Encardia: «Σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου»

 

Συνταιριάζοντας το πάθος του για τη μουσική της Κάτω Ιταλίας και της Μεσογείου ευρύτερα με στοιχεία ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, το συγκρότημα Encardia είναι αγαπητό και καταξιωμένο σε όλο τον κόσμο.

Ενόψει της ζωντανής του εμφάνισης την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO, τέσσερα μέλη του μάς ανοίγουν την καρδιά (και το μυαλό) τους.

Encardia, «μέσα στην καρδιά» - ή μέσα από την καρδιά. Αποτέλεσε εξ αρχής η καρδιά τον οδηγό σας στις εκάστοτε καλλιτεχνικές σας «επιλογές»;

Είχαν κάποια από τα μέλη του συγκροτήματος συμπράξει καλλιτεχνικά στο παρελθόν; Από πού πηγάζει και πόσο καθοριστική είναι η λατρεία σας-το πάθος, ίσως-για την Κάτω Ιταλία και για τα γκρεκάνικα;

Βαγγέλης Παπαγεωργίου: Καρδιά, η πηγή της ζωής. «Encardia».

Ο Κώστας το βρήκε σε ένα παλιό Λατινικό λεξικό και δίπλα η εξήγηση: «Άγνωστη πέτρα». Ηχούσε γκρεκάνικα χωρίς να είναι, όπως κι εμείς άλλωστε. Μας άρεσε, έμεινε. Όπως σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου.

Δεν είχαμε ξαναπαίξει ποτέ μαζί, είχαμε ψάξει όμως τις διαδρομές μας σε προηγούμενα σχήματα, εγώ στη Θεσσαλονίκη και στη Γερμανία, ο Κώστας στην Ελλάδα.

Η αγάπη μας για την Κάτω Ιταλία ανεξήγητη. Για όλους μας. Εδώ υπάρχει κάτι, κάτι πέρα ως πέρα αληθινό, πλασμένο από πέτρα, χώμα κι αέρα της θάλασσας, μέσα στο λιοπύρι…

Επισήμως «γεννηθήκατε» το 2004, την εποχή της επίπλαστης και άκρως επιφανειακής «ολυμπιακής» ευημερίας. Είκοσι και πλέον χρόνια αργότερα, τι ανακαλείτε πιο έντονα από εκείνη την περίοδο;

Β.Π.: Η «ολυμπιακή» ευημερία δε μας άγγιξε, πέρα από το ότι δεν την προλάβαμε καλά-καλά. Είχε και ένα γκλάμουρ που δε μας ταίριαζε.

Ήταν η εποχή που σάρωναν τα μεγάλα ψάρια κι εμείς ήμασταν κάπου μεταξύ αθερίνας και σαρδέλας.

Άσε που αν με ρωτούσες τότε να σου περιγράψω με μια εικόνα το όνειρό μου για το γκρουπ, θα ήταν να παίζουμε σε ένα αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου ή σε μια μικρή πλατεία μιας γειτονιάς  και όλοι να γινόμαστε ένα.

Σε λίγους μόλις μήνες είχε πραγματοποιηθεί και το μαγικό είναι ότι συνέχισε χωρίς σταματημό μέχρι σήμερα, γράφοντας παράλληλα στο ενεργητικό μας υπέροχες συναυλίες στους πιο όμορφους αλλά και σημαντικούς χώρους.

Τι να θυμηθώ, Κάστρο της Μονεμβασιάς, Επίδαυρο, Ηρώδειο, Μέγαρο Μουσικής, Piccolo Teatro di Milano, Κορσική…

Τελικά, άξιζε τον κόπο το ταξίδι! Αυτό κι αν ήταν ευημερία, με βάθος και πέρα ως πέρα αληθινή. Φορτωθήκαμε βέβαια είκοσι δύο χρόνια από τότε. Ε, αυτό, αν μπορούσα θα το ανακαλούσα.

Έχετε δώσει χιλιάδες συναυλίες, σε Ελλάδα και εξωτερικό. Οι στουντιακές σας κυκλοφορίες, αντιθέτως, είναι, συγκριτικά, περιορισμένες. Τι αντλείτε από τη συναυλιακή και τη στουντιακή εμπειρία, αντίστοιχα;

Β.Π.: Για να πω την αλήθεια, το ότι δημιουργήσαμε δικές μας μουσικές ήταν αυτό που περισσότερο μας κράτησε στο χρόνο. 

Αυτό, ήταν πάντα μια διαδικασία που γινόταν φυσικά και αβίαστα. Χωρίς πίεση και χρονοδιαγράμματα.

Στο στούντιο μπαίναμε για να καταγράψουμε αυτό που έχουμε και που ήδη είναι ενεργό στις συναυλίες. Η ζύμωση στην πράξη προϋπήρχε της έκδοσης.

Εξαιρείται το πρώτος μας άλμπουμ, agapimu fidela, που το γράψαμε μετά τις πρώτες πρόβες μας, με ελάχιστα λάιβ στο ενεργητικό μας.

Στην ανάπτυξη του μουσικού ύφους μας, έχει παίξει μεγάλο ρόλο η επαφή. Το στούντιο, όμως, το έχουμε ανάγκη στην κατεύθυνση να εμβαθύνουμε στο υλικό μας, να κρατήσουμε ή να πετάξουμε πράγματα, να παρασυρθούμε σε καινούριους δρόμους.

Ανεκτίμητη διαδικασία. Ίσως θα έπρεπε να το κάνουμε συχνότερα, έχουμε χρόνο... 

Αν και οκτώ άλμπουμ, τώρα που το σκέφτομαι με τελείως διαφορετικό κόνσεπτ και περιεχόμενο το κάθε ένα ίσως να μην είναι και λίγα…

Και πώς οδηγείστε στην επιλογή των συνθέσεων τις οποίες κάθε φορά θα ερμηνεύσετε/αποδώσετε; Αισθάνεστε κάπως σαν εξερευνητές/εξερευνήτριες, αν και όχι με την «ιμπεριαλιστική» έννοια;

Β.Π.: Από τη δημιουργία δεν θα μπορούσε να λείπει το στοιχείο της εξερεύνησης.

Πρέπει να το κάνεις με σεβασμό στους «νέους τόπους» που πατάς. Να συμβιώσεις, όχι να κατακτήσεις. Να προτείνεις, όχι να επιβάλεις.

Κάπου υπάρχει στο ένθετο από το δεύτερο δίσκο μας Το Παραμύθι της Ταραντούλας το μότο της σκέψης μας: Δεν κόψαμε το όμορφο λουλούδι από τη γη του, φυτέψαμε τον σπόρο σε άλλο χώμα.

Σταδιακά έχετε αρχίσει να παρουσιάζετε τη μουσική σας και σε σχολεία. Τι αποκομίζετε από την αλληλεπίδρασή σας από τις πολύ νεότερες γενιές (δυνητικών) μουσικόφιλων;

Κώστας Κωνσταντάτος: Η εμπειρία με τα παιδιά είναι μοναδική. Ένα στοίχημα που σε υποχρεώνει να κάνεις συνεχώς αυτοκριτική και να βελτιώνεσαι.

Πρέπει να βρίσκεις συνεχώς και να αναπροσαρμόζεις την γλώσσα επικοινωνίας με τα παιδιά. Πρέπει να έρχεσαι κάθε φορά αληθινός στον κόσμο τους.

Από τη στιγμή που μπαίνεις στο σχολείο κουβαλώντας τα όργανα, σε εξετάζουν και σε αξιολογούν. Θέλουν να διαγνώσουν ποιος είσαι και τι προθέσεις έχεις. Γιατί ήρθες στο χώρο τους και τι να περιμένουν από εσένα.

Μετά, πρέπει να πεισθούν ότι αυτό που κάνεις είναι όντως η δική σου αλήθεια, αλλά αφορά κι εκείνους και γι’ αυτό είσαι εδώ.

Όταν, μάλιστα, έχουν προετοιμαστεί και σωστά από τους εκπαιδευτικούς τους για την παρουσία και το ρεπερτόριό μας, τότε κάθε εμφάνιση στο σχολείο είναι μοναδική και απίστευτη.

Συχνά, έρχονται μετά ως φοιτητές και στις παραστάσεις μας και μας θυμίζουν ότι πριν κάποια χρόνια είχαμε περάσει από το σχολείο τους...

Πόσο σημαντική είναι η μουσική παιδεία, κατά τη γνώμη σας, και γιατί, εγχωρίως, παραμένει «αποπαίδι»;

Μιχάλης Κονταξάκης: Η αξία της μουσικής, και γενικότερα της καλλιτεχνικής παιδείας, είναι τεράστια για την κοινωνία. Και δε μιλάμε για την εκπαίδευση σε υψηλό επίπεδο των επαγγελματιών μουσικών.

Μιλάμε για την καλλιτεχνική παιδεία του γενικού πληθυσμού, δηλαδή την ενεργή επαφή με την τέχνη, με οφέλη στη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των ανθρώπων, αλλά και την παθητική επαφή με την τέχνη, που τόσο πολύ βοηθά στην πνευματική καλλιέργεια και στην ανάπτυξη υψηλής αισθητικής.

Η μουσική παιδεία είναι σήμερα παραμελημένη και αυτό δε συμβαίνει μόνο εγχωρίως. Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας, την εποχή του «scrolling», και η επαφή με την τέχνη ζητά αποθέματα ποιοτικού χρόνου που κανείς δεν φαίνεται να διαθέτει.

Είναι, όμως. και κάτι βαθύτερα πολιτικό.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συλλογική αισθητική και το πνευματικό επίπεδο μιας κοινωνίας διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα επικοινωνίας που πάντα είχαν τεράστια δύναμη και σίγουρα πολύ μεγαλύτερη από τη δύναμη την οποία έχουν τα μαθήματα της μουσικής, των εικαστικών και του θεάτρου στα σχολεία.

Σήμερα, τα μέσα αυτά είναι όλα ιδιωτικών συμφερόντων τεράστιων επιχειρηματικών ομίλων και δε θα ασχοληθούν με την τέχνη παρά μόνο ως εμπορικό και εκμεταλλεύσιμο προϊόν.

Πρόσφατα, δύο (συν)αδελφικά σας μουσικά σχήματα, οι Banda Entopica και οι PAGAN, δέχτηκαν επιθέσεις από σκοταδιστικούς πολιτικοθρησκευτικούς κύκλους.

Μ.Κ.: Από τον δήμαρχο Φλώρινας και το μητροπολίτη Ξάνθης δέχτηκαν επιθέσεις.

Να το διευκρινίσουμε, για να μη μένει η εντύπωση ότι οι σκοταδιστικοί αυτοί κύκλοι είναι κάποιοι ανώνυμοι, ακραίοι, περιθωριακοί, λούμπεν τύποι. Είναι η εξουσία που επιτίθεται.

Είναι ο δήμαρχος που θεωρεί τα λεφτά του δήμου περιουσία του και φωνάζει στους Banda  Entopica «Εγώ σας πληρώνω», είναι ο μητροπολίτης που θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει τη θεϊκή εξουσία πάνω στη γη, και ευχαρίστως θα έστελνε στην πυρά τους PAGAN σε άλλες εποχές.

Όσο και αν παρουσιάζονται τέτοια γεγονότα ως μεμονωμένα περιστατικά, όσο κι αν κάνουμε τους politically correct, όσο και αν προσχηματικά ενδιαφερόμαστε για την συμπερίληψη, η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία συντηρητικοποιείται με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς.

Πόσο χειραφετητική είναι, για εσάς, η (επαν)οικειοποίηση και ανανοηματοδότηση παραδοσιακών τρόπων - εν προκειμένω μουσικών;

Ναταλία Κωτσάνη: Οι τρόποι και οι φόρμες μιας μουσικής παράδοσης, εν γένει, προσφέρουν ένα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για μελέτη και δημιουργία.

Αφ’ ενός, φέρουν συσσωρευμένες μουσικές ζυμώσεις αιώνων με πλούσιο υλικό για να εμβαθύνει κάποιος στη μαθητεία του.

Aφ’ ετέρου προσφέρουν έναν καμβά, ο οποίος παρότι μπορεί να φέρει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό «προδιαγεγραμμένα» ίχνη, ένας μουσικός μπορεί να εξερευνήσει σε αυτόν τον προσωπικό του ήχο.

Μέσω της μελέτης της φόρμας μπορεί κάποιος να αναζητήσει την ελευθερία.

Και πόσο σημαντικό -αν όχι και απαραίτητο- είναι, τελικά, η μουσική να ενοχλεί, εκτός από το να ψυχαγωγεί;

Ν.Κ.: Πολλά μπορεί να προσφέρει η μουσική, ανάλογα με το τι μπορεί να αναζητήσει ο καθένας σε αυτήν.

Η μουσική που έχει ρίζες σε τοπικές παραδόσεις, ειδικότερα όταν τραγουδιέται, όπως πολλά από τα τραγούδια που διασκευάζουμε με τους Εncardia, είναι αλληλένδετη με την καθημερινότητα των ανθρώπων:

Tα δύσκολα, τα όμορφα, αυτά που δεν μπορούν να εξηγήσουν, τη συνάντηση, τον έρωτα, τον αποχωρισμό, τη δουλειά, τη φτώχια, τον πόλεμο.

Τα τραγούδια μπορούν να ενώσουν, να αφυπνίσουν και να δώσουν ελπίδα. Δεν είναι υποχρέωση, αλλά κοινή ανάγκη να μιλήσουμε και για τα άσχημα του κόσμου μας, αυτά που μας ντροπιάζουν· να τα μοιραστούμε, να τ’ αλλάξουμε.                                                                                                          

Αν υποθέσουμε ότι κάποιος/κάποια μουσικός, κάποια/κάποιος τραγουδίστρια/ τραγουδιστής επιθυμεί, εν έτει 2026, να ενταχθεί στο σχήμα, ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις, τα βασικά «διαπιστευτήρια» που πρέπει να πληροί;

Μ.Κ.: Από τη μία μεριά, είμαστε ένα αρκετά κλειστό σύστημα.

Η περίπτωση δηλαδή που μπορώ να φανταστώ κάποιον  μουσικό να εντάσσεται στους Εncardia είναι προς αντικατάσταση κάποιου από εμάς που για κάποιο λόγο δεν θα μπορεί να συνεχίσει στο group.

Από την άλλη, οι Εncardia αγαπούν ιδιαίτερα τις συνεργασίες. Πάμπολλες συνεργασίες μπορώ να θυμηθώ με καλλιτέχνες και σχήματα κάθε είδους.

Αν, λοιπόν, με ρωτήσετε ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις για να συνεργαστεί κάποιος μαζί μας, για να συμπράξουμε επί σκηνής, να στήσουμε μαζί μία παράσταση, ή ακόμα και να αυτοσχεδιάσουμε περιστασιακά, θα έλεγα ότι η μόνη προϋπόθεση είναι η καλή διάθεση, η καλή χημεία και το κοινό καλλιτεχνικό όραμα.

Και πόσο ανοιχτοί και ανοιχτές παραμένετε σε νέα ερεθίσματα, νέες πολιτισμικές προτάσεις και προκλήσεις είτε προέρχονται από οικείες πολιτισμικές γεωγραφίες, είτε από πιο ανεξερεύνητες περιοχές;

Μ.Κ.: Οφείλουμε να παραμένουμε απολύτως ανοιχτοί. Με την έννοια ότι δεν μπορεί κανείς να απορρίψει τίποτα καλλιτεχνικά αν πρώτα δεν έρθει σε επαφή μαζί του.

Καμιά φορά και εμείς το ξεχνάμε. Καμιά φορά κι εμείς βάζουμε φίλτρα πολύ νωρίς. Προσπαθούμε, όμως, να είμαστε ανοιχτόμυαλοι. Και σε αυτή την πορεία μας των 22 ετών πιστεύω ότι έχουμε γίνει λίγο σοφότεροι.

Έχουμε γίνει ίσως λίγο καλύτεροι, στο να αναγνωρίζουμε την ομορφιά, να την ξετρυπώνουμε αν χρειαστεί, να την εκτιμούμε περισσότερο. Και τελικά σήμερα στο 2026 νομίζω ότι είμαστε περισσότερο ανοιχτοί σε νέα ερεθίσματα από ποτέ.

Την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου εμφανίζεστε στο Theatre of the NO. Δε θα σας ρωτήσω «τι θα παίξετε», αλλά κατά πόσο πιστεύετε πως χωρά η αίσθηση της χαρμολύπης την οποία ενσαρκώνετε στον οποιονδήποτε συναυλιακό χώρο.

Β.Π.: Κάθε συναυλία είναι μια εμπειρία μοναδική.

Το Theatre of the NO είναι ένας υπέροχος χώρος, φιλόξενος, που τον γνωρίζουμε από καιρό.

Εκεί δοκιμάσαμε χαρμολύπη, μέθεξη, πάθος, αναπόσπαστα στοιχεία του καλλιτεχνικού μας ύφους και με αυτά θα πάμε και στις 30 Γενάρη να σας καλέσουμε.

Μια βραδιά γεμάτη χρώματα, σπαρακτικές μελωδίες, φωνές από παντού, που εναλλάσσονται με απίθανους χορούς, ρυθμούς μυστηριακούς, και άρωμα ζωής.

Μην ξεχνάμε και τη Σονάτα του Σεληνόφωτος, σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου και μουσική του Μιχάλη, που επανέρχεται στο Theatre of the NO την 8^η Φεβρουαρίου και είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα χαρμολύπης που υποκινεί, εμπνέει και δημιουργεί.

Αξίζει να τα νιώσεις όλα αυτά.

Τα μέλη των Εncardia

Μουσικοί:

Κώστας Κωνσταντάτος, Βαγγέλης Παπαγεωργίου, Μιχάλης Κονταξάκης, Ναταλία Κωτσάνη, Γιώργος Ντάνης, Δημήτρης Τσεκούρας.

Χορός:

Κωνσταντίνα Καλκάνη, Γιάννα Χαμαλέλη, Δάφνη Σταθάτου, Αναστασία Δρούγα.

Τεχνικός ήχου:

Πασχάλης Κολέντσης.

Ευχαριστώ θερμά την Ελευθερία Σακαρέλη, υπεύθυνη Επικοινωνίας. για την πολύτιμη συμβολή της στην υλοποίηση της συνέντευξης και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του συγκροτήματος.

Oι Encardia εμφανίζονται ζωντανά την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO (Κων. Παλαιολόγου 3, Αθήνα).