Παρ' όλα αυτά, εγκατέλειψες το συγκρότημα πολύ νωρίς λόγω δημιουργικών διαφορών και της εξάρτησής σου από ναρκωτικά και αλκοόλ.

Πώς κατάφερες να ξεπεράσεις τα προβλήματα εξάρτησής σου;

Ήμουν μέλος των Black Flag για τρία χρόνια και υπήρξε πολύ μικρή πρόοδος, καθώς είχαμε δέκα έξι τραγούδια και μαθαίναμε άλλα δύο όταν έφυγα.

Χρόνια αργότερα, θα ανακάλυπτα ότι ο Ginn ήθελε να με διώξει από το συγκρότημα, αλλά δεν είχε τα αρχίδια για να μου πει να φύγω.

Η κατάχρηση ουσιών έφτασε σε σημείο βρασμού όταν βρέθηκα «στον πάτο».

Είχα καταλήξει σε έναν καβγά με μια κοπέλα μπροστά σε περίπου σαράντα συνομηλίκους μας σε ένα πάρτι και συνειδητοποίησα ότι δεν είμαι αυτό το άτομο, ούτε αυτό κάτι που θα έκανα! Ο καβγάς συνέβη το 1988 και δεν έχω ξανακοιτάξει πίσω.

Δεν έχω καμία απολύτως επιθυμία να επιστρέψω σε κανένα από τα ναρκωτικά και το ποτό τα οποία είχαν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μου. Αυτή είναι η σπουδαιότερη απόφαση που έχω πάρει στη ζωή μου!

Με διάρκεια μόλις πάνω από 20 λεπτά (ακόμα και στην «πολυτελή» έκδοση για την 40ή επέτειό του), το Group Sex, το ντεμπούτο άλμπουμ των Circle Jerks, εξακολουθεί να θεωρείται ορόσημο στο είδος του χάρντκορ πανκ.

Γιατί ήταν τόσο σύντομο;

Θα σου δώσω μια σύντομη απάντηση... δεν είχαμε άλλα τραγούδια!

Εκ των υστέρων, γιατί πιστεύεις ότι εξακολουθεί να έχει αντίκτυπο;

Κατά την αντίληψή μου, η ηχογράφηση είναι μια γρήγορη σφαίρα ενέργειας και το μότο μας ήταν: «Μπες και βγες. Περιόρισε το λίπος, κόψε τις μαλακίες και συνέχισε με τον ζόρικο εαυτό σου».

Το Group Sex ήταν και θα είναι πάντα μια δήλωση των καιρών μας, καθώς είναι εξίσου επίκαιρο τώρα όσο ήταν και τότε.

Βρισκόμασταν σε ταραγμένες εποχές και όλα κινούνταν με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα.

Και γιατί, διάολε, δεν ήθελες «να ζήσεις μέχρι τα 57» τότε;

Ζούσαμε σε τρομερές εποχές και η κυβέρνησή μας σίγουρα δεν είχε τίποτα θετικό να προσθέσει στα γεγονότα εκείνης της εποχής.

Είχαμε αχαλίνωτη αστυνομική βαρβαρότητα, την απειλή πυρηνικής καταστροφής και μια ολόκληρη λίστα με άλλες υπέροχες μαλακίες από τις οποίες έπρεπε να επιβιώσουμε.

Ζω στο Λος Άντζελες και το μεγαλύτερο πρόβλημά μας αυτήν τη στιγμή είναι η έλλειψη στέγης, την οποία προκάλεσε η ηγεσία μας στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Σαράντα έξι χρόνια αργότερα, δεν έχουμε ακόμη λύσει αυτήν την κατάσταση, παρόλο που άλλες πόλεις και χώρες έχουν βγάλει άκρη.

Ο Ρόναλντ Ρίγκαν έκλεισε όλες τις ψυχιατρικές εγκαταστάσεις και άφησε χιλιάδες ανθρώπους οι οποίοι ήταν παράφρονες να τα βγάλουν πέρα ​​μόνοι τους...

Νιώθεις πως έχεις «χαραμίσει χρόνο» στη ζωή σου, για να παραφράσω τον τίτλο του τελευταίου άλμπουμ του σούπερ-γκρουπ Off!, του οποίου είσαι και συνιδρυτής;

Είμαι απίστευτα τυχερός που έζησα τη ζωή που έχω ζήσει και το ταξίδι μου δεν έχει τελειώσει ακόμα!

Μα τον Θεό, οι Circle Jerks παίζουν στο Gagarin! Και αυτή θα είναι η πρώτη μας φορά στην Αθήνα και η δεύτερη δική μου, καθώς είχα εμφανιστεί πριν από μερικά χρόνια με ένα από τα άλλα συγκροτήματά μου, τους OFF! Περάσαμε υπέροχα!

Βίωσα «χαραμισμένο χρόνο» λόγω των περιόδων αλκοολισμού και εξάρτησης από την κοκαΐνη, αλλά έχω αναπληρώσει και με το παραπάνω αυτόν τον χρόνο και τις τεχνικές δυσκολίες ταξιδεύοντας σε όλον τον κόσμο και με τις δύο μπάντες μου.

Ως Circle Jerks δεν έχετε κυκλοφορήσει ούτε ένα νέο άλμπουμ για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Από έλλειψη επαρκούς έμπνευσης, τεμπελιά, τελειομανία - ή κάτι άλλο;

Και για τους τρεις λόγους!

Προσπαθήσαμε να γράψουμε τραγούδια και σίγουρα δε μου λείπουν στίχοι, καθώς σημειώνω συνεχώς στίχους και λέξεις για να τις συνδέσω για να δημιουργήσω στίχους.

Το κύριο εμπόδιο είναι πως υπάρχει μια επικρατούσα νοοτροπία, σύμφωνα με την οποία: «Είμαστε οι Circle Jerks και μπορούμε να γράψουμε ό,τι θέλουμε και οι φαν μας θα μας λατρέψουν!»

Δυστυχώς, λόγω αυτού του ψυχικά περιφραγμένου χώρου, αυτά τα τραγούδια απλά δεν μπορούν να περάσουν το «Τεστ Οσμής». Διαθέτω έναν βαθμό ακεραιότητας και αρνούμαι να συμβιβαστώ με τέτοιου είδους εγωιστικές ανοησίες.

Mιας και δεν έχουν υπάρξει νέα τραγούδια εδώ και λίγο πάνω από τριάντα χρόνια, δεν μπορούμε να κυκλοφορήσουμε μια νέα ηχογράφηση, εκτός αν φτάσει σε ένα επίπεδο οριοθετημένο τον Οκτώβριο του 1980.

Γιατί να υποστούμε τις δυσκολίες μιας κυκλοφορίας μέτριου επιπέδου;

Υπάρχουν πάρα πολλές μπάντες εκεί έξω και πρέπει, όπως έχει τραγουδήσει ο Henry Rollins, να ξεπεράσουμε τα όρια! Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να βγούμε με όλα τα όπλα μας στο οπλοστάσιο!

Θα συμβεί αργότερα παρά νωρίτερα, καθώς κινούμαστε με ρυθμό σαλιγκαριού.

Ωστόσο, συνεχίζετε τις περιοδείες και -ευτυχώς- αυτήν τη φορά θα φτάσετε τελικά και στην Αθήνα - για πρώτη φορά.

Τι (εξακολουθείτε) να αποκομίζετε από τις ζωντανές σας εμφανίσεις και γιατί σας πήρε τόσο καιρό να προσγειωθείτε σε αυτές τις ακτές;

Είμαι 70 ετών και όλο αυτό το σενάριο της περιοδείας έχει γίνει αρκετά εξαντλητικό, αλλά είναι μια πρόκληση την οποία αποδέχομαι ολόψυχα! Ίσως μου λείπει η νοημοσύνη ή ίσως απλώς δεν ξέρω καλύτερα, αλλά όλοι περνάμε υπέροχα!

Ο χρόνος που χρειαστήκαμε για να φτάσουμε στην Ελλάδα ήταν κάτι το οποίο δεν μπορούσαμε να ελέγξουμε.

Ο booking agent που μας εκπροσωπεί προφανώς αφιέρωσε χρόνο για να επικοινωνήσει με τον διοργανωτή ή τους διοργανωτές προσπαθώντας να βρει τον κατάλληλο χώρο για εμάς.

Πέραν της μουσικής, ο σύγχρονος κόσμος είναι εντελώς χάλια.

Και όχι μόνο λόγω της αυτοκρατορικής/ιμπεριαλιστικής πολιτικής των (Τραμπικών) Η.Π.Α., σε συνδυασμό με τον γενοκτονικό πόλεμο του ισραηλινού κράτους εναντίον των Παλαιστινίων.

«Ο σύγχρονος κόσμος είναι χάλια»- τεράστιος ευφημισμός!

Το κρίμα για εσάς τους Έλληνες είναι ότι βρίσκεστε σε κοντινή απόσταση από το Ισραήλ και αυτόν τον γαμημένο καπετάνιο φορτηγίδας που χρειάζεται να φτιάχνεται με τον Μπενίτο Μουσολίνι.

Δε θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες σχετικά με το πόσο απαίσια έχει αποδειχθεί η κυβέρνησή μας, αλλά αυτό είναι κάτι που οι Ρεπουμπλικάνοι και οι δωρητές τους προσπαθούν να πετύχουν από τη δεκαετία του 1940.

Θα πω το εξής: υπάρχει ένας Καναδός σκοπευτής στον στρατό τους που πυροβόλησε και σκότωσε ένα μέλος του ISIS ή της Αλ Κάιντα από απόσταση άνω των δύο μιλίων.

Το παγκόσμιο ρεκόρ του καταρρίφθηκε πριν από μερικά χρόνια από έναν Ουκρανό σκοπευτή του στρατού ο οποίος εξουδετέρωσε έναν Ρώσο στρατηγό ή κάποιον με υψηλή θέση όπως η συγκεκριμένη.

Γιατί δεν υπάρχουν περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους;

Τι πιστεύεις για την πολιτική ζωή στη Βόρεια Αμερική σήμερα - και την πολιτική, γενικότερα; Τι φοβάσαι περισσότερο για το (εγγύς) μέλλον; Πού στρέφεσαι όταν θέλεις να βιώσεις την ελπίδα;

Οι πολιτικοί μας είναι οι χειρότεροι στον πλανήτη! Υπάρχουν τόσα πολλά τα οποία μπορώ να γράψω εδώ, αλλά είναι αργά για μένα και έχω μια απογευματινή πτήση για Ιταλία αύριο, οπότε ήρθε η ώρα να ολοκληρώσουμε αυτήν τη συνέντευξη.

Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι η παρουσία της νέας μας έκνομης ομάδας, γνωστής ως ICE, και των τακτικών της, οι οποίες προέρχονται κατευθείαν από τη ναζιστική Γερμανία.

Βλέπω αυτά τα φρικτά γεγονότα να συμβαίνουν.

Ξέρω, όμως, ότι είμαι ένας καλός άνθρωπος με μεγάλη καρδιά και πως θα καταφέρουμε με κάποιον τρόπο να ξεπεράσουμε όλες αυτές τις ανοησίες, επειδή ως καλοί άνθρωποι αξίζουμε κάτι καλύτερο...

Οι Circle Jerks εμφανίζονται ζωντανά στο Gagarin 205 Live Music Space (Λιοσίων 205, Αθήνα) την Τετάρτη 17 Ιουνίου.

Λίντια Ντίμκοφσκα: «Όταν οι καιροί είναι τραγικοί, υπάρχει καλό υλικό για λογοτεχνία»

 

Εκτυλισσόμενο κυρίως στην Κύπρο και τη Βόρεια Μακεδονία, το μυθιστόρημα της Λίντια Ντίμκοφσκα Μοναδικός αριθμός ταυτοποίησης καταπιάνεται με τις έννοιες της αποξένωσης, της ταυτότητας, του τραύματος, της ουτοπίας και της δυστοπίας.

Συναντηθήκαμε με την συγγραφέα στην Αθήνα, όπου βρέθηκε πρόσφατα για την παρουσίαση του βιβλίου της.

«Στη μυθοπλασία όλα είναι πραγματικότητα, στην πραγματικότητα όλα είναι μυθοπλασία», αναφέρεις στην πρώτη σελίδα του μυθιστορήματός σου, Μοναδικός αριθμός ταυτοποίησης.

Αυτή είναι η προσέγγισή σου στη συγγραφική διαδικασία εν γένει;

Ζούμε σε ένα κόσμο ο οποίος είναι πραγματική μυθοπλασία! Δυστυχώς, δε χρειάζεται να φανταστούμε και πολλά. (Γέλιο).

Όταν γράφω, πάντα θέλω να μπαίνω στο πετσί των χαρακτήρων μου: να ζω όπως ζουν, να νιώθω όπως νιώθουν. Να είμαι αυθεντική, ρεαλιστική.

Όχι, όμως, και υπερβολικά ρεαλιστική.

Αντιλαμβάνομαι τη λογοτεχνία ως μια παράλληλη πραγματικότητα. Πρέπει να γράφουμε κατά τέτοιον τρόπο ώστε το αναγνωστικό κοινό να μάς πιστεύει.

Υπό αυτήν την έννοια, λοιπόν, η λογοτεχνία πρέπει να ηχεί ως αυτοβιογραφία, αλλά στην πραγματικότητα να είναι μυθοπλασία.

Πάντα, ωστόσο, υπάρχει μια συγκεκριμένη αφετηρία συνδεόμενη είτε με τον εξωτερικό κόσμο, είτε με τον εσωτερικό.

Συνεπώς, ποια είναι η σύνδεσή σου με την πραγματικότητα με την οποία καταπιάνεσαι στο βιβλίο, δεδομένου ότι δεν έχεις κάποιους δεσμούς -όχι, τουλάχιστον, που να γνωρίζω- με την Κύπρο ή το Κυπριακό;

Δεν έχω κανέναν δεσμό με την Κύπρο.

Όταν, όμως, την επισκέφτηκα για πρώτη φορά, με σόκαραν τα όσα συνέβησαν το 1974 όταν ήμουν τριών χρονών. Ήξερα, βέβαια, από την Ιστορία για τον πόλεμο και τη διαίρεση του νησιού.

Συμβαίνουν, όμως, τόσα στον κόσμο, τα οποία μπορεί να μη γνωρίζεις.

Ούτε και να σε ενδιαφέρουν.

Όταν, όμως, συνειδητοποίησα τι είχε συμβεί και γνώρισα ανθρώπους από την Κύπρο που μοιράστηκαν μαζί μου την οικογενειακή τους ιστορία, η Κύπρος εξελίχθηκε σε μια εμμονή για μένα.

Ζώντας επί πολλά χρόνια με την Κύπρο στο μυαλό μου, αναρωτιόμουν πώς να διαχειριστώ αυτήν την εμμονή και την ιστορία που ωρίμαζε μέσα μου.

Οπότε, έκρινα ότι πρέπει να γράψω το μυθιστόρημα. Το ερώτημα, όμως, ήταν πώς θα συνέδεα την Κύπρο με τη ζωή και τους χώρους της πρώην Γιουγκοσλαβίας, πώς θα ήμουν αυθεντική;

Χωρίς, μάλιστα, να έχεις το απαιτούμενο βιωματικό υπόβαθρο.

Έπρεπε, λοιπόν, να κάνω μεγάλη έρευνα για το μυθιστόρημα.

Κι αυτή ήταν η πιο συναρπαστική διαδικασία, επειδή ερευνώντας, έμπαινα στο πετσί των ανθρώπων και της χώρας, προκειμένου να επιβεβαιώσω τις γνώσεις μου και να μην υποπέσω σε κάποιο λάθος σημαντικό για τους Κύπριους.

Πρόκειται, ωστόσο, για έργο μυθοπλασίας, οπότε σου «επιτρέπεται» να επινοήσεις μια πραγματικότητα.

Όταν γράφω έργα μυθοπλασίας, θέλω, ωστόσο, να συνταιριάζω τη φανταστική και την ντοκιμαντερίστικη διάσταση. Επομένως, πρέπει η ντοκιμαντερίστικη διάσταση τουλάχιστον να πλησιάζει πολύ την πραγματικότητα.

Αφού ολοκλήρωσα τη συγγραφή του βιβλίου, αισθάνθηκα πολλή ανακούφιση, καθώς η εμμονή μου ήταν πολύ δυνατή.

Υπάρχουν κάποιες αναλογίες ανάμεσα στη διαίρεση της Κύπρου και την κατάρρευση της πρώην Γιουγκοσλαβίας - πιο πολύ σε επίπεδο τραυμάτων παρά από την άποψη των ιστορικών συμβάντων;

Θα μπορούσες να το πεις.

Για μένα, είναι πολύ σημαντική η εξερεύνηση του τραύματος του μετανάστη, του πρόσφυγα, και η διαχείρισή του από τα παιδιά του, τη νέα γενιά, που το κληρονομούν.

Στο μυθιστόρημα, ο κυπριακής καταγωγής Νίκος, ο πατέρας, δε μιλάει για το τραύμα του, γι’ αυτό και δεν μπορεί να του ξεφύγει.

Ο τρόπος, λοιπόν, με τον οποίο η κόρη του το διαχειρίζεται είναι πιο σημαντικός για μένα. Εκείνη αναζητά τις οικογενειακές ρίζες και τις παραδόσεις του.

Το Κυπριακό στο βιβλίο μου είναι, επομένως, πιο σημαντικό ως η προσωπική ιστορία της κόρης του.

Η σιωπή και η απροθυμία διαχείρισης τραυματικών και επιτακτικών ζητημάτων συνιστούν βασικό άξονα του μυθιστορήματος.

Πόσο σημαντική είναι η ανάδειξη και η εξερεύνηση του στοιχείου της σιωπής - αφηγηματικά και ευρύτερα κοινωνικά; Ή και τρομακτική;

Η σιωπή είναι, στην πραγματικότητα, τρομακτική, επειδή στο βιβλίο μου η σιωπή είναι απολύτως συνδεδεμένη με την αποξένωση.

Αν ο Νίκος δεν ήταν τόσο αποξενωμένος από την οικογένειά του, θα μιλούσε για την Κύπρο. Αλλά δε νιώθει αγαπητός από αυτήν, γι’ αυτό και δε μιλάει για το παρελθόν του. Η αποξένωσή του είναι, άρα, πολύ πιο σημαντική για μένα.

Αν ως οικογένεια μιλούσαν μεταξύ τους, θα έβρισκαν μια διέξοδο. Δεν ήθελα, όμως, κάτι τέτοιο. Θα φάνταζε χολιγουντιανό.

Ήθελα το αναγνωστικό κοινό να παραμείνει στρεσαρισμένο όλη την ώρα, να θυμώσει, ακόμα και να κλάψει, και παράλληλα να καταδείξω την αποξένωση, που αποτελεί μια μεταφορά για τον κόσμο μας.

Και κυριαρχεί, παγκοσμίως.

Γι’ αυτό και δημιούργησα την ερμοτοπιά, σαν μια παράλληλη πραγματικότητα η οποία αποτελεί συνέπεια της αποξένωσης του νεοφιλελεύθερου κόσμου μας.

Συνεπώς, η επιβεβλημένη αποξένωση είναι πιο πολύ συστημικής φύσης. Κι αυτή η παράλληλη πραγματικότητα παρουσιάζεται σαν «success story».

Ο Νίκος μπορεί να διαθέτει έναν μοναδικό αριθμό ταυτοποίησης -αρχικά στην πρώην Γιουγκοσλαβία, κατόπιν στη Βόρεια Μακεδονία- που πιστοποιεί ότι με κάποιον τρόπο υπάρχει, αλλά ταυτόχρονα δείχνει πως είναι ξένος.

Το τραγικό είναι ότι οι Αρχές τον αναγνωρίζουν, όχι όμως και η σύζυγός του.

Γιατί έπρεπε να είναι τόσο κακιά και πικρόχολη απέναντί του;

Στο βαλκανικό και ευρύτερα στο νοτιοευρωπαϊκό πλαίσιο η μητέρα ως έννοια είναι πολύ εξιδανικευμένη. Ήθελα, λοιπόν, να υπονομεύσω αυτό το ταμπού.

Ο Νίκος μπορεί να θεωρηθεί θύμα ενδοοικογενειακής βίας και δεν έχει πού να πάει, όπως αντίστοιχα συμβαίνει σε γυναίκες-θύματα ενδοοικογενειακής βίας.

Εκτός από την «ερμοτοπιά», η οποία, ακόμα κι αν εκληφθεί ως μια εναλλακτική κοινότητα ή αντι-κοινότητα, δε νοηματοδοτείται με πλήρως θετικό τρόπο. Κι εκεί μόνος σου είσαι, απλώς αλλιώς.

Ήθελα να δημιουργήσω το αντίθετο μιας κοινότητας στην οποία οι άνθρωποι καταφεύγουν προκειμένου να ζήσουν μαζί - μια κοινότητα όπου πηγαίνουν για να είναι μόνοι.

Ίσως να βιώνουν κατάθλιψη, δεν ξέρω. Πάντως, όταν δημιούργησα αυτήν την κοινότητα, χρησιμοποίησα πολλά στοιχεία από την πραγματικότητά μας, αλλά και από τη φαντασία μου.

Μιλώντας για κοινότητες, αισθάνεσαι μέλος μιας φανταστικής ή πραγματικής κοινότητας καλλιτεχνών σε διεθνές επίπεδο; Κι αν ναι, σε βοηθάει αυτό ως άνθρωπο και ως συγγραφέα;

Όταν γράφω, είμαι απολύτως μόνη. Κι έτσι πρέπει - πώς αλλιώς θα μπορούσα να γράψω;

Αλλά σαφώς ως συγγραφείς συγκροτούμε κοινότητες. Στην πρώην Γιουγκοσλαβία κάνουμε λόγο για λογοτεχνία της περιοχής, η οποία οριοθετείται από τη Σλοβενία μέχρι τη Βόρεια Μακεδονία.

Δε μιλάμε για γιουγκοσλαβική λογοτεχνία ή λογοτεχνία της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Πηγαίνουμε σε φεστιβάλ στην περιοχή, αλληλομεταφραζόμαστε, δημιουργούμε επίσημες ενώσεις συγγραφέων.

Μερικές φορές βιώνουμε μια αίσθηση συντροφικότητας και κοινότητας, άλλες όχι. Οι συγγραφείς είμαι περίπλοκα πλάσματα, ξέρεις, και η αίσθηση τού ανήκειν είναι σχετική.

Είσαι και ποιήτρια. Πόσο σημαντική είναι η ποίηση στις μέρες μας; Μήπως είναι πολυτέλεια, όταν ως κοινωνίες και ως άτομα έχουμε τόσες ζωτικές ελλείψεις; Ή έχουμε κάτι να αντλήσουμε, να μάθουμε, να επωφεληθούμε από αυτήν;

Η ποίηση παραμένει παρούσα στη ζωή μας. Κι εκεί μπορούμε να μιλήσουμε για τη διαμόρφωση κοινοτήτων ποιητών και αναγνωστικού κοινού.

Στη Σλοβενία και τη Βόρεια Μακεδονία, για παράδειγμα, αυτή η κοινότητα είναι αρκετά μεγάλη. Νέοι άνθρωποι συμμετέχουν σε βραδιές ποίησης και εκδίδουν βιβλία ποίησης.

Δεν πιστεύω, λοιπόν, ότι η ποίηση ή η λογοτεχνία έχουν πεθάνει. Στις μέρες μας, η λογοτεχνία μπορεί να βρει άλλους τρόπους να φτάσει στο αναγνωστικό κοινό. Πρέπει να έχουμε ανοιχτό μυαλό.

Σε κάθε εποχή θα υπάρχουν συγγραφείς και αναγνωστικό κοινό. Δεν είμαι πολύ απαισιόδοξη ως προς αυτό.

Ζούμε, πάντως, σε πραγματικά αποκρουστικούς καιρούς. Φοβάσαι κι εσύ για το μέλλον; Και πώς το αντιμετωπίζεις υπό το πρίσμα της κλίσης σου;

Ζούμε σε έναν φρικτό κόσμο.

Όταν, όμως, οι καιροί είναι περίπλοκοι, ακόμα και τραγικοί, υπάρχει καλό υλικό για λογοτεχνία. (Γέλιο).

Ως συγγραφέας, πάντα χρειάζομαι μια απόσταση από όσα συμβαίνουν στο παρόν. Τα γνωρίζω, όμως, και δεν είμαι ευτυχισμένη στον κόσμο όπου ζούμε.

Είναι απαίσιο να έχουμε πολέμους και αγώνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα στον 21^ο αιώνα. Όλα θα έπρεπε να έχουν ήδη επιλυθεί.

Ελπίζω, τουλάχιστον, να μάθουμε κάτι από την Ιστορία η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη τώρα. Δεν είμαι και πολύ αισιόδοξη, αλλά ίσως η επόμενη γενιά κάνει κάτι περισσότερο απ’ όσα κάναμε εμείς.

Ευχαριστώ θερμά την Μαργαρίτα Καλιαμούτου (Εκδόσεις Βακχικόν) για την πολύτιμη συμβολή της στον προγραμματισμό της διά ζώσης συνέντευξης με την συγγραφέα.

Το μυθιστόρημα της Λίντια Ντίμκοφσκα Μοναδικός αριθμός ταυτοποίησης κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Σωτήρη Μηνά.

Η πειραματική μουσική στο προσκήνιο: Συζητώντας για το expAИD Festival (6-7 Ιουνίου)

 

Ον Off Studio

Το διήμερο expAИD Festival (6-7 Ιουνίου) είναι καρπός της σύμπραξης 4 ανεξάρτητων αθηναϊκών χώρων αφιερωμένων στην ηλεκτροακουστική, πειραματική και αυτοσχεδιαστική μουσική.

Ενόψει του Φεστιβάλ, μάς μιλούν η συνθέτρια, performer και αυτοσχεδιάστρια Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου και η ηχολήπτρια, συνθέτρια, sound designer και performer Triggered Vefa (Μαρία Κόλια).

Στην πρώτη μας επικοινωνία, Νεφέλη, μου έγραψες ότι το expAИD Festival προέκυψε από μια ιδέα σου μετά από μια δύσκολη περίοδο. Ποια ήταν αυτή η ιδέα και πώς σταδιακά εξελίχθηκε, εμβαθύνθηκε και διευρύνθηκε;

Το να ζεις στην Αθήνα και να διατηρείς έναν χώρο ελευθερίας, που είναι ζωτικής σημασίας για την εξέλιξη της έρευνας, της σκέψης και της δημιουργίας, είναι αρκετά δύσκολο, παρότι για μένα αποτελεί αναγκαιότητα.

Μπορεί να σε οδηγήσει σε πολύ όμορφες καταστάσεις και να γνωρίσεις φωτισμένα πρότζεκτ και ανθρώπους, αλλά επίσης να προκαλέσει μεγάλη ματαίωση και στρες.

Όλα αυτά συνήθως -ευτυχώς όχι πάντα, και εύχομαι να συμβαίνει όλο και λιγότερο- μπορούν να οδηγήσουν, για παράδειγμα, σε ασθένειες.

Το ζήτημα, όμως, είναι πώς αντιμετωπίζονται αυτές οι δυσκολίες και πώς μπορούμε να ενωθούμε όσοι, όσες και όσα πιστεύουμε σε αυτό, ώστε να προχωρήσουμε παραπέρα.

Επικοινώνησα αυτήν την ιδέα αρχικά ως μια απλή και όμορφη σκέψη, χωρίς πολλή μελέτη αλλά ούτε και πίεση, στον αγαπημένο μου φίλο και συνεργάτη, Δήμο Βρύζα, που διατηρεί το Stress.Studio.

Συμφωνήσαμε να «παίξουμε» αυτό το όμορφο παιχνίδι -το expAИD Festival, δηλαδή- μαζί με τους αγαπημένους μας Δημήτρη Αλεξάκη και Φωτεινή Μπάνου από το KET, καθώς και τον Γιώργο Βαρουτά από το Underflow και φυσικά όλα τα πλάσματα που εμπλέκονται στους χώρους.

Πρόκειται για ανθρώπους με τους οποίους συνεργαζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια και έχουμε συχνά ανταλλάξει προβληματισμούς και σκέψεις.

Είναι κάτι που, είμαι βέβαιη, όλοι μας είχαμε φανταστεί ότι κάποια στιγμή θα μπορούσε να συμβεί.

Δυστυχώς, αφορμή για την εκκίνησή του ήταν μια μεγάλη πτώση. Τώρα, όμως, θέλω να ελπίζω πως κοιτάμε προς τα πάνω.

Νομίζω ότι μόνο μέσα από μια κοινή πορεία, αλληλεγγύη και πίστη μπορούμε να προχωρήσουμε και να δημιουργήσουμε κάτι ουσιαστικό και -γιατί όχι- και με ηρεμία..

«Είμαστε ανεξάρτητοι αθηναϊκοί χώροι αφιερωμένοι στη σύγχρονη ηλεκτροακουστική, πειραματική και αυτοσχεδιαστική μουσική. Υπάρχουμε έξω από τα όρια του επίσημου πολιτιστικού χάρτη», δηλώνετε στο μανιφέστο του Φεστιβάλ.

Πώς διαχειρίζεστε τις πολλαπλές προκλήσεις -και ματαιώσεις- τής, εντός ή εκτός εισαγωγικών, ανεξαρτησίας σας;

Η ανεξαρτησία δεν είναι για εμάς μια ταυτότητα που επιλέξαμε για να διαφοροποιηθούμε, αλλά μια συνθήκη μέσα στην οποία μάθαμε να υπάρχουμε και να δημιουργούμε.

Φυσικά, αυτή η συνθήκη συνοδεύεται από πολλές δυσκολίες: οικονομική επισφάλεια, εξάντληση, αβεβαιότητα, περιορισμένους πόρους και συχνά την αίσθηση ότι σημαντικές καλλιτεχνικές πρακτικές παραμένουν αόρατες ή υποτιμημένες.

Υπάρχουν στιγμές ματαίωσης, γιατί η φροντίδα ενός ανεξάρτητου χώρου απαιτεί καθημερινή δουλειά, η οποία συχνά δε φαίνεται.

Παρ’ όλα αυτά, η ανεξαρτησία μάς προσφέρει κάτι πολύτιμο:

Την ελευθερία να διαμορφώνουμε το περιεχόμενο, τον χρόνο και τους τρόπους με τους οποίους εργαζόμαστε, χωρίς να χρειάζεται να προσαρμόζουμε τη σκέψη ή την καλλιτεχνική μας έρευνα σε εξωτερικές προσδοκίες.

Για εμάς, ανεξαρτησία δε σημαίνει απομόνωση. Αντιθέτως, σημαίνει τη δυνατότητα να δημιουργούμε δίκτυα αλληλεγγύης, συνεργασίας και ανταλλαγής γνώσης ανάμεσα σε ανθρώπους και κοινότητες που μοιράζονται παρόμοιες ανησυχίες.

Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου

Πόσο θελκτικές είναι οι «σειρήνες» του μέινστριμ;

Δεν τις αντιμετωπίζω ως κάτι εχθρικό, ούτε ως κάτι που πρέπει να απορριφθεί εκ προοιμίου. Το ερώτημα δεν είναι αν κάτι είναι μεγάλο ή μικρό, θεσμικό ή ανεξάρτητο.

Το ερώτημα είναι αν μπορεί να υποστηρίξει ουσιαστικά την καλλιτεχνική πράξη χωρίς να αλλοιώσει τον λόγο ύπαρξής της.

Αν υπάρχουν γέφυρες που επιτρέπουν σε πιο πειραματικές και ερευνητικές πρακτικές να αποκτήσουν μεγαλύτερη ορατότητα χωρίς να χάσουν την αυτονομία τους, τότε αυτές οι συναντήσεις έχουν ενδιαφέρον.

Αυτό που προσπαθούμε να προστατεύσουμε δεν είναι μια ιδέα «καθαρότητας» της ανεξαρτησίας, αλλά τον χώρο της ελευθερίας.

Τη δυνατότητα να παίρνουμε ρίσκα, να αποτυγχάνουμε, να δοκιμάζουμε, να αναθεωρούμε και να δημιουργούμε με όρους που γεννιούνται από πραγματικές καλλιτεχνικές ανάγκες και όχι από την ανάγκη της συνεχούς προβολής ή επιβεβαίωσης.

Και τελικά, αυτό είναι το οποίο μάς κρατά ενεργούς: η πίστη ότι η αξία ενός έργου ή μιας κοινότητας δεν καθορίζεται από το μέγεθος της απήχησής της, αλλά από το βάθος της σχέσης που μπορεί να δημιουργήσει με τους ανθρώπους οι οποίοι τη συναντούν.

«Η ανεξαρτησία μας δεν είναι μόνο ζήτημα κλίμακας ή καθεστώτος, αλλά πρώτα απ’ όλα ζήτημα συνθηκών παραγωγής», συμπληρώνετε. Θα ήθελες να αναφερθείς στην κρισιμότητα των «συνθηκών παραγωγής»;

Οι συνθήκες παραγωγής είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα λιγότερο ορατά ζητήματα στον χώρο της τέχνης.

Συχνά, συζητάμε για το τελικό αποτέλεσμα -την παράσταση, τη συναυλία, την έκθεση, το φεστιβάλ-, αλλά πολύ λιγότερο για το πώς αυτή/αυτό κατέστη δυνατό να υπάρξουν.

Για εμάς, οι συνθήκες παραγωγής δεν αφορούν μόνο τους οικονομικούς πόρους, αλλά και τον χρόνο, τον χώρο, τη φροντίδα, την πρόσβαση σε μέσα, τη δυνατότητα πειραματισμού.

Κυρίως, τις ανθρώπινες σχέσεις που υποστηρίζουν μια δημιουργική διαδικασία.

Στον χώρο της πειραματικής, ηλεκτροακουστικής και αυτοσχεδιαστικής μουσικής, όπου η έρευνα αποτελεί συχνά αναπόσπαστο μέρος του ίδιου του έργου, η πίεση για άμεσα, μετρήσιμα ή εμπορικά αποτελέσματα μπορεί να λειτουργήσει περιοριστικά.

Χρειάζεται χρόνος για να αναπτυχθούν ιδέες, να προκύψουν συνεργασίες, να υπάρξει ακόμη και το δικαίωμα της αποτυχίας. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η καλλιτεχνική δημιουργία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια διαρκή παραγωγή περιεχομένου.

Όταν μιλάμε, λοιπόν, για ανεξαρτησία ως ζήτημα συνθηκών παραγωγής, εννοούμε την προσπάθεια να διαμορφώσουμε περιβάλλοντα όπου η καλλιτεχνική έρευνα μπορεί να αναπνέει.

Περιβάλλοντα τα οποία δε βασίζονται αποκλειστικά στην ταχύτητα, την ανταγωνιστικότητα ή την αδιάκοπη ορατότητα, αλλά αφήνουν χώρο για πειραματισμό, διάλογο και ουσιαστική συνάντηση.

Αυτό είναι κάτι που προσπαθούμε να καλλιεργούμε τόσο μέσα από τους χώρους μας,  όσο και μέσα από το expAИD Festival.

Ταυτόχρονα, θεωρώ ότι οι συνθήκες παραγωγής είναι και ένα πολιτικό ζήτημα.

Καθορίζουν ποιοι μπορούν να δημιουργήσουν, υπό ποιες προϋποθέσεις, ποιοι έχουν πρόσβαση σε πόρους και ποιοι μένουν εκτός.

Γι’ αυτό και η συζήτηση γύρω από αυτές δεν αφορά μόνο τους καλλιτέχνες, αλλά συνολικά το πώς αντιλαμβανόμαστε την πολιτιστική παραγωγή και τη θέση της μέσα στην κοινωνία.

Για μένα, η ουσιαστική ανεξαρτησία δεν είναι η αυτάρκεια ούτε η αποκοπή από θεσμούς ή δομές.

Είναι η δυνατότητα να διατηρείς την καλλιτεχνική σου ακεραιότητα και να δημιουργείς τις κατάλληλες συνθήκες ώστε άνθρωποι, ιδέες και πρακτικές να μπορούν να εξελιχθούν με ουσιαστικό και βιώσιμο τρόπο.

Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο, αλλά και το πιο σημαντικό διακύβευμα σήμερα.

Stress.Studio

«Δεν είμαστε ούτε διακοσμητικό περιθώριο ούτε προθάλαμος των ‘πραγματικών’ σκηνών. Είμαστε οι χώροι όπου νέες γλώσσες ακούγονται για πρώτη φορά», επισημαίνετε. Σε τι συνίσταται μια «νέα γλώσσα», για εσάς;

Όταν μιλάμε για «νέες γλώσσες», δεν αναφερόμαστε απαραίτητα σε κάτι εντελώς πρωτόγνωρο ή σε μια αγωνιώδη αναζήτηση του καινούργιου για το καινούργιο.

Για εμάς, μια νέα γλώσσα γεννιέται όταν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, συνδέουμε και εκφράζουμε την εμπειρία μας μέσα από τον ήχο, το σώμα, την τεχνολογία, τον χώρο ή τη συλλογική πράξη.

Στον χώρο της νέας, πειραματικής και αυτοσχεδιαστικής μουσικής, αλλά και των πολυμεσικών τεχνών, οι νέες γλώσσες συχνά εμφανίζονται πολύ πριν αποκτήσουν όνομα ή αναγνώριση ή ακόμα και τάση.

Προκύπτουν μέσα από διαδικασίες έρευνας, από συναντήσεις ανθρώπων με διαφορετικά υπόβαθρα, από τη διάθεση να αμφισβητηθούν καθιερωμένες φόρμες και ιεραρχίες και να δημιουργηθούν νέες.

Μπορεί να είναι ένας νέος τρόπος ακρόασης, μια διαφορετική σχέση ανάμεσα στον καλλιτέχνη και το κοινό, μια ξεχωριστή χρήση της τεχνολογίας και άλλων μέσων ή ακόμη και ένας νέος τρόπος συνύπαρξης μέσα σε έναν καλλιτεχνικό χώρο.

Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι τόσο η καινοτομία ως αυτοσκοπός, αλλά η δυνατότητα να ανοίγονται νέοι τρόποι σκέψης και αντίληψης.

Xώροι όπως το Oν Off Studio, το Stress.Studio, το KET, το Underflow και κάποιοι άλλοι ανεξάρτητοι πυρήνες δημιουργίας λειτουργούν συχνά ως εργαστήρια όπου οι ιδέες μπορούν να δοκιμαστούν πριν αποκτήσουν μια πιο σταθερή μορφή.

Εκεί, υπάρχει ο χρόνος, η εγγύτητα και η ελευθερία να συμβεί κάτι που δε γνωρίζουμε εκ των προτέρων αν θα πετύχει ή πού θα οδηγήσει.

Γι’ αυτό και θεωρώ ότι οι «νέες γλώσσες» δεν αφορούν μόνο το αισθητικό αποτέλεσμα.

Αφορούν και τους τρόπους με τους οποίους οργανώνουμε τις κοινότητές μας, συνεργαζόμαστε, μοιραζόμαστε γνώση και φανταζόμαστε διαφορετικές μορφές πολιτιστικής παραγωγής.

Είναι νέες μορφές σχέσης τόσο με την τέχνη όσο και μεταξύ μας.

Όταν λέμε πως δεν είμαστε το διακοσμητικό περιθώριο ούτε ο προθάλαμος των «πραγματικών» σκηνών, εννοούμε ακριβώς αυτό:

Ότι πολλές από τις ιδέες, τις πρακτικές και τις αισθητικές που αργότερα αναγνωρίζονται ως σημαντικές γεννιούνται πρώτα σε μικρούς, ανεξάρτητους αλλά σημαντικούς, κατά την Ιστορία, χώρους.

Σε χώρους όπου υπάρχει η ελευθερία να ακούσεις κάτι το οποίο δεν έχει ακόμη αποκρυσταλλωθεί, κάτι που βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία γέννησης. Και αυτή η στιγμή της αναζήτησης είναι, για εμάς, εξίσου σημαντική με το ίδιο το έργο.

Triggered Vefa (Μαρία Κόλια)

«Με υπόβαθρο στη χημεία, τη μουσική τεχνολογία και την ηχοληψία, το έργο της διερευνά τη σχέση μεταξύ ήχου, οικολογίας, τεχνολογίας και πολιτικής», διαβάζω για σένα, Μαρία. Ποιο είναι το «νήμα» το οποίο συνέχει αυτά τα διακριτά πεδία;

Για μένα είναι η περιέργεια για το πώς αλληλοεπιδρούν συστήματα που εκ πρώτης όψεως φαίνονται ασύνδετα.

Η χημεία ήταν το πρώτο μου πτυχίο, όμως κάποια στιγμή ένιωσα την ανάγκη να αξιοποιήσω αυτήν τη γνώση πιο δημιουργικά, μέσα από τη μουσική και τον ήχο.

Η χημεία με έμαθε να παρατηρώ διαδικασίες μετασχηματισμού και σχέσεις αιτίου-αποτελέσματος, ενώ ο ήχος και η μουσική μού έδωσαν έναν τρόπο να τις βιώνω και να τις εκφράζω αισθητικά.

Ένας τρόπος με τον οποίο επικοινωνούν η χημεία και ο ήχος είναι η ηχοποίηση (sonification), όπου χημικά δεδομένα μεταφράζονται σε ηχητικές παραμέτρους και μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για μια μουσική σύνθεση.

Παράλληλα, η ηχοληψία και η μουσική τεχνολογία παρέχουν το τεχνικό και θεωρητικό υπόβαθρο για την ηχογράφηση, επεξεργασία, μίξη και σύνθεση ήχου.

Στο ερευνητικό μου έργο έχω ασχοληθεί με ηχοτοπία, ηλεκτρονικά, αισθητήρες, προγραμματισμό και μουσική σύνθεση/performance.

Με ενδιαφέρει να εξερευνώ πώς η επιστήμη, η τεχνολογία, η τέχνη και η πολιτική που βρίσκονται πίσω από όλα αυτά, αλληλοεπηρεάζονται και πώς αυτές οι σχέσεις μπορούν να γίνουν αντιληπτές μέσα από τον ήχο και τη μουσική.

Όσον αφορά την πολιτική, θεωρώ πως συνδέεται με οτιδήποτε κάνουμε.

Οι επιλογές, οι ανησυχίες και οι τρόποι έκφρασής μας διαμορφώνονται πάντα μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο.

Γι’ αυτό με ενδιαφέρει η τέχνη όχι μόνο ως αισθητική εμπειρία, αλλά και ως χώρος όπου μπορούμε να επεξεργαστούμε, να μοιραστούμε και να εκφράσουμε συλλογικά τα ζητήματα τα οποία μας καταπιέζουν και μας απασχολούν.

Σημασία έχει επίσης το πώς και το πού παρουσιάζουμε την τέχνη μας: οι συνεργασίες, οι χώροι και οι κοινότητες που δημιουργούμε.

Θα ήθελες να μου μιλήσεις για το συναφές πρότζεκτ σου «Oceanic ClimateScapes»;

Το Oceanic ClimateScapes είναι μια  πειραματική περφόρμανς η οποία διερευνά το creative sonification (δημιουργική ηχοποίηση) ως μέσο κατανόησης και ενσυναίσθησης απέναντι στις οικολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στα θαλάσσια περιβάλλοντα. 

Η περφόρμανς αντιστοιχίζει τέσσερις φυσικοχημικές παραμέτρους (pH, αλατότητα, θερμοκρασία και στάθμη νερού) σε ηχητικούς μετασχηματισμούς οι οποίοι εφαρμόζονται σε θαλάσσια ηχοτοπία, καταγεγραμμένα με υδρόφωνα στην Ελληνική Τάφρο, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Έρευνας Κητωδών «Πέλαγος».

Κατά τη διάρκεια της περφόρμανς, αισθητήρες συνδεδεμένοι σε ένα κύκλωμα Arduino  συλλέγουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο από ένα δοχείο με υγρό, τα οποία μετασχηματίζουν τα θαλάσσια ηχοτοπία μέσω διαδικασιών sonification και αλγοριθμικής σύνθεσης.

Με έναν τρόπο, τα ίδια τα κλιματικά δεδομένα λειτουργούν ως «μαέστρος» του έργου.

Αν και το sonification-ηχοποίηση έχει τις ρίζες του στην ντετερμινιστική αναπαράσταση δεδομένων με τη μορφή  ήχου, με ενδιαφέρει η στιγμή όπου το επιστημονικό δεδομένο αποκτά και μια αισθητική διάσταση, δημιουργώντας μια δομημένη μουσική σύνθεση και οδηγώντας σε  νέους τρόπους ακρόασης.

Το έργο επιχειρεί να αναδείξει πώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τα οικοσυστήματα, μέσα από μια ηχητική αναλογία όπου και τα ίδια τα φυσικά ηχοτοπία αλλοιώνονται και απομακρύνονται από την αρχική τους μορφή.

Underflow Record Store & Art Gallery

Συμμετέχεις στο πειραματικό queerfem dream-punk συγκρότημα Rabbithole, το οποίο πρόσφατα εμφανίστηκε στο Κηπάκι της Τσαμαδού στο lineup μιας benefit συναυλίας για το Punk Against Capitalism.

Πού συγκλίνουν πανκ και ηλεκροακουστική μουσική, για σένα;

Παρότι αισθητικά μοιάζουν να ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, θα έλεγα πως τόσο η πανκ όσο και η ηλεκτροακουστική μουσική συγκλίνουν στη δημιουργία μουσικής γλώσσας μέσω της αμφισβήτησης καθιερωμένων και εμπορικών δομών.

Η πανκ το πετυχαίνει κυρίως κοινωνικοπολιτικά.

Γεννήθηκε μέσα από DIY χώρους και από μια ανάγκη αντίδρασης σε κυρίαρχες κοινωνικές, πολιτικές και μουσικές συνθήκες, δίνοντας έμφαση περισσότερο στην ενέργεια και την έκφραση, παρά στην τεχνική αρτιότητα.

Η ηλεκτροακουστική μουσική, από την άλλη, αμφισβητεί παραδοσιακές αντιλήψεις για τη μουσική σύνθεση, όπου η μελωδία και η αρμονία αποτελούν τον κεντρικό δομικό άξονα.

Αντί να βασίζεται αποκλειστικά στο τονικό σύστημα και στη γραμμική ανάπτυξη της μουσικής, υπάρχει έντονος πειραματισμός με τον ήχο ως πρωτογενές υλικό που μπορεί να παραχθεί (για παράδειγμα μέσω synthesizer), να ηχογραφηθεί, να αναλυθεί και να μετασχηματιστεί με  τεχνολογικά μέσα φτιάχνοντας μια ολόκληρη μουσική σύνθεση.

Δηλαδή η υφή, το ηχόχρωμα και η επεξεργασία του ήχου αποκτούν ισότιμο ρόλο στη σύνθεση.

Με αυτή την έννοια, η ηλεκτροακουστική μουσική «επαναστατικοποιεί» το εσωτερικό της μουσικής γλώσσας, ενώ η πανκ επεμβαίνει περισσότερο στους χώρους, τις σχέσεις και τις κοινωνικές δομές μέσα στις οποίες η μουσική παράγεται και βιώνεται.

Και τα δύο μπορούν να δημιουργήσουν χώρους συλλογικότητας και να δώσουν χώρο σε πιο underground καλλιτεχνικές φωνές.

Και γιατί όχι, μπορούν να συνδυαστούν, παίρνοντας στοιχεία το ένα από το άλλο και δημιουργώντας νέες μουσικές μορφές και πρακτικές.

Πόσο καίρια είναι η έμφυλη διάσταση στην καλλιτεχνική πρακτική σου;

Η έμφυλη διάσταση είναι επίσης σημαντική για μένα, όχι απαραίτητα ως θεματολογία κάθε έργου, αλλά επειδή, όπως είπα, θεωρώ ότι η τέχνη δεν είναι ποτέ αποκομμένη από το κοινωνικοπολιτικό της πλαίσιο.

Με ενδιαφέρει η δημιουργία κοινοτήτων οι οποίες αμφισβητούν τα στερεότυπα μέσα από τη μουσική και την τέχνη.

Η φεμινιστική ενδυνάμωση μέσα από DIY χώρους ήταν αυτή που με έφερε κοντά με άλλ@ καλλιτέχν@ και οδήγησε στη δημιουργία των Rabbithole.

Επίσης, ο χώρος της τεχνολογίας του ήχου, της ηχοληψίας, της μουσικής παραγωγής και των πειραματικών σκηνών παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανδροκρατούμενος.

Γι’ αυτό θεωρώ καίρια την ενίσχυση της ορατότητας και της ενδυνάμωσης fem-queer φωνών και πρακτικών, ώστε να μπορούν να εκφράζουν και να διαμορφώνουν τον δικό τους λόγο γύρω από τις εμπειρίες και τις καταπιέσεις τις οποίες βιώνουν.

Την Κυριακή 7 Ιουνίου μάς «καλημερίζεις» στο Ον Off Studio, στο πλαίσιο του expAИD Festival. Κρύβουν μαγεία οι «μικρές» ώρες; Σε εμπνέουν, τόσο δημιουργικά όσο και ιδιοσυγκρασιακά;

Ακόμα και σε μια μεγαλούπολη η οποία έχει θόρυβο όλη τη μέρα, αυτές είναι οι ώρες που συνήθως κοιμάται και βρίσκεται σε μετάβαση.

Δεν ξέρω αν θα το χαρακτήριζα «μαγεία», σίγουρα όμως ενέχουν μια ησυχία η οποία βοηθά τη φαντασία, τη δημιουργία και την ακρόαση, εσωτερική και εξωτερική.

ΚΕΤ (Φωτογραφία: Δημήτρης Αλεξάκης)

Ζούμε, χωρίς αμφιβολία, σε καιρούς γενικευμένης καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Είναι η συλλογική συνειδητή βίωση και υλοποίηση τέχνης, ανεξαρτήτως μορφής, μια μορφή αντίστασης;

Πιστεύω πως ναι,  μπορεί να είναι.

Σε μια εποχή όπου η κυρίαρχη λογική μάς ωθεί διαρκώς προς την κοινωνική αποξένωση, τον ατομικισμό, την ιδέα ότι η αξία μας και η ευημερία μας μετριούνται από τόσο «παράγουμε» και  την εμπορευματοποίηση σχεδόν κάθε πτυχής της ζωής, η συλλογική δημιουργία και η κοινή εμπειρία της τέχνης ανοίγουν έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης.

Δε θεωρώ πως η τέχνη από μόνη της αρκεί για να αλλάξει τις υλικές συνθήκες της πραγματικότητας.

Μπορεί, όμως, όταν γεννιέται και εκφράζεται μέσω DIY χώρων και γενικότερα  κοινοτήτων από τα  κάτω, να δημιουργήσει τόπους συνάντησης, φαντασίας, κριτικής σκέψης, αλληλεγγύης και γενικότερα συνύπαρξης πέρα από τα πλαίσια της καπιταλιστικής  σήψης. 

Αυτό, από μόνο του, έχει πολιτική σημασία.

Ευχαριστώ θερμά τις Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου και Triggered Vefa (Μαρία Κόλια) για τη συμβολή τους σ’ αυτόν τον δημιουργικό διάλογο.

 

Ακολουθεί το πλήρες πρόγραμμα του διημέρου:

Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

19:30

Stress.Studio (Θεμιστοκλέους 42, Εξάρχεια)

Θεανώ Τσέλιου

Νομίζω Σίγουρα (Θεανώ Μεταξά, Πιτσί)

Πόρτες: 19:30

Συναυλίες: 20:00–21:00

 

21:30

Underflow Record Store & Art Gallery (Καλλιρόης 39, Κουκάκι)

Yorgas Helmet (Γιώργος Καραμανωλάκης)

Acte Vide (Δανάη Στεφάνου, Γιάννης Κοτσώνης)

Πόρτες: 21:30

Συναυλίες: 22:00–23:00

 

Κυριακή 7 Ιουνίου 2026

05:30

Ov Off Studio (Φειδιππίδου 22, Αμπελόκηποι)

Triggered Vefa (Μαρία Κόλια)

Flood The Zone - Στράτος Στεριανός, Σεραΐνα Παπαγεωργίου

Πόρτες: 05:30

Συναυλίες: 06:00–07:30

 

19:30

Electro Duo - Δημήτρης Λώλης, Στέλιος Τσίλογλου-Ιγνατιάδης

Γιώργος Κατσάνος

Πόρτες: 19:30

Συναυλίες: 20:00–21:00

 

21:30

ΚΕΤ (Κύπρου 91Α, Κυψέλη)

Cyborgutt 2.0 - φø

Impro - Βίκη Στείρη, Μαρίσσα Μπίλη, Πετρίνα Γιαννάκου, Πέτρος Κολοτούρος, Jeph Vanger

Πόρτες: 21:30

Συναυλίες: 22:00–23:00

Εισιτήρια

25€ - Ενιαίο εισιτήριο για όλες τις συναυλίες

https://www.more.com/gr-el/tickets/music/expaddiimero-festibal-peiramatikis-mousikis

12€ - Είσοδος ανά χώρο

10€ - Μειωμένο (φοιτητές, ΑμεΑ, άνεργοι)

Με το ενιαίο εισιτήριο των 25€ εξασφαλίζεται η πρόσβαση σε όλες τις συναυλίες, σε όλους τους χώρους.