Μπι Γκαν: «Στις μέρες μας, υπάρχει έλλειψη πίστης στον κινηματογράφο»

 

Η λεκτική περιγραφή του οραματικού, «άλλου» κινηματογράφου του Κινέζου Μπι Γκαν είναι μάλλον ανώφελη, όπως και κάθε απόπειρα ταξινόμησης της βραβευμένης πέρυσι στις Κάννες πιο πρόσφατης ταινίας του, Αναγέννηση.

Η κυκλοφορία της στις αίθουσες από τις 8 Οκτωβρίου, απτή απόδειξη ότι το σινεμά παραμένει ζωντανό και ζωτικό. Μια περιεκτική συνομιλία με τον σκηνοθέτη.

Έγινες κινηματογραφιστής χάρη στον Αντρέι Ταρκόφσκι και το εμβληματικό του έργο Στάλκερ. Τι εκτιμάς περισσότερο σε αυτόν τον δημιουργό και σε ποιον βαθμό λείπουν σήμερα διανοούμενοι του δικού του βεληνεκούς και οράματος;

Αυτό που μου αρέσει περισσότερο είναι οι μεταφυσικές του ποιότητες· στις μέρες μας, υπάρχει έλλειψη πίστης στον κινηματογράφο.

Είσαι, επίσης, ποιητής και φωτογράφος. Τι είδους ποίηση προτιμάς να διαβάζεις και να γράφεις, και ποιους φωτογράφους έχεις κυρίως ως πρότυπα;

Δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς το ίδιο το περιεχόμενο, αλλά τελευταία προτιμώ να γράφω με στυλό και χαρτί παρά να πληκτρολογώ σε iPad.

Η Αναγέννηση, η συναρπαστική από οπτική, υπαρξιακή και πολιτική άποψη πιο πρόσφατη ταινία σου, διαδραματίζεται σε ένα μέλλον όπου η ανθρωπότητα έχει πάψει να ονειρεύεται.

Αν και τεχνικά δεν αποτελεί έργο επιστημονικής φαντασίας, φέρει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του είδους. Η εξερεύνηση δυστοπικών πλαισίων είναι ένα από αυτά. Ποια είναι η γνώμη σου για αυτό το είδος;

Για μένα, η επιστημονική φαντασία, πέρα ​​από την κυριολεκτική της σημασία ως φαντασία βασισμένη στην επιστήμη, εμπεριέχει επίσης τον φόβο για την υπερβολική εμμονή της ανθρωπότητας με τον ορθολογισμό.

Γιατί το ονείρεμα αποτελεί τόσο θεμελιώδες στοιχείο της κινηματογραφικής σου προσέγγισης; Πώς μπορούμε συλλογικά να ανακτήσουμε την πίστη μας στο όνειρο -είτε σε εγρήγορση είτε στον ύπνο-, η οποία φθίνει;

Το ίδιο το ονείρεμα αποτελεί μια μάλλον μη ευφυή ικανότητα, παρόμοια με τον κινηματογράφο, ο οποίος επίσης δεν είναι ιδιαίτερα ευφυής και υπόκειται σε διάφορους περιορισμούς.

Όταν ονειρευόμαστε, δεν έχουμε επίγνωση πως ονειρευόμαστε· όταν βλέπουμε μια ταινία, ξεχνάμε ότι είμαστε το κοινό.

Δεν νομίζω πως το ζήτημα σήμερα είναι η επαναφορά της πίστης στο όνειρο, αλλά μάλλον το ότι οδηγούμαστε σταδιακά στο να εγκαταλείψουμε τα σώματά μας.

Ο πρωταγωνιστής του φιλμ είναι ένα τέρας το οποίο ψυχορραγεί και ενσαρκώνεται σε διαφορετικούς χαρακτήρες στην πορεία. Γιατί;

Μόνο μέσα από τη συνεχή μεταμόρφωση μπορούν οι πραγματικοί θεατές να συλλάβουν την ίδια την ουσία αυτού του τέρατος.

Η Αναγέννηση αποτελείται από έξι τμήματα, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε μία από τις έξι αισθήσεις της βουδιστικής παράδοσης.

Σε ποιον βαθμό η κοσμοθεωρία σου διαμορφώνεται από ό,τι ενδέχεται -ή και όχι- να εκτείνεται πέρα ​​από τη σφαίρα της ορθολογικής μας αντίληψης;

Ίσως πρόκειται για μια θεμελιώδη επιρροή, όπως ακριβώς πιστεύω ότι το πραγματικό νόημα μιας ταινίας βρίσκεται πέρα ​​από τις εικόνες στην οθόνη.

Όσον αφορά την πλοκή, η ταινία αυτή συχνά φαντάζει αινιγματική και ακατανόητη. Αμφισβητείς συνειδητά τη (στερεοτυπική) αντίληψη του κοινού, ακόμη και για τις ταινίες του λεγόμενου «arthouse» κινηματογράφου;

Κατά τη γνώμη μου, το να είναι κάτι δύσκολο στην κατανόηση δεν αποτελεί μειονέκτημα· αντίθετα, προσκαλεί το κοινό να αντλήσει από τις δικές του σύνθετες εμπειρίες σε βάθος, προκειμένου να συνδεθεί με την αφήγηση.

Γι’ αυτό, κατά βάθος, πιστεύω ότι αυτός είναι ένας τρόπος να δείξουμε μεγαλύτερο σεβασμό στο κοινό.

Ο ασιατικός κινηματογράφος -είτε αντιμετωπίζεται με όρους εξωτισμού είτε όχι- παραμένει «terra incognita» για πολλούς «Δυτικούς» θεατές, διατηρώντας έτσι τον αναζωογονητικά απρόβλεπτο χαρακτήρα του.

Πώς θα κωδικοποιούσες τα πιο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της πολυποίκιλης κινηματογραφικής παραγωγής;

Επιδιώκουμε πάντα να αντλούμε νέες γνώσεις από το άγνωστο -γι’ αυτό και μας ελκύουν τα θεάματα-, ωστόσο ο κινηματογράφος αφορά, στην ουσία του, την κοινή κατανόηση.

Κατά την άποψή μου, το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα του ποικιλόμορφου κινηματογράφου έγκειται ακριβώς στα οικουμενικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά που υπερβαίνουν διαφορετικές διαστάσεις και περιοχές.

Ζούμε σε συνθήκες που αποκτούν όλο και περισσότερο πολεμικό χαρακτήρα - τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Γιατί έχει (ακόμη) σημασία να ασχολούμαστε με την τέχνη, με οποιονδήποτε τρόπο;

Αποτελεί -και αν ναι, γιατί- η καλλιτεχνική δημιουργία (ακόμη) πεδίο άσκησης πολιτικής;

Η σημασία της τέχνης ασφαλώς δεν έγκειται στην ικανότητά της να καθοδηγεί το εκκοσμικευμένο σύμπαν.

Συνίσταται μάλλον στο γεγονός ότι λειτουργεί ως καθρέφτης για την ανθρωπότητα, αντικατοπτρίζοντας τη χαοτική μας πραγματικότητα και υπενθυμίζοντάς μας τον εαυτό που χάνουμε.

Στην εποχή μας, η κυριαρχία της Τεχνητής Νοημοσύνης επεκτείνεται σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας των περισσότερων ανθρώπων.

Πώς οραματίζεσαι τον καλλιτεχνικό κινηματογράφο του μέλλοντος - και τη δική σου θέση σε αυτόν;

Μέσα στον καταιγισμό υπερβολικών, αντιδιαισθητικών και εντυπωσιοθηρικών πληροφοριών στο διαδίκτυο, δυσκολεύομαι να δω αντικειμενικά τον αντίκτυπο της Tεχνητής Nοημοσύνης στον κινηματογράφο.

Με άλλα λόγια, η έντονη αντίδραση του κόσμου απέναντι στην Tεχνητή Nοημοσύνη έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο στον κινηματογράφο από την ίδια την Tεχνητή Nοημοσύνη.

Ως σκηνοθέτης του σινεμά του δημιουργού -είτε στο παρελθόν, στο παρόν ή στο μέλλον- οι ταινίες μου θα ακολουθούν πάντα τις αγώνες της ανθρώπινης καρδιάς.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως την Ευάννα Βενάρδου (Weird Wave) για την πολύτιμη συμβολή της στον προγραμματισμό της συνέντευξης.

Η ταινία του Μπι Γκαν Αναγέννηση προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 8 Οκτωβρίου σε διανομή της Weird Wave.