Γιεν Λιένκε: «Για έναν συγγραφέα, το τρομερό είναι η αυτολογοκρισία»

 

Με φόντο την επιδημία του AIDS στην κινεζική ύπαιθρο και εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα, το Όνειρο του χωριού Τινγκ του Κινέζου συγγραφέα Γιεν Λιένκε είναι ένας πολυεπίπεδος στοχασμός για την ανθρώπινη κατάσταση.

Μια σε βάθος συζήτηση με τον συγγραφέα για τη ζωή, τον θάνατο, την τέχνη και την αυτολογοκρισία με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του στα ελληνικά.

Το Όνειρο του χωριού Τινγκ, με φόντο την επιδημία του AIDS στην κινεζική ύπαιθρο και εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα, είναι το πιο πρόσφατο μυθιστόρημά σας που μεταφράζεται στα ελληνικά.

Bαθιά υπαρξιακό και -ταυτόχρονα- πολιτικό βιβλίο για την ανθρώπινη κατάσταση σε περιόδους σπαραγμού και δεινών, θυμίζει την Πανούκλα του Καμύ. Μέσω ποιας διαδικασίας συνυφαίνονται αυτές οι διαστάσεις καθώς γράφετε;

Σας ευχαριστώ πολύ για την κατανόηση και την ανάγνωση του Το όνειρο του χωριού Τινγκ.

Όσον αφορά τον υπαρξισμό και την πολιτική συνείδηση, για μένα η γραφή δεν προϋποθέτει ποτέ κανένα δόγμα, πόσο μάλλον να σκεφτόμαστε την πολιτική συνείδηση.

Κατά τη γνώμη μου, τα μυθιστορήματα είναι μόνο μια μοναδική τέχνη και η πιο βαθιά πραγματικότητα της Κίνας.

Στην Κίνα, αυτό που αντιλαμβάνεστε ως πολιτική είναι ουσιαστικά η καθημερινή ζωή των Κινέζων.

Δεν είναι ότι η καθημερινή ζωή των ανθρώπων είναι πολιτική, αλλά πως οι συνθήκες της Κίνας έχουν μετατρέψει την πολιτική σε καθημερινή ζωή: το φαγητό, το νερό, η ζωή και ο θάνατος κάθε ανθρώπου, κάθε νοικοκυριού στη χώρα.

Όταν το κρατικό σύστημα μετατρέπει την πολιτική σε καθημερινότητα, οι συγγραφείς που ζουν μέσα σε αυτό δεν αντιμετωπίζουν πια απλή πολιτική όταν γράφουν, αλλά μια περίπλοκη και παράλογη ζωή και πραγματικότητα.

Αυτή είναι η πραγματικότητα της Κίνας: με μια φράση, είναι η πιο παράδοξη επιβίωση του ανθρώπου και της ανθρωπότητας στην πραγματική ζωή και στην πορεία της Ιστορίας.

Όσον αφορά τη μεγάλης κλίμακας επιδημία του AIDS που έπληξε την Κίνα στα τέλη του περασμένου αιώνα, δηλαδή από τη δεκαετία του ’90 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2000, αφενός αποτέλεσε το επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής.

Αφετέρου, ήταν μια «αναπόφευκτη παγίδα» για τη μεταρρύθμιση, το άνοιγμα και την επιδίωξη της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας.

Ακριβώς όπως οι ανεπτυγμένες χώρες σε όλο τον κόσμο, στο αρχικό στάδιο ανάπτυξης, «πρέπει» να πληρώσουν ένα τεράστιο τίμημα για τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Και αυτό το περιβαλλοντικό τίμημα, φυσικά, μετατρέπεται σε βλάβη για τον καθένα.

Μόνο που στην αρχή της ξέφρενης οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας, η βλάβη την οποία υπέστη ο άνθρωπος -ακόμη και η τραγική απώλεια ανθρώπινων ζωών- δεν προήλθε έμμεσα από την καταστροφή του περιβάλλοντος, αλλά άμεσα από την «καταστροφή του ανθρώπου από την ανάπτυξη».

Για μένα, η συνύφανση υπαρξιακού και πολιτικού, ζωής και θανάτου, τέχνης και δημιουργίας, στα οποία αναφερθήκατε, συνοψίζεται σε μία λέξη: «Αγάπη!» 

Αγάπη για όσους έχουν πεθάνει· αγάπη για όσους εξακολουθούν να ζουν με σθένος· κατανόηση για όσους είναι «άπληστοι» για να επιβιώσουν. Να τους αγαπάς, να τους κατανοείς, να έχεις μια καρδιά γεμάτη συμπόνια για την ανθρώπινη ύπαρξη.

Έτσι, όλα αυτά -όλες οι αντιφάσεις, τα παράδοξα, τα ασυμβίβαστα- συγκεντρώνονται οργανικά σε μια ιστορία.

Η εικόνα του «αίματος» -είτε χρησιμοποιείται συμβολικά είτε κυριολεκτικά- ενέχει πλούσιο νόημα με πολλαπλούς συνειρμούς και ισχυρή συμβολική αξία.  

Αποτελεί δε, ταυτόχρονα, μια οξεία κριτική της εμπορευματοποίησης των πάντων, καθώς και της έννοιας της «αχαλίνωτης ανάπτυξης». Πώς μπορούμε να θέσουμε συλλογικά τέλος στις καταστροφικές συνέπειές της;

Όσον αφορά τη συγγραφή του Το όνειρο του χωριού Τινγκ, από τη μία πλευρά ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες για το ενδιαφέρον τους.

Από την άλλη, πρέπει να παραδεχτώ ότι για τη δημιουργία αυτού του μυθιστορήματος δεν είχε υπάρξει ιδιαίτερη προεργασία. Δεν είχα σκεφτεί ζητήματα όπως η κριτική ή το τέλος.

Αν τα είχα σκεφτεί, ίσως να είχα γράψει ένα Όνειρο του χωριού Τινγκ καλύτερο από αυτό που διαβάσατε, ή ίσως και χειρότερο.

Μπροστά σε εσάς και τους Έλληνες αναγνώστες, πρέπει να απαντήσω ειλικρινά στην ερώτησή σας:

Ήμουν πάντα στρατιωτικός συγγραφέας.

Υπηρέτησα στον στρατό για είκοσι έξι χρόνια, αλλά το 2004, λόγω της συγγραφής του Φιλιά του Λένιν, αναγκάστηκα να αποχωρήσω από αυτόν και να γίνω επαγγελματίας συγγραφέας στην Ένωση Συγγραφέων του Πεκίνου.

Ταυτόχρονα, το έργο Στην υπηρεσία του λαού, που έγραψα στα τέλη του 2004, απαγορεύτηκε ξαφνικά στις αρχές του 2005.

Αυτό είχε πολύ σοβαρές συνέπειες για την Ένωση Συγγραφέων του Πεκίνου, στην οποία ανήκα, και για τον εκδοτικό οίκο Huacheng της Γκουάνγκτζου, που το κυκλοφόρησε.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, είχα ήδη αφιερώσει δύο χρόνια και είχα επισκεφθεί οκτώ ή εννέα φορές τα χωριά των οροθετικών στην Ενχάν, μαθαίνοντας πάρα πολλά για την κατάσταση στα χωριά αυτά, που ήταν άγνωστα στον έξω κόσμο.

Τότε, το σχέδιό μου ήταν να γράψω ένα «μη μυθοπλαστικό» έργο για τα χωριά των οροθετικών και, στη συνέχεια, ένα «τεράστιο και περίπλοκο» μυθοπλαστικό έργο.

Η ιστορία αυτού του τεράστιου μυθοπλαστικού μυθιστορήματος είχε ήδη ωριμάσει πλήρως μέσα μου.

Ακριβώς εκείνη την εποχή, λόγω της απαγόρευσης του Στην υπηρεσία του λαού, ο εκδοτικός οίκος Huacheng και η Ένωση Συγγραφέων του Πεκίνου αντιμετώπιζαν τεράστια δημόσια και πολιτική πίεση.

Με αυτό το βαθύ αίσθημα ενοχής, εγκατέλειψα τόσο το εντελώς μη μυθοπλαστικό έργο λογοτεχνίας τεκμηρίωσης, όσο και το «τεράστιο και περίπλοκο» μυθοπλαστικό μυθιστόρημα - και, μετά από αυτολογοκρισία, έγραψα Το όνειρο του χωριού Τινγκ.

Φυσικά, δεν περίμενα πως αυτό το «αισθητικά και ηθικά άψογο» έργο θα απαγορευόταν ξανά, μόλις τρεις μέρες μετά την έκδοσή του.

Αργότερα -και μέχρι σήμερα- μετανιώνω για την αυτολογοκρισία που άσκησα στο Όνειρο του χωριού Τινγκ.

Συχνά λέω στους πάντες ότι, αν ήξερα από την αρχή ότι το αισθητικά και ηθικά άψογο Το όνειρο του χωριού Τινγκ θα απαγορευόταν, δε θα έπρεπε να ασκήσω αυτολογοκρισία, αλλά να γράψω εκείνο το «μη μυθοπλαστικό» και «τεράστιο μυθοπλαστικό» έργο.

Δυστυχώς, ήταν πια πολύ αργά.

Αυτό ήταν ένα τεράστιο μάθημα για τη συγγραφική μου πορεία και με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι, για έναν συγγραφέα, το τρομερό δεν είναι η κριτική των άλλων, αλλά η αυτολογοκρισία.

Από τότε, η συγγραφική μου πορεία άρχισε να αναζητά την ελευθερία όσο το δυνατόν περισσότερο, απαλλασσόμενη σταδιακά από την αυτολογοκρισία.

Γι’ αυτό, Το όνειρο του χωριού Τινγκ δεν αποτελεί για μένα «οξεία κριτική» ή το τέλος της καταστροφής, αλλά είναι ένα έργο αφιερωμένο στην ομορφιά και το καλό, γεμάτο αυτολογοκρισία και μεταμέλεια.

Σήμερα, έχουν περάσει πάνω από είκοσι χρόνια από τότε που ξεκίνησα να γράφω Το όνειρο του χωριού Τινγκ, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχω ξεχάσει ποτέ όλα όσα έζησα και είδα σε εκείνο το χωριό του AIDS.

Επιπλέον, έχω πάντα μια σκέψη:

Μόλις ολοκληρώσω το νέο μου μυθιστόρημα, θα πρέπει να επιστρέψω στο χωριό του AIDS όπου έζησα εκείνη την εμπειρία και να εγκατασταθώ εκεί, για να ξαναγράψω εκείνο το «μη μυθοπλαστικό» έργο που πάντα ήθελα να γράψω.

Ελπίζω αυτό το συγγραφικό έργο να υλοποιηθεί το συντομότερο δυνατό.

Η αφήγηση του μυθιστορήματος εξελίσσεται από την οπτική γωνία του 12χρονου Τινγκ Τσιάνγκ, ο οποίος έχει πεθάνει. Γιατί επιλέξατε ένα νεκρό αγόρι ως αφηγητή;

Αυτή είναι η στιγμή της έμπνευσης που προηγείται της συγγραφής. Επειδή είδα πάρα πολλά τρομερά και σκληρά πράγματα σε εκείνο το χωριό του AIDS.

Λόγω της απαγόρευσης του έργου Στην υπηρεσία του λαού, είχα κάπως τη νοοτροπία ότι έπρεπε να «εξιλεωθώ», και ήθελα να αποδώσω μια αίσθηση «καλοσύνης και ομορφιάς» στο Όνειρο του χωριού Τινγκ.

Ήθελα να αποδώσω με τη γλώσσα την ομορφιά της μελωδίας της κινεζικής πεζογραφίας, και έτσι σκέφτηκα πως αν χρησιμοποιούσα ένα παιδί για να αφηγηθεί την ιστορία, θα έδινε στη γλώσσα μια πεζογραφική μελωδία.

Φυσικά, η χρήση ενός νεκρού παιδιού ως αφηγητή -αυτή η οπτική γωνία του πνεύματος- θα έδινε στην αφήγηση μια ελευθερία που δεν γνωρίζει όρια, και έτσι προέκυψε φυσικά αυτός ο τρόπος αφήγησης και συγγραφής.

«Μια ευτυχισμένη μέρα είναι μια μέρα που κερδίζεις», λέει ο Ντιν Λιάνγκ στην Λινγκ Λινγκ.

Σε έναν καταρρέοντα κοσμο, τι είναι αυτό που σας κάνει ευτυχισμένο ως συγγραφέα και ως άνθρωπο; Πώς ορίζετε μια «κερδισμένη μέρα»;

Αυτό το οποίο ονομάζουμε «μέρες νίκης», η ευτυχία του συγγραφέα και του ατόμου, για μένα σημαίνει απλώς να ζω και να μπορώ να γράφω.

Να μην έχει μειωθεί ραγδαία η δημιουργική μου δύναμη με τα χρόνια, και να μπορώ ακόμα κάθε μέρα να κάθομαι στο γραφείο μου και να γράφω.

Το αν θα εκδοθούν τα έργα μου δεν αποτελεί πρόβλημα - στην πραγματικότητα, στη σημερινή Κίνα, κανένα βιβλίο μου δεν μπορεί να εκδοθεί. Τόσο τα νέα, όσο και τα παλιά μου έργα, δεν μπορούν να εκδοθούν ή να επανεκδοθούν.

Ένας συγγραφέας ο οποίος βρίσκεται σε μακροχρόνια απομόνωση από τους αναγνώστες της μητρικής του γλώσσας, αλλά εξακολουθεί να μπορεί να κάθεται καθημερινά στο γραφείο του και να γράφει: αυτό, το θεωρώ απίστευτη ευτυχία.

Είμαι αρκετά ικανοποιημένος. Νιώθω μάλιστα ότι το πραγματικό περιβάλλον στο οποίο ζω μου επιτρέπει να γράφω καθημερινά στο γραφείο μου.

Σε σύγκριση με πολλές εποχές της κινεζικής Ιστορίας, αυτό δείχνει αξιοσημείωτη ανεκτικότητα. Έτσι αντιλαμβάνομαι τις «μέρες που κερδίζω».

Το να μπορώ να γράφω καθημερινά με ηρεμία με κάνει να νιώθω ικανοποιημένος και ευτυχισμένος.

«Μιλούσαν τόσο συχνά για τον θάνατο, που έπαψαν να τον φοβούνται», λέει ο αφηγητής. Κατά τη γνώμη σας, το να μοιράζεται κάποιος τους (υπαρξιακούς) φόβους του μπορεί να τους μετριάσει;

Αρχικά πίστευα πως, εφόσον τολμούσα να αντιμετωπίσω τον θάνατο στη λογοτεχνία, θα μπορούσα και στη ζωή να ολοκληρώσω την αναμέτρησή μου μαζί του. Γι’ αυτό, ο θάνατος υπήρξε πάντα ένα από τα κύρια θέματα της γραφής μου.

Τα μυθιστορήματα Η χρονιά του ηλιακού φωτός, Το όνειρο του χωριού Τινγκ και Η δύση του ήλιου είναι όλα έργα που αντιμετωπίζουν άμεσα τον θάνατο.

Για να πω κάτι που διστάζω να ομολογήσω, από τα εφηβικά μου χρόνια μέχρι σήμερα κουβαλώ μέσα μου έναν φόβο για τον θάνατο τον οποίο δεν μπορώ να νικήσω.

Παλαιότερα, πίστευα ότι ένας συγγραφέας μπορεί, μέσω της γραφής, να μετριάσει αυτόν τον φόβο· τώρα όμως βλέπω πως εγώ δεν τα καταφέρνω.

Σήμερα, καθώς μεγαλώνω όλο και περισσότερο, ο θάνατος -αυτός ο μηδενισμός της ζωής- γίνεται ολοένα και πιο έντονος μέσα στην ύπαρξη και την καθημερινότητά μου.

Τα τελευταία χρόνια, επειδή δεν μπορώ να υπερνικήσω αυτόν τον φόβο της γήρανσης και του θανάτου, αυτόν τον υπαρξιακό μηδενισμό, αναγκάζομαι να παίρνω κάθε μέρα μεγάλες ποσότητες υπνωτικών χαπιών για να μπορώ να κοιμηθώ και να έχω την επόμενη ημέρα αρκετή ενέργεια ώστε να καθίσω να γράψω.

Είναι κάτι γελοίο, θλιβερό και συνάμα αναπόφευκτο.

Είτε πρόκειται για θεσμική είτε για αυτοεπιβαλλόμενη, η λογοκρισία πάντα βασάνιζε -και συνεχίζει να βασανίζει- τους συγγραφείς σε όλα τα πολιτισμικά και πολιτικά πλαίσια.

Πώς καταφέρνετε να την παρακάμπτετε, να την ξεπερνάτε ή ακόμα και να την αντιμετωπίζετε καταπρόσωπο;

Δεν παρέκαμψα τίποτα, πόσο μάλλον το υπερέβην. Απλώς ακολούθησα τη φυσική ροή των πραγμάτων.

Πάντα η στάση μου απέναντι στη συγγραφή ήταν η εξής:

Αν ένα έργο μπορεί να εκδοθεί, τόσο το καλύτερο· αν δεν μπορεί, ας είναι. Αρκεί η γραφή να μου προσφέρει ελευθερία, χαρά και ανεξαρτησία.

Αυτή η στάση δεν είναι υπέρβαση· είναι μάλλον ένας αναγκαστικός συμβιβασμός και μια αποδοχή της φυσικής ροής των πραγμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, καθώς τα περισσότερα από όσα γράφω δεν μπορούν να εκδοθούν στην Κίνα, οφείλω ειλικρινά να πω πως αισθάνομαι μια πρωτόγνωρη ανακούφιση που προέρχεται από το γεγονός ότι αναγκάστηκα να τα αφήσω όλα πίσω.

Όταν ένας συγγραφέας γράφει και πάλι απλώς χάριν της συγγραφής, τότε η πλήρης απουσία σκοπού, η εγκατάλειψη κάθε επιδίωξης, γεννούν μια αίσθηση ελαφρότητας και ελευθερίας.

Είναι σαν κάποιος να κρατά ένα φύλλο χαρτί στο αριστερό του χέρι και ένα στυλό στο δεξί, και μόνο μ’ αυτά να μπορεί να πετάξει γρήγορα στον ουρανό. Τόσο όμορφα. Τόσο λυτρωτικά.

Αυτήν τη στιγμή βρίσκομαι ακριβώς σε αυτή την κατάσταση γραφής: δε γράφω για τίποτε άλλο· γράφω μόνο για να «πετώ».

Όπως αναφέρετε στο επίλογο, μετά την ολοκλήρωση του πρώτου σχεδίου του μυθιστορήματος σάς κατέκλυσε ένα έντονο αίσθημα απελπισίας.

Σε ποιον βαθμό η λογοτεχνία έχει πάντα σωματική και συναισθηματική απήχηση σε εσάς και πόσο διαρκής είναι η θεραπευτική της επίδραση, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και -πιθανώς- στο επίπεδο του αναγνωστικού κοινού σας;

Είμαι άνθρωπος εξαιρετικά ευάλωτος συναισθηματικά.

Αφού ολοκλήρωσα τα έργα Το όνειρο του χωριού Τινγκ, Η χρονιά του ηλιακού φωτός και Η δύση του ήλιου -ο αγγλικός τίτλος του οποίου είναι Η μέρα που πέθανε ο ήλιος-, χρειάστηκε πολύς καιρός για να συνέλθω συναισθηματικά και ψυχικά.

Με κυρίευαν η μελαγχολία, η αίσθηση ότι η ζωή δεν έχει νόημα, και ένας μηδενισμός που μπορούσε να περιπλανιέται στο μυαλό μου για έξι μήνες ή ακόμη και για έναν ολόκληρο χρόνο.

Στο παρελθόν, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζα αυτήν τη μελαγχολία και τις παρενέργειες της υπερβολικής συναισθηματικής εμπλοκής στη συγγραφή ήταν ο εξής:

Κάθε φορά που τελείωνα ένα μυθιστόρημα, έγραφα ενδιάμεσα είτε ένα λυρικό, αισθητικό δοκίμιο είτε ένα έργο λογοτεχνικής θεωρίας, που απαιτούσε κυρίως ορθολογική επεξεργασία και όχι βαθιά συναισθηματική επένδυση.

Αυτού του είδους η γραφή, η οποία δεν κατανάλωνε τόσα συναισθήματα, λειτουργούσε ως αντίβαρο και απομάκρυνε τις συνέπειες της προηγούμενης συγγραφικής εμπειρίας.

Έπειτα, μπορούσα σταδιακά να επιστρέψω στη μυθοπλασία, που απαιτεί πλήρη συναισθηματική αφοσίωση.

Τώρα, όμως, έχω μεγαλώσει. Έχω εγγόνια - έναν εγγονό και μια εγγονή.

Όταν η συγγραφή ενός μυθιστορήματος με οδηγεί σε ακραία ψυχική οδύνη, φροντίζω τα Σάββατα και τις Κυριακές να περνώ ολόκληρη την ημέρα μαζί τους. Ζητώ από τα εγγόνια μου να με τραβήξουν έξω από εκείνη την απόγνωση και τον μηδενισμό.

Για χάρη της συγγραφής μου, τους οφείλω ευγνωμοσύνη. Είναι εκείνα τα οποία συνεχώς με αποσπούν από τον συναισθηματικό πόνο της λογοτεχνίας.

Μου προσφέρουν πολλές απλές χαρές της καθημερινής ζωής, ώστε να μπορώ να συνεχίσω να αντιμετωπίζω τα συναισθήματα και τα βάσανα του πνευματικού κόσμου της λογοτεχνίας.

Για να μιλήσω με απόλυτη ειλικρίνεια, είμαι ένας συγγραφέας που έχει απογοητεύσει πάρα πολλούς αναγνώστες. Δεν πιστεύω πως τα μυθιστορήματά μου έχουν θεραπευτική δύναμη.

Εξαιτίας της πραγματικότητας, αλλά και της ίδιας της λογοτεχνίας, έχω μεταφέρει στους αναγνώστες μου υπερβολικά πολύ πόνο. Γι’ αυτό αισθάνομαι βαθιά λύπη και ζητώ συγγνώμη από όλους τους φίλους αναγνώστες μου.

Ζούμε σε έναν κόσμο που σταδιακά μοιάζει με την «Έρημη Χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: ένα παγκοσμιοποιημένο, στερημένο από ελπίδα και έρημο «Χωριό Τινγκ».

Γιατί, λοιπόν, σε ένα τέτοιο ιστορικό πλαίσιο, εξακολουθεί να έχει νόημα η εμπλοκή με την τέχνη, υπό οποιαδήποτε μορφή;

Τελικά, στη λογοτεχνία και στην τέχνη υπάρχει ένα είδος δημιουργίας που βλέπει τη ζωή εκ μέρους της ίδιας της ζωής.

Οι άνθρωποι το αγαπούν επειδή βλέπει για λογαριασμό των αναγνωστών όσα εκείνοι έχουν ήδη ζήσει και τους οδηγεί ξανά πίσω στις εμπειρίες τους, επιτρέποντάς τους να αναστοχαστούν και να ξαναζήσουν τη ζωή και τα συναισθήματά τους.

Υπάρχει, όμως, και μια άλλη μορφή τέχνης, η οποία δε βοηθά τον αναγνώστη να αναπολήσει ή να επανεξετάσει το παρελθόν του.

Αντίθετα, τον κάνει να βιώσει συναισθηματικές δονήσεις που δεν είχε ποτέ φανταστεί, σκοτεινές εμπειρίες αποκόλλησης της ψυχής και μια ομορφιά η οποία φέρει μια μαύρη λάμψη. Έτσι ακριβώς συμβαίνει στην «Έρημη Χώρα» του Τ. Σ. Έλιοτ.

Σήμερα όμως, όπως πολύ σωστά λέτε, ο ίδιος ο κόσμος έχει ήδη μετατραπεί σε «Χωριό Τινγκ» και σε «Έρημη Χώρα».

Επομένως, η τέχνη δεν αρκεί πλέον να αναπαριστά ή να ξαναδημιουργεί την εικόνα του «Χωριού Τινγκ» και της «Έρημης Χώρας».

Ο συγγραφέας οφείλει να ανακαλύπτει και να δημιουργεί για τον αναγνώστη το σκοτάδι που κρύβεται κάτω από αυτά, αλλά και το φως το οποίο υψώνεται πάνω από αυτά.

Να τον κάνει να δει το «Χωριό Τινγκ» που καλύπτεται από το ίδιο το «Χωριό Τινγκ», την «Έρημη Χώρα» που αποκρύπτεται από την ίδια την «Έρημη Χώρα».

Δεν επιθυμώ να είμαι ένας συγγραφέας ο οποίος οδηγεί τους αναγνώστες στην ανάμνηση, στην αναδρομή ή στη νοσταλγία.

Θέλω, μέσα από τα έργα μου, να βιώνουν πράγματα που δεν έχουν ζήσει ποτέ.

Συναισθηματικές αναταράξεις, εμπειρίες εξόδου της ψυχής από τον εαυτό της - όχι μόνο σε επίπεδο πλοκής και περιεχομένου, αλλά και μέσα από την ίδια την εσωτερική φύση της τέχνης.

Και, αφού φτάσαμε ως εδώ, θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμη:

Το Όνειρο του Χωριού Τινγκ γράφτηκε πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια.

Ελπίζω οι Έλληνες αναγνώστες, αφού το διαβάσουν, να μπορέσουν να γνωρίσουν και τα πιο πρόσφατα έργα μου, αυτά που αποκαλώ «μυθιστορήματα τα οποία δεν είναι μυθιστορήματα», έργα που δε βασίζονται στην ανάμνηση ή στην αναδρομή.

Εύχομαι να διαβάσουν τα έργα μου των τελευταίων ετών και του σήμερα, και όχι μόνο αυτά τα οποία έγραψα πριν από πολλές δεκαετίες.

Ευχαριστώ θερμά τον Γιεν Λιένκε για τον χρόνο και την ειλικρίνειά του.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως την Μαρία Ζαμπάρα (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια) για την πολύτιμη συμβολή της στην υλοποίηση της συνέντευξης και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του συγγραφέα.

Ευχαριστώ, τέλος, την επιμελήτρια του βιβλίου, Βικτωρία Λέκκα, για την επιμέλεια των απαντήσεών του.

Το μυθιστόρημα του Γιεν Λιένκε Το όνειρο του χωριού Τινγκ κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια σε μετάφραση του Σωτήρη Χαλικιά.

Keith Morris: «Το να είσαι ‘επιζών’ ισοδυναμεί με το να ξεπερνάς όλα τα εμπόδια της ζωής»

 

Circle Jerks (Φωτογραφία: Atiba Jefferson)

Μυθικό συγκρότημα του βορειοαμερικανικού χάρντκορ πανκ, οι Circle Jerks εμφανίζονται για πρώτη φορά ζωντανά στην Αθήνα την Τετάρτη 17 Ιουνίου.

Ενόψει της συναυλίας, κουβεντιάζουμε με τον Keith Morris, τραγουδιστή, στιχουργό, ιδρυτικό μέλος και frontman του γκρουπ.

My Damage: The Story of a Punk Rock Survivor είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας σου, η οποία κυκλοφόρησε το 2016. Τι σημαίνει να είσαι «επιζών» γενικά και «πανκ ροκ», ειδικά;

Το να είσαι «επιζών» ισοδυναμεί με το να ξεπερνάς όλα τα εμπόδια, τις αγγαρείες, τις παγίδες και τις καταστάσεις της ζωής διαφόρων επιπέδων δυσκολίας.

Υπάρχουν πράγματα που κάνουμε καθημερινά τα οποία θεωρούμε δεδομένα και τα προσπερνάμε αμέσως.

Έπειτα, υπάρχουν καταστάσεις που μπορεί να προκύψουν από το πουθενά, δημιουργώντας ένα ερώτημα τύπου «Πώς έγινε αυτό;» ή «Πώς στο καλό μπλέχτηκα σε αυτό το χάλι;»

Σ’ αυτές, βρίσκεις έναν τρόπο να απαλλαγείς από το πρόβλημα. Μια λύση, αν θέλεις.

Μια τέτοια «πανκ ροκ» κατάσταση ήταν όταν βρέθηκα αντιμέτωπος μιας ομάδας νεαρών ναζί σκίνχεντ, μελών της Aryan Youth Organization.

Eμφανίστηκαν σε μια συναυλία των Circle Jerks στο Σινσινάτι του Οχάιο και μας προκάλεσαν προβλήματα ενώ παίζαμε το σετ μας.

Είχαν συγκεντρωθεί στη μέση του γηπέδου και όλοι οι τύποι οι οποίοι χόρευαν δυνατά γύρω τους δεν έκαναν τίποτα για να τους προκαλέσουν.

Ωστόσο, τα καθάρματα της AYO περιστασιακά γρονθοκοπούσαν και ξάπλωναν κάτω μερικά από τα νεότερα μέλη του «Slam Pit».

Το παρατήρησα αυτό και είπα στους σκίνχεντ να χαλαρώσουν με τις γροθιές τους, καθώς δε θα επέτρεπα καμία βία στη συναυλία μας.

Τότε ήταν που ξεκίνησαν τα «Sieg Heil», τον χαιρετισμό τον οποίο χρησιμοποιούσαν οι Ναζί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και σχολίασα: «Αυτό δε λειτουργούσε τότε, οπότε γιατί να λειτουργήσει τώρα;»

Συνεχίσαμε να παίζουμε, εκείνοι συνέχισαν να χτυπούν τα παιδιά, μέχρι που έξι μαύροι άνδρες της ασφάλειας όρμησαν μέσα και άρχισαν να χτυπούν τους Καυκάσιους φασίστες και να τους σέρνουν έξω στο σοκάκι πίσω από τον χώρο της εκδήλωσης.

Η αστυνομία είχε παρκάρει στο πίσω μέρος και συνέλαβε όλα τα μέλη της AYO, κάτι που ήταν καλό, επειδή θα μας είχαν σπάσει τα λάστιχα ή, χειρότερα, θα είχαν τσακωθεί μαζί μας καθώς φορτώναμε τον εξοπλισμό μας. Αυτό είναι επιβίωση!

Τι εκτιμούσες περισσότερο στην «τέχνη» τότε και τι εκτιμάς σήμερα;

Πάντα ήμουν λάτρης και της μουσικής και της τέχνης, αν μπορείς να τις διαχωρίσεις.

Αρχικά, έμαθα να διαβάζω κοιτάζοντας κόμικς.

Οι καλλιτέχνες που μου άρεσαν ήταν οι Jack Kirby (Fantastic Four, Incredible Hulk, Tales To Astonish, Tales Of Suspense), Frank Frazetta (Creepy and Eerie), Steve Ditko (Spiderman, Strange Tales), Joe Kubert (Hawkman, G.I. Joe) και πολλοί άλλοι.

Είμαι επίσης θαυμαστής των Γάλλων ιμπρεσιονιστών όπως ο Γκωγκέν, ο Ντεγκά, ο Τουλούζ-Λωτρέκ, ο Ματίς και ο Σεζάν.

Όσον αφορά στη μουσική, εκτιμώ τη «Βρετανική Εισβολή» της δεκαετίας του 1960 με τους Beatles, τους Rolling Stones, τους Who, τους Kinks, τους Hollies, τους Animals, τους Zombies, τους Pretty Things και έναν αρκετά μεγάλο «στρατό» άλλων.

Επιπλέον, τις ψυχεδελικές μπάντες από το Σαν Φρανσίσκο των τελών της δεκαετίας του 1960.

Για παράδειγμα: The Jefferson Airplane, Quicksilver Messenger Service, Big Brother And The Holding Company, Moby Grape. Αλλά κι εκείνες που εμφανίστηκαν από το πουθενά εδώ, στο Laurel Canyon του Λος Άντζελες.

Τους The Buffalo Springfield, τους Love, τους Doors, τους Byrds και -να μην ξεχάσω- τους Jimi Hendrix Experience!

Το χαρντ ροκ και το γκλαμ ροκ των τελών της δεκαετίας του 1970, με μπάντες και άτομα όπως οι Black Sabbath, Deep Purple, Alice Cooper, Led Zeppelin, Mott The Hoople, Slade, David Bowie And The Spiders From Mars and more.

Έπειτα, τις πανκ σκηνές του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης και του Λος Άντζελες των όψιμων seventies/πρώιμων eighties, περιλαμβανομένων των X, Germs, Alley Cats, Dickies, Bags, Eyes, Dogs, Plugz, Weirdos, Screamers, Buzzcocks, Clash, Generation X, Sex Pistols, Ramones, Dead Boys.

Η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Αυτά για το οποία είμαι πιο ανένδοτος τώρα είναι τα συγκροτήματα «Stoner Rock» από την έρημο της Νότιας Καλιφόρνια, όπως οι Kyuss, οι Queens Of The Stone Age, οι Masters Of Reality, οι Goatsnake και οι Earthless από το Σαν Ντιέγκο.

Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες που εκτιμώ περισσότερο είναι οι Raymond Pettibon, Shawn Kerri, B Otis Link, Pushead και Brian Walsby. Ναι, αυτοί οι άνθρωποι είναι οι  αγαπημένοι μου!

Συνιδρύσατε τους Black Flag, μαζί με τον Greg Ginn. Παρ' όλα αυτά, εγκατέλειψες το συγκρότημα πολύ νωρίς λόγω δημιουργικών διαφορών και της εξάρτησής σου από ναρκωτικά και αλκοόλ.

Πώς κατάφερες να ξεπεράσεις τα προβλήματα εξάρτησής σου;

Ήμουν μέλος των Black Flag για τρία χρόνια και υπήρξε πολύ μικρή πρόοδος, καθώς είχαμε δέκα έξι τραγούδια και μαθαίναμε άλλα δύο όταν έφυγα.

Χρόνια αργότερα, θα ανακάλυπτα ότι ο Ginn ήθελε να με διώξει από το συγκρότημα, αλλά δεν είχε τα αρχίδια για να μου πει να φύγω.

Η κατάχρηση ουσιών έφτασε σε σημείο βρασμού όταν βρέθηκα «στον πάτο».

Είχα καταλήξει σε έναν καβγά με μια κοπέλα μπροστά σε περίπου σαράντα συνομηλίκους μας σε ένα πάρτι και συνειδητοποίησα ότι δεν είμαι αυτό το άτομο, ούτε αυτό κάτι που θα έκανα! Ο καβγάς συνέβη το 1988 και δεν έχω ξανακοιτάξει πίσω.

Δεν έχω καμία απολύτως επιθυμία να επιστρέψω σε κανένα από τα ναρκωτικά και το ποτό τα οποία είχαν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μου. Αυτή είναι η σπουδαιότερη απόφαση που έχω πάρει στη ζωή μου!

Με διάρκεια μόλις πάνω από 20 λεπτά (ακόμα και στην «πολυτελή» έκδοση για την 40ή επέτειό του), το Group Sex, το ντεμπούτο άλμπουμ των Circle Jerks, εξακολουθεί να θεωρείται ορόσημο στο είδος του χάρντκορ πανκ.

Γιατί ήταν τόσο σύντομο;

Θα σου δώσω μια σύντομη απάντηση... δεν είχαμε άλλα τραγούδια!

Εκ των υστέρων, γιατί πιστεύεις ότι εξακολουθεί να έχει αντίκτυπο;

Κατά την αντίληψή μου, η ηχογράφηση είναι μια γρήγορη σφαίρα ενέργειας και το μότο μας ήταν: «Μπες και βγες. Περιόρισε το λίπος, κόψε τις μαλακίες και συνέχισε με τον ζόρικο εαυτό σου».

Το Group Sex ήταν και θα είναι πάντα μια δήλωση των καιρών μας, καθώς είναι εξίσου επίκαιρο τώρα όσο ήταν και τότε.

Βρισκόμασταν σε ταραγμένες εποχές και όλα κινούνταν με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα.

Και γιατί, διάολε, δεν ήθελες «να ζήσεις μέχρι τα 57» τότε;

Ζούσαμε σε τρομερές εποχές και η κυβέρνησή μας σίγουρα δεν είχε τίποτα θετικό να προσθέσει στα γεγονότα εκείνης της εποχής.

Είχαμε αχαλίνωτη αστυνομική βαρβαρότητα, την απειλή πυρηνικής καταστροφής και μια ολόκληρη λίστα με άλλες υπέροχες μαλακίες από τις οποίες έπρεπε να επιβιώσουμε.

Ζω στο Λος Άντζελες και το μεγαλύτερο πρόβλημά μας αυτήν τη στιγμή είναι η έλλειψη στέγης, την οποία προκάλεσε η ηγεσία μας στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Σαράντα έξι χρόνια αργότερα, δεν έχουμε ακόμη λύσει αυτήν την κατάσταση, παρόλο που άλλες πόλεις και χώρες έχουν βγάλει άκρη.

Ο Ρόναλντ Ρίγκαν έκλεισε όλες τις ψυχιατρικές εγκαταστάσεις και άφησε χιλιάδες ανθρώπους οι οποίοι ήταν παράφρονες να τα βγάλουν πέρα ​​μόνοι τους...

Νιώθεις πως έχεις «χαραμίσει χρόνο» στη ζωή σου, για να παραφράσω τον τίτλο του τελευταίου άλμπουμ του σούπερ-γκρουπ Off!, του οποίου είσαι και συνιδρυτής;

Είμαι απίστευτα τυχερός που έζησα τη ζωή που έχω ζήσει και το ταξίδι μου δεν έχει τελειώσει ακόμα!

Μα τον Θεό, οι Circle Jerks παίζουν στο Gagarin! Και αυτή θα είναι η πρώτη μας φορά στην Αθήνα και η δεύτερη δική μου, καθώς είχα εμφανιστεί πριν από μερικά χρόνια με ένα από τα άλλα συγκροτήματά μου, τους OFF! Περάσαμε υπέροχα!

Βίωσα «χαραμισμένο χρόνο» λόγω των περιόδων αλκοολισμού και εξάρτησης από την κοκαΐνη, αλλά έχω αναπληρώσει και με το παραπάνω αυτόν τον χρόνο και τις τεχνικές δυσκολίες ταξιδεύοντας σε όλον τον κόσμο και με τις δύο μπάντες μου.

Ως Circle Jerks δεν έχετε κυκλοφορήσει ούτε ένα νέο άλμπουμ για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Από έλλειψη επαρκούς έμπνευσης, τεμπελιά, τελειομανία - ή κάτι άλλο;

Και για τους τρεις λόγους!

Προσπαθήσαμε να γράψουμε τραγούδια και σίγουρα δε μου λείπουν στίχοι, καθώς σημειώνω συνεχώς στίχους και λέξεις για να τις συνδέσω για να δημιουργήσω στίχους.

Το κύριο εμπόδιο είναι πως υπάρχει μια επικρατούσα νοοτροπία, σύμφωνα με την οποία: «Είμαστε οι Circle Jerks και μπορούμε να γράψουμε ό,τι θέλουμε και οι φαν μας θα μας λατρέψουν!»

Δυστυχώς, λόγω αυτού του ψυχικά περιφραγμένου χώρου, αυτά τα τραγούδια απλά δεν μπορούν να περάσουν το «Τεστ Οσμής». Διαθέτω έναν βαθμό ακεραιότητας και αρνούμαι να συμβιβαστώ με τέτοιου είδους εγωιστικές ανοησίες.

Mιας και δεν έχουν υπάρξει νέα τραγούδια εδώ και λίγο πάνω από τριάντα χρόνια, δεν μπορούμε να κυκλοφορήσουμε μια νέα ηχογράφηση, εκτός αν φτάσει σε ένα επίπεδο οριοθετημένο τον Οκτώβριο του 1980.

Γιατί να υποστούμε τις δυσκολίες μιας κυκλοφορίας μέτριου επιπέδου;

Υπάρχουν πάρα πολλές μπάντες εκεί έξω και πρέπει, όπως έχει τραγουδήσει ο Henry Rollins, να ξεπεράσουμε τα όρια! Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να βγούμε με όλα τα όπλα μας στο οπλοστάσιο!

Θα συμβεί αργότερα παρά νωρίτερα, καθώς κινούμαστε με ρυθμό σαλιγκαριού.

Ωστόσο, συνεχίζετε τις περιοδείες και -ευτυχώς- αυτήν τη φορά θα φτάσετε τελικά και στην Αθήνα - για πρώτη φορά.

Τι (εξακολουθείτε) να αποκομίζετε από τις ζωντανές σας εμφανίσεις και γιατί σας πήρε τόσο καιρό να προσγειωθείτε σε αυτές τις ακτές;

Είμαι 70 ετών και όλο αυτό το σενάριο της περιοδείας έχει γίνει αρκετά εξαντλητικό, αλλά είναι μια πρόκληση την οποία αποδέχομαι ολόψυχα! Ίσως μου λείπει η νοημοσύνη ή ίσως απλώς δεν ξέρω καλύτερα, αλλά όλοι περνάμε υπέροχα!

Ο χρόνος που χρειαστήκαμε για να φτάσουμε στην Ελλάδα ήταν κάτι το οποίο δεν μπορούσαμε να ελέγξουμε.

Ο booking agent που μας εκπροσωπεί προφανώς αφιέρωσε χρόνο για να επικοινωνήσει με τον διοργανωτή ή τους διοργανωτές προσπαθώντας να βρει τον κατάλληλο χώρο για εμάς.

Πέραν της μουσικής, ο σύγχρονος κόσμος είναι εντελώς χάλια.

Και όχι μόνο λόγω της αυτοκρατορικής/ιμπεριαλιστικής πολιτικής των (Τραμπικών) Η.Π.Α., σε συνδυασμό με τον γενοκτονικό πόλεμο του ισραηλινού κράτους εναντίον των Παλαιστινίων.

«Ο σύγχρονος κόσμος είναι χάλια»- τεράστιος ευφημισμός!

Το κρίμα για εσάς τους Έλληνες είναι ότι βρίσκεστε σε κοντινή απόσταση από το Ισραήλ και αυτόν τον γαμημένο καπετάνιο φορτηγίδας που χρειάζεται να φτιάχνεται με τον Μπενίτο Μουσολίνι.

Δε θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες σχετικά με το πόσο απαίσια έχει αποδειχθεί η κυβέρνησή μας, αλλά αυτό είναι κάτι που οι Ρεπουμπλικάνοι και οι δωρητές τους προσπαθούν να πετύχουν από τη δεκαετία του 1940.

Θα πω το εξής: υπάρχει ένας Καναδός σκοπευτής στον στρατό τους που πυροβόλησε και σκότωσε ένα μέλος του ISIS ή της Αλ Κάιντα από απόσταση άνω των δύο μιλίων.

Το παγκόσμιο ρεκόρ του καταρρίφθηκε πριν από μερικά χρόνια από έναν Ουκρανό σκοπευτή του στρατού ο οποίος εξουδετέρωσε έναν Ρώσο στρατηγό ή κάποιον με υψηλή θέση όπως η συγκεκριμένη.

Γιατί δεν υπάρχουν περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους;

Τι πιστεύεις για την πολιτική ζωή στη Βόρεια Αμερική σήμερα - και την πολιτική, γενικότερα; Τι φοβάσαι περισσότερο για το (εγγύς) μέλλον; Πού στρέφεσαι όταν θέλεις να βιώσεις την ελπίδα;

Οι πολιτικοί μας είναι οι χειρότεροι στον πλανήτη! Υπάρχουν τόσα πολλά τα οποία μπορώ να γράψω εδώ, αλλά είναι αργά για μένα και έχω μια απογευματινή πτήση για Ιταλία αύριο, οπότε ήρθε η ώρα να ολοκληρώσουμε αυτήν τη συνέντευξη.

Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι η παρουσία της νέας μας έκνομης ομάδας, γνωστής ως ICE, και των τακτικών της, οι οποίες προέρχονται κατευθείαν από τη ναζιστική Γερμανία.

Βλέπω αυτά τα φρικτά γεγονότα να συμβαίνουν.

Ξέρω, όμως, ότι είμαι ένας καλός άνθρωπος με μεγάλη καρδιά και πως θα καταφέρουμε με κάποιον τρόπο να ξεπεράσουμε όλες αυτές τις ανοησίες, επειδή ως καλοί άνθρωποι αξίζουμε κάτι καλύτερο...

Οι Circle Jerks εμφανίζονται ζωντανά στο Gagarin 205 Live Music Space (Λιοσίων 205, Αθήνα) την Τετάρτη 17 Ιουνίου.