Igor Naidin (Κουαρτέτο Μποροντίν): «Η μουσική αποτελεί ζωτική ουσία της ύπαρξής μας»

 

Κουαρτέτο Μποροντίν (Φωτογραφία: Vladimir Volkov)

Ιδρυμένο το 1944 στην τότε Σοβιετική Ένωση, το Κουαρτέτο Μποροντίν είναι ένα από τα μακροβιότερα κουαρτέτα εγχόρδων στον κόσμο.

Συζητάμε με ένα από τα μέλη του, τον Igor Naidin (βιόλα), ενόψει της συναυλίας του σχήματος τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Ιδρυμένο το 1944 στην τότε Σοβιετική Ένωση, το Κουαρτέτο Μποροντίν είναι ένα από τα μακροβιότερα κουαρτέτα εγχόρδων στον κόσμο. Πώς ερμηνεύετε τη μακροβιότητα του; Το θεωρείτε «θεσμό» διεθνούς βεληνεκούς;

Λοιπόν, συνήθως δεν ερμηνεύουμε, προτιμούμε οι μουσικοκριτικοί να ερμηνεύουν την ποιότητά μας.

Ναι, έχει συμβεί το Κουαρτέτο Μποροντίν να είναι ένα από τα μακροβιότερα κουαρτέτα εγχόρδων και ιδιαίτερα με αδιάλειπτη συναυλιακή δραστηριότητα, με εξαίρεση μερικούς μήνες λόγω Covid.

Έχουν υπάρξει σπάνιες αλλαγές μελών, μία προς μία, έτσι ώστε κάθε νεοφερμένος να απορροφά τις υπάρχουσες παραδόσεις και ως εκ τούτου η ανταλλαγή ήταν συνεχής από μέλος σε μέλος καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των δεκαετιών/

Στη συναυλιακή σεζόν 2025-26 γιορτάζουμε την 80ή επέτειό μας.

Αν και το 1944 αναφέρεται ως το έτος ίδρυσής μας, όταν 4 φοιτητές άρχισαν να σπουδάζουν την τέχνη του κουαρτέτου εγχόρδων και συμφώνησαν να την καταστήσουν τον κύριο στόχο τους, οι πρώτες επαγγελματικές συναυλίες ξεκίνησαν από τα τέλη του 1945.

Είναι η αγάπη για το έργο του Σοστακόβιτς η βασική προϋπόθεση για την «επιλεξιμότητα» των μουσικών οι οποίοι ενδεχομένως ενδιαφέρονται να ενταχθούν στο Κουαρτέτο ανά πάσα στιγμή;

Πώς αξιολογείς τον Σοστακόβιτς όσον αφορά την προσφορά του στη σύγχρονη μουσική;

Φυσικά, δεν υπάρχει κανένα τέτοιο προσόν για έναν νεοφερμένο όπως η αγάπη για τον Σοστακόβιτς ή τη μουσική οποιουδήποτε άλλου συνθέτη, παρά μόνο να νιώθει μια πραγματική προθυμία να παίξει μουσική για κουαρτέτο εγχόρδων.

Χωρίς τέτοιο ενθουσιασμό για το κουαρτέτο εγχόρδων, είναι αδύνατο να ασχοληθεί κάποιος σοβαρά με τον κόσμο αυτόν.

Ειλικρινά, δεν έχουμε δει ποτέ κανέναν μουσικό που να ασχολείται με τη μουσική δωματίου στον οποίο να μην αρέσει ή να προτιμά να μην ερμηνεύει μουσική του Σοστακόβιτς.

Ο Σοστακόβιτς είναι ήδη ένας κλασικός συνθέτης του 20ού αιώνα, χωρίς καμία αμφιβολία. Ίσως κάποτε θεωρούνταν σύγχρονος συνθέτης, αλλά πιστεύουμε πως όχι πια.

Το 2025 συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από τον θάνατό του και, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη περάσει μισός αιώνας, παραμένει ένας από τους λίγους πιο πολυερμηνευμένους συνθέτες του αιώνα.

Παρεμπιπτόντως, το 2026 είναι η χρονιά του Σοστακόβιτς, 120 χρόνια από τη γέννησή του.

Μήπως η ιστορικότητα αυτού του συνόλου βαραίνει πολύ τους ώμους των σημερινών μελών του; Αποτελεί το να είσαι μέλος του Κουαρτέτου Μποροντίν τιμή, ευθύνη και χαρά ταυτόχρονα;

Και πώς παραμένετε φρέσκοι και σε εγρήγορση;

Αναμφίβολα. Ωστόσο, δεν υπάρχει βάρος.

Πιο πολύ μάλλον μια τεράστια ευθύνη απέναντι στους εξαιρετικούς συναδέλφους μας, οι οποίοι έπαιξαν από την ίδρυση του Κουαρτέτου κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών και πέτυχαν την εξέχουσα θέση του συγκροτήματος και τα υψηλά πρότυπα ποιότητας.

Πώς τα πάτε μεταξύ σας, μουσικά και ως άνθρωποι; Νιώθετε σαν να είστε ένα είδος οικογένειας;

Τα πάμε υπέροχα, και μουσικά, αν δεν τα πηγαίναμε σωστά, δεν θα μπορούσαμε να παίζουμε μαζί και να «αναπνέουμε» μαζί ενώ ερμηνεύουμε το ένα ή το άλλο έργο.

Είναι διαφορετικό από μια οικογένεια, συχνά περνάμε περισσότερο χρόνο ο ένας με τον άλλον παρά με τα μέλη της οικογένειάς μας...

Αλλά ο βασικός μας στόχος είναι να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις δυνατότητές μας, ενώ παράλληλα ερμηνεύουμε το ένα ή το άλλο αριστούργημα, και ως εκ τούτου όλα υπακούουν σε αυτόν τον στόχο.

Γιατί πιστεύετε ότι η ευαισθησία στη μουσική είναι καθοριστική και απαραίτητη για κάθε άνθρωπο, είτε ασχοληθεί επαγγελματικά με τη μουσική είτε όχι στη μετέπειτα ζωή του;

Ανεξάρτητα από το τι πιστεύουμε, κάθε άνθρωπος είναι ευαίσθητος στη μουσική, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξής μας. Όλοι γεννιόμαστε με αυτή την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τη μουσική, έτσι δεν είναι;

Πιστεύουμε ότι ο καθένας από εμάς είναι επίσης δεκτικός στην κλασική μουσική, αρκεί να βρούμε την κατάλληλη στιγμή για να αρχίσουμε να την ακούμε.

Με βάση την αλληλεπίδρασή σας με ακροατές ή επίδοξους μουσικούς που ανήκουν σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, ποιο είναι το συμπέρασμα σας σχετικά με την απήχηση της κλασικής μουσικής στον σύγχρονο κόσμο;

Λοιπόν, βασικά, τουλάχιστον στον 20ό-21ο αιώνα η κλασική μουσική δεν ήταν κάτι που ενδιέφερε τους πάντες και ίσως το ποσοστό των ανθρώπων το οποίο ακούει κλασική μουσική μειώνεται κατά κάποιον τρόπο.

Στο μεταξύ, οι νεότερες ηλικιακές ομάδες είναι πάντα παρούσες σε συναυλίες κλασικής μουσικής.

Ακόμη και σε πιο περίπλοκα είδη όπως, για παράδειγμα, το είδος του κουαρτέτου εγχόρδων, ακόμη και όταν εκτελούνται εκλεπτυσμένα προγράμματα, ας πούμε Σοστακόβιτς.

Και είμαστε στην ευχάριστη θέση να αναγνωρίσουμε ότι και οι νέοι είναι επίσης ικανοί και συχνά με μεγάλη χαρά και πραγματικό ενδιαφέρον απολαμβάνουν και αντιλαμβάνονται τα πολύπλοκα προγράμματά μας.

Έτσι, φαίνεται πως ένας ορισμένος αριθμός νέων θα ενδιαφέρεται πάντα για τα κλασικά έργα, πιθανότατα σε μικρότερο ποσοστό από ό,τι οι ακροατές σε πιο ώριμη ηλικία.

Όταν δε βρίσκεστε σε πρόβες, ηχογραφήσεις, περιοδείες ή/και (ίσως) δε διδάσκετε, τι είδους μουσική εμπνέεστε συνήθως να ακούτε;

Είναι πάλι κλασική μουσική ή σχετίζεται με τον Σοστακόβιτς ή οι προτιμήσεις σας ως ακροατές επεκτείνονται και σε άλλα είδη;

Σε γενικές γραμμές, ως επί το πλείστον ακούμε κλασική μουσική, όχι απαραίτητα σχετιζόμενη με τον Σοστακόβιτς, αλλά επίσης έχουμε επίγνωση του είδους της μουσικής που μας περιβάλλει και ακούμε και άλλα είδη μουσικής. Όχι πολύ, όμως.

Δεν έχουμε πολύ ελεύθερο χρόνο!

Ζούμε σε έναν ολοένα και πιο ζοφερό και επισφαλή κόσμο, όπου οι πόλεμοι και οι γενοκτονίες κυριαρχούν στην ύπαρξη όλο και περισσότερων ανθρώπων παγκοσμίως. Πιστεύετε ακόμα στη μεταμορφωτική δύναμη της τέχνης;

Πιστεύουμε πως η δύναμη και η ισχύς της τέχνης -και ιδιαίτερα της μουσικής- πάντα αφυπνίζουν ή «ανανεώνουν» τις καλύτερες ανθρώπινες ιδιότητες και γνωρίσματα του χαρακτήρα και ως εκ τούτου αποτελούν μια ζωτική ουσία της ύπαρξής μας.

Ευχαριστώ θερμά τον Igor Naidin για τον χρόνο που μου διέθεσε εν μέσω συναυλιών του Κουαρτέτου Μποροντίν.

To Κουαρτέτο Μποροντίν εμφανίζεται ζωντανά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης», 20:30) τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου.