Σι-Τσινγκ Τσου: «Δε θεωρώ τον κοινωνικό ρεαλισμό τόσο ως προσέγγιση όσο ως θέση»

 

Επί χρόνια συνεργάτιδα του Σον Μπέικερ, η Ταϊβανέζα και κάτοικος Νέας Υόρκης, Σι-Τσινγκ Τσου, στρέφει το βλέμμα της με την πρώτη μεγάλου μήκους δουλειά της, Το αριστερό μου χέρι, στους απόκληρους της σύγχρονης ταϊβανέζικης κοινωνίας.

Με αφορμή την έξοδο της ταινίας της στους κινηματογράφους στις 8 Ιανουαρίου, είχαμε μια περιεκτική συζήτηση με την σκηνοθέτρια.

Στην καλύτερη παράδοση του κοινωνικού ρεαλισμού, το Αριστερό μου χέρι, η πρώτο σόλο μεγάλου μήκους ταινία σου, συνιστά μια συμπονετική και προσωπική ματιά στη σύγχρονη κοινωνία της Ταϊβάν, κυρίως μέσα από την οπτική γωνία των βασικών γυναικείων χαρακτήρων του.

Γιατί η προσέγγιση του κοινωνικού ρεαλισμού είναι η καταλληλότερη για την έκφραση των αισθητικών, πολιτικών και κοινωνικών σου ανησυχιών;

Δε θεωρώ τον κοινωνικό ρεαλισμό τόσο ως προσέγγιση όσο ως θέση. Είναι η θέση μου σε σχέση με τον κόσμο. Δε νιώθω άνετα να μιλάω για ανθρώπους από απόσταση. Προτιμώ να μένω κοντά, να παρατηρώ και να αφήνω τις αντιφάσεις να υπάρχουν.

Μεγαλώνοντας στην Ταϊβάν και αργότερα ζώντας στη Νέα Υόρκη, έμαθα ότι οι περισσότερες πολιτικές στιγμές συμβαίνουν συχνά ήσυχα: στο τραπέζι, στον χώρο εργασίας, στον τρόπο που τα χρήματα ή η εξουσία κινούνται μέσα σε μια οικογένεια.

Ο κοινωνικός ρεαλισμός μού επιτρέπει να μένω σε αυτές τις στιγμές χωρίς να τις εξηγώ ή να τις μετατρέπω σε σύμβολα.

Γιατί σε ελκύουν χαρακτήρες ανήκοντες σε κοινότητες εργατικής τάξης ή μεταναστών, οι οποίοι συχνά, όπως οι κύριοι χαρακτήρες αυτού του φιλμ, βιώνουν οικονομική πίεση και επισφάλεια σε μια χώρα κατά τα άλλα περιγραφόμενη ως «ανεπτυγμένη»;

Με ελκύουν οι άνθρωποι που προσαρμόζονται συνεχώς, που φέρουν ευθύνες χωρίς πολλά περιθώρια λάθους.

Αυτές δεν είναι περιθωριακές ζωές. Είναι κεντρικής σημασίας για τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας, κι όμως όσοι και όσες τις βιώνουν συχνά είναι αόρατοι και αόρατες.

Ενδιαφέρομαι για την ευφυΐα τους, το χιούμορ τους και τις ήσυχες στρατηγικές τις οποίες χρησιμοποιούν για να συνεχίσουν.

Πόσο ευρύ είναι το ταξικό χάσμα στην Ταϊβάν; Υπάρχουν αγώνες για να γεφυρωθεί από την πλευρά των κοινωνικών ή πολιτικών δυνάμεων/κινημάτων στη χώρα;

Το χάσμα είναι πραγματικό, αλλά δεν είναι πάντα προφανές. Φαίνεται στη στέγαση, την εκπαίδευση και στο πόσο ρίσκο μπορεί να αναλάβει μια οικογένεια.

Πολλές ανισότητες κληρονομούνται, ακόμα κι αν οι άνθρωποι δεν μιλούν για το ζήτημα με αυτόν τον τρόπο.

Υπάρχουν πολιτικά και κοινωνικά κινήματα που πιέζουν για αλλαγή, ειδικά μεταξύ των νεότερων γενεών, αλλά η διαδικασία είναι αργή.

Αυτό που με συναρπάζει είναι το πώς η ταξική διαφορά διαμορφώνει τη συμπεριφορά πολύ πριν γίνει πολιτική συζήτηση.

Κατάλοιπα πατριαρχικής νοοτροπίας φαίνεται να υπάρχουν και στην κοινωνία της Ταϊβάν, όπως για παράδειγμα η ιεράρχηση των ανδρών μελών μιας οικογένειας σε θέματα κληρονομιάς. Έχει υποχωρήσει αυτή η νοοτροπία τα τελευταία χρόνια;

Έχει αλλάξει, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί. Οι νόμοι μπορούν να αλλάξουν πιο γρήγορα από τις οικογενειακές συνήθειες. Σε πολλά σπίτια, οι παραδοσιακές αντιλήψεις για το φύλο και την κληρονομιά εξακολουθούν να καθοδηγούν σιωπηλά τις αποφάσεις.

Αυτό που είναι διαφορετικό τώρα είναι ότι οι άνθρωποι, ειδικά οι γυναίκες, έχουν μεγαλύτερη επίγνωση αυτών των μοτίβων. Στην ταινία, δε με ενδιέφερε να προβώ σε κάποια κρίση. Ήθελα να δείξω πώς αυτές οι αξίες μεταδίδονται σχεδόν ασυνείδητα.

Η μικρή Νίνα Γιε, στον ρόλο της Ι-Τζινγκ, είναι η παλλόμενη «καρδιά» της ταινίας.

Πώς κατάφερες να «αποσπάσεις» μια τόσο εκπληκτική ερμηνεία, χωρίς (κρίνοντας από το αποτέλεσμα στην οθόνη) ούτε να την κάνεις να φαίνεται νήπιο, ούτε να την αντιμετωπίζεις ως μεγαλύτερη από όσο είναι στην πραγματικότητα;

Η Νίνα κατάλαβε καλά την ιστορία και τις ατάκες της, με την υποστήριξη της μητέρας της, η οποία την καθοδήγησε επίσης. Στο πλατό, κρατήσαμε τα πράγματα παιχνιδιάρικα και της επιτρέψαμε να αντιδρά φυσικά.

Ο ρόλος μου ήταν να δημιουργήσω έναν ασφαλή χώρο όπου θα μπορούσε απλώς να είναι ο εαυτός της.

Το Αριστερό μου χέρι φέρει το «στίγμα» του Σον Μπέικερ στο μοντάζ, την παραγωγή και το σενάριο, ωστόσο ουσιαστικά παραμένει η δική σου ματιά στη σύγχρονη κοινωνία της Ταϊβάν.

Τι εκτιμάς περισσότερο στην πολύχρονη συνεργασία σας;

Και οι δύο πιστεύουμε ότι τα φιλμ προέρχονται από την παρατήρηση, όπως και οι καλές ιστορίες.

Αυτή η ιστορία είναι βαθιά ριζωμένη στην εμπειρία μου από την Ταϊβάν, και η ακρίβεια του έργου του Σον στο μοντάζ βοήθησε στην βελτιστοποίηση της ταινίας, επιτρέποντάς της παράλληλα να παραμείνει βαθιά προσωπική.

Το φιλμ σου είναι γυρισμένο εξ ολοκλήρου σε iPhone.

Ποια, κατά τη γνώμη σου, είναι τα κύρια πλεονεκτήματα αυτού του εργαλείου και πώς βλέπεις τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, στη διαδικασία δημιουργίας ταινιών;

Το iPhone μάς επέτρεψε να ενσωματωθούμε στην πραγματική ζωή και να γυρίσουμε σε δημόσιους χώρους χωρίς να διαταράξουμε τον φυσικό τους ρυθμό. Αυτή η οικειότητα ήταν απαραίτητη για το φιλμ μας.

Όσο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, είμαι επιφυλακτική.

Η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει τη διαδικασία, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση. Ο κινηματογράφος βασίζεται στην ανθρώπινη μνήμη και εμπειρία και αυτό το κομμάτι δεν μπορεί να αυτοματοποιηθεί.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είχες προγραμματίσει να ξεκινήσεις αυτό το ταξίδι στον χώρο του κινηματογράφου, σκοπεύεις τώρα να σχεδιάσεις τις επόμενες κινήσεις σου; Ή είσαι ακόμα ανοιχτή στην απόλαυση του αγνώστου;

Έχω μεγαλύτερη επίγνωση της φωνής μου τώρα, οπότε ναι, δίνω μεγαλύτερη προσοχή στις ιστορίες που θέλω να πω.

Δε θέλω, ωστόσο, να αποκοπώ από την αβεβαιότητα. Μερικές από τις πιο σημαντικές στροφές στη ζωή μου προήλθαν από πράγματα τα οποία δεν είχα σχεδιάσει. Νομίζω πως η κινηματογράφηση απαιτεί τόσο δέσμευση όσο και ανοιχτό πνεύμα.

Η ταινία της Σι-Τσινγκ Τσου Το αριστερό μου χέρι κυκλοφορεί στους κινηματογράφους από τις 8 Ιανουαρίου σε διανομή του Cinobo.