Volkan Caner (She Past Away): «Θρησκείες και πολιτική μάς παγιδεύουν σε έναν βάλτο»

 

Ένα από τα κορυφαία σύγχρονα darkwave συγκροτήματα, οι Τούρκοι She Past Away επιστρέφουν συναυλιακά στην Αθήνα ως headliners του Disorder Festival την Παρασκευή 12 Ιουνίου.

Ενόψει του Φεστιβάλ, κουβεντιάζουμε με τον Volkan Caner, τραγουδιστή και κιθαρίστα του γκρουπ.

Οι She Past Away σχηματίστηκαν πριν από είκοσι χρόνια στην Προύσα. Τι έχει αλλάξει και τι έχει παραμείνει το ίδιο από τότε για εσάς, τόσο ως καλλιτέχνες όσο και ως ανθρώπους;

Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η σωματική. Απλώς, είμαστε πλέον μεγαλύτεροι. Ωστόσο, η οπτική μας για τη ζωή και τη μουσική παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.

Αυτήν τη στιγμή ζεις μεταξύ Αθήνας και Βαρκελώνης. Θα περιέγραφες κάποια από αυτές τις πόλεις ως το «υιοθετημένο» σου σπίτι; Αν ναι, γιατί;

Ζω στη Βαρκελώνη εδώ και δέκα χρόνια. Ο λόγος που μετακόμισα εδώ είναι επειδή η γυναίκα μου είναι ντόπια.

Αν και δεν μπορώ να πω ότι έχω προσαρμοστεί πλήρως, υποθέτω πως αυτή είναι η λιγότερο ασφυκτική ανάμεσα στις κατοικήσιμες πόλεις.

Η μηδενιστική σας νοοτροπία ως συγκρότημα εκτείνεται σε κάθε πτυχή της παρουσίας σας, από τον τρόπο που εμφανίζεστε στη σκηνή, μέχρι τη μουσική και τους στίχους σας. Πώς αντιλαμβάνεστε και βιώνετε τον μηδενισμό;

Σχετίζεται με τη μοιρολατρία, σύμφωνα με την κοσμοθεωρία σας;

Σίγουρα δεν έχουμε μια μοιρολατρική κοσμοθεωρία. Όταν αναλογίζομαι τη ζωή και την ύπαρξη, ο μηδενισμός γίνεται ο αναπόφευκτος προορισμός.

Ισχυρίζεστε ότι γράφετε «μινιμαλιστική ποίηση», όχι απλώς στίχους. Ποια είναι η διαφορά; Τι ανακαλύπτεις στην ποίηση, ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου ποιητές και γιατί;

Προτιμώ μια λιτή αφήγηση από την περίτεχνη και μακροσκελή πρόζα. Από εκεί προέρχεται ο ορισμός μου για τον μινιμαλισμό· θα μπορούσες απλώς να τον ονομάσεις «απλότητα».

Δε διαβάζω πολλή ποίηση. Ο Μποντλέρ, ο Πόε και ο Όσκαρ Ουάιλντ, μαζί με την Ετζέ Αϊχάν και τον Κιουτσούκ Ισκεντέρ από την τουρκική λογοτεχνία, είναι τα πρώτα ονόματα τα οποία μου έρχονται στο μυαλό.

Είστε μια κιθαριστική, post-punk/darkwave μπάντα. Από πού πηγάζει η αγάπη σας για αυτά τα είδη;

Το post-punk των τελών της δεκαετίας του 1970 και του 1980 αποτελεί τεράστια έμπνευση για εμάς. Θεωρώ τους κιθαριστικούς ήχους εκείνης της εποχής, με την έντονη δόση ρεφρέν και flanger, αρκετά μαγευτικούς.

Κιθαρίστες όπως οι Johnny Marr, John McGeoch, Geordie Walker, Billy Duffy και Robin Guthrie είναι οι βασικές φιγούρες πίσω από αυτήν την επιρροή.

«Ελαττωματικό σχέδιο/ Είναι κοντά στο τέλος/ Βλασταίνουν ψέματα, / Από τον πολιτισμό/ Σαπίζει», λες με οργή στο Pale. Πώς μπορεί να ανακτήσει ο πολιτισμός τους «χυμούς» του;

Όλες αυτές οι οργανωμένες θρησκείες και η παγκόσμια πολιτική μάς παγιδεύουν όλο και περισσότερο σε έναν βάλτο κάθε μέρα. Η παρακμή είναι αναπόφευκτη.

«Όταν η τηλεόραση είναι κλειστή/ και όταν όλοι οι ήχοι σβήνουν/ Κυκλώνει την ίδια τη σκιά της/ Η σιωπή της λεπτής μοναξιάς/ Η απουσία σου», απελπίζεσαι στο Delicate Loneliness. Πώς αντιμετωπίζεις «τη σιωπή της λεπτής μοναξιάς»;

Αυτή δεν είναι τόσο μια κατάσταση απελπισίας, όσο μια κατάσταση ανακούφισης.

Είναι μια επιλογή - η πράξη της αποστασιοποίησης από το πλήθος και τις πολλές παραδοξότητες τις οποίες αυτό κουβαλά, και απλώς του να μένεις μόνος με τον εαυτό σου.

«Φαίνεται ότι/ Όλα όσα ζούμε/ έχουν ένα τίμημα», επισημαίνεις στο When you really miss. Έχεις πληρώσει το τίμημα για κάποιες από τις επιλογές που έχεις κάνει στη ζωή σου;

Αυτή είναι μια διασκευή των Kesmeşeker. Οι στίχοι ανήκουν στον Cenk Taner. Είναι κάποιος που με έχει επηρεάσει βαθιά. Όσο για το ερώτημα: φυσικά, έχω πληρώσει πολλά και συνεχίζω να πληρώνω.

«Το μόνο που ξέρω είναι αυτό που νιώθω», καταλήγετε στο Μοnotone. Είναι η γνώση μια μορφή συναισθήματος - και αντίστροφα;

Η γνώση μπορεί να συντελεστεί με δύο τρόπους: ορθολογικά ή μέσω της επίγνωσης. Αυτό το οποίο αναφέρεται στο Μοnotone είναι μια επίγνωση - μια κατάσταση συναισθήματος.

«Όλη η ομορφιά μπορεί να εξαφανιστεί σε μια στιγμή», σχολιάζεις στο People. «Σε τόσο άσχημους καιρούς, η μόνη αληθινή διαμαρτυρία είναι η ομορφιά», είχε δηλώσει κάποτε ο Phil Ochs, ένας από τους αγαπημένους μου τραγουδοποιούς.

Με ποια έννοια μπορεί η ομορφιά να γίνει μια μορφή διαμαρτυρίας;

Αυτό που εννοούσα εκεί αφορά περισσότερο τον φόβο της απώλειας της ίδιας της ομορφιάς. Μια γενική αίσθηση απώλειας, χωρίς συγκεκριμένο σημείο εστίασης.

Όλοι μας ξεθωριάζουμε και φθειρόμαστε συλλογικά, και καμία κατακραυγή δεν μπορεί να σταματήσει αυτήν τη διαδικασία.

Όταν σκεφτόμαστε την ομορφιά ως διαμαρτυρία, είναι αδύνατο να μη συμφωνήσουμε με τον Phil Ochs. Η διαμαρτυρία γεννιέται από αντίθετες απόψεις και είναι σαφές ότι δε διανύουμε όμορφους καιρούς.

Το Mizantrop είναι το τελευταίο σας άλμπουμ και το πρώτο «κανονικό» από την εποχή του Disko Anksiyete. Τι συνέβη στο μεταξύ;

Ναι, έχει περάσει πολύς καιρός από το Disko Anksiyete. Κάναμε εκτενείς περιοδείες και επίσης τεμπελιάσαμε πολύ. Θέλαμε το αποτέλεσμα να είναι κάτι με το οποίο θα νιώθαμε πραγματικά άνετα.

Υπήρξαν νέα τραγούδια που γράψαμε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τα οποία εξελίχθηκαν σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.

Κάποια τραγούδια στο άλμπουμ έχουν τρεις ή τέσσερις εντελώς διαφορετικές εκδοχές. Θα κυκλοφορήσουμε αυτές τις εκδοχές όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή.

Μήπως η πίστη σου στην ανθρωπότητα υποχωρεί; Σε μια εποχή μαστιζόμενη από πολέμους και γενοκτονίες, τι χρειάζεται για να επανεφεύρουμε/αναζωογονήσουμε την ανθρωπιά μας, ώστε να χτίσουμε ζωές αξιοβίωτες για όλους/όλες;

Έχασα την ελπίδα μου εδώ και πολύ καιρό. Είναι σαφές ότι, ως ανθρωπότητα, δεν έχουμε μάθει τίποτα από το παρελθόν. Δεν μπορούμε καν να εκπλησσόμαστε πια από όλη αυτήν την ανοησία.

Ίσως η μόνη λύση είναι να επαναφέρουμε την εξελικτική μας διαδικασία στην αρχή και να προσπαθήσουμε άλλη μια φορά, προσεκτικά.

Σε ευχαριστώ για αυτές τις διορατικές και καλά δομημένες ερωτήσεις.

Ευχαριστώ θερμά το τιμ των She Past Away για την πολύτιμη συμβολή του στην υλοποίηση της συνέντευξης με τον Volkan Caner.

Οι She Past Away είναι headliners στην πρώτη μέρα του Disorder Festival (Παρασκευή 12 Ιουνίου) στο Universe K-5 Arena (Λεωφόρος Κηφισού 87, Αθήνα).

Πληροφορίες:

 

Death Disco presents:

 

Παρασκευή 12 Ιουνίου

Disorder Festival

Venue: Universe K-5 Arena (Λεωφόρος Κηφισού 87, Αθήνα).

Bands: She Past Away, Kite, Diorama, Reflection Black.

Doors open: 18:00.

 

Σάββατο 13 Ιουνίου

Disorder - Epilogue

Venue: Club Death Disco (Ωγύγου 16 & Λεπενιώτου 24, Ψυρρή).

Bands: Frozen Plasma + Our Banshee.

Doors open: 21:00.

Simón Mesa Soto: «Νοιάζομαι περισσότερο για τη ζωή, παρά για το σινεμά»

 

Σκοτεινά κωμική, η ταινία του Κολομβιανού Simón Mesa Soto, Ένας Ποιητής, εστιάζει στον Όσκαρ Ρεστρέπο, «αποτυχημένο» ποιητή, πατέρα και σύζυγο, που η ζωή του αλλάζει όταν αποφασίζει να βοηθήσει μια έφηβη να αναπτύξει το ταλέντο της στην ποίηση.

Συζητώντας με τον σκηνοθέτη για την ποίηση, την τέχνη, τη ζωή, την «επιτυχία» και την «αποτυχία», με αφορμή την έξοδο του φιλμ στα σινεμά στις 28 Μαΐου.

Η εξαιρετική δραμεντί σου, Ένας Ποιητής, εστιάζει στον Όσκαρ Ρεστρέπο, «αποτυχημένο» ποιητή, πατέρα και σύζυγο, που η ζωή αλλάζει όταν αποφασίζει να βοηθήσει την έφηβη Yurlady να αναπτύξει το ταλέντο της στην ποίηση.

Πού μπορεί να αποδοθεί το ενδιαφέρον σου για την ποίηση, τόσο ως μέσο αυτοέκφρασης όσο και ως εργαλείο προσωπικής και κοινωνικής απελευθέρωσης;

Για μένα, η ποίηση στην ταινία είναι μια επινόηση για να μιλήσω για τον εαυτό μου και για την ίδια την ποίηση.

Όχι, όμως, την ποίηση των ποιητών. Δεν ήθελα να κάνω ένα φιλμ γι’ αυτήν την καλλιτεχνική φόρμα, αλλά να προσεγγίσω τους ποιητές, ιδίως από το Μεδεγίν, τη γενέτειρά μου, με έναν κάπως ανθρωπολογικό τρόπο, σαν να γύριζα ένα ντοκιμαντέρ.

Ενδιαφέρομαι για τον κόσμο των ποιητών του Μεδεγίν επειδή βρίσκομαι σε επικοινωνία μαζί τους εδώ και πολλά χρόνια.

Είμαι ενεργός πολίτης της πόλης μου, κατοικώ τους δρόμους και τις γειτονιές της και το βρίσκω φυσιολογικό να παρακολουθήσω μια ανάγνωση ποίησης, μια συναυλία, ένα θεατρικό έργο ή να επισκεφθώ μια βιβλιοθήκη.

Υπάρχει, επομένως, αυτός ο χαρακτήρας από την πόλη μου, ο Όσκαρ Ρεστρέπο, ο οποίος ανήκει στη γενιά των πενηντάρηδων, των εξηντάρηδων, που θεωρούν πως είναι ξεχωριστοί και κάτι πέτυχαν στο παρελθόν.

Για μένα, η ενασχόληση με αυτούς τους χαρακτήρες ήταν ένας τρόπος να προβάλω τον εαυτό μου στο μέλλον και να καταπιαστώ με τα διλήμματα τα οποία αντιμετωπίζω ως καλλιτέχνης.

Από τη στιγμή που ξεκίνησα τη συγγραφή του σεναρίου, ξεκίνησα και να διαβάζω περισσότερη ποίηση, να μαθαίνω γι’ αυτήν, ακόμα και να προσπαθώ να γράψω ο ίδιος, αν και δεν είμαι ποιητής.

Πώς αξιολογείς την «επιτυχία» και την «αποτυχία» με κοινωνικούς και δημιουργικούς όρους;

Είναι μέρος της διαδικασίας τού να είμαι καλλιτέχνης.

Η πρώτη μου σκέψη ήταν να κάνω αυτήν την ταινία προκειμένω να μιλήσω για την αίσθηση της αποτυχίας που βίωσα ολοκληρώνοντας το πρώτο μου φιλμ.

Τότε, ένιωσα ότι είναι αδύνατο να κάνω ανεξάρτητο σινεμά, ιδίως στο Μεδεγίν, και σκεφτόμουν να εγκαταλείψω το πάθος μου για τον κινηματογράφο και να αφοσιωθώ στη διδασκαλία, η οποία εξάλλου πληρώνει τους λογαριασμούς.

Υπάρχουν στιγμές επιτυχίας και αποτυχίας, αλλά το πιο σημαντικό για μένα είναι να απαλλαγώ από την εμμονή με την επιτυχία και την αποτυχία. Στην τελική, δε θα γίνεις καλύτερος ή ευτυχέστερος άνθρωπος, αν «πετύχεις».

Οι πιο γεμιστικές στιγμές στη ζωή μου δε σχετίζονται κατ’ ανάγκη με την επιτυχία, αλλά με την καθημερινότητά μου.

Ως καλλιτέχνες, ασφαλώς είμαστε ναρκισσιστές και αναζητούμε διαρκώς αναγνώριση και επικύρωση για τη δουλειά μας. Κι αυτό είναι εντάξει.

Ήθελα, όμως, να πω κάτι για τον καλλιτέχνη ο οποίος δεν επιδιώκει την επιτυχία. Εντάξει είναι κι αυτό.

Η αναγνώριση ότι η μη επίτευξη επιτυχίας δεν είναι πρόβλημα λειτούργησε θεραπευτικά για μένα, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ζωής με έναν πιο ήρεμο τρόπο.

Προσεγγίζω τη διαδικασία δημιουργίας φιλμ ως έναν τρόπο κατανόησης τού πώς θέλω να βιώσω τη ζωη μου: θέλω να την απολαμβάνω, να βρίσκομαι με τα αγαπημένα μου πρόσωπα, να φροντίζω τα φυτά μου.

Όχι να είμαι ο ποιητής ο οποίος βρίσκεται στη σκιά και πρέπει να υποφέρει, προκειμένου να πετύχει κάτι σπουδαιότερο.

Νοιάζομαι περισσότερο για τη ζωή, παρά για το σινεμά.

Σε ποιον βαθμό νιώθεις κοντά στους «παρίες» της ζωής, σε εκείνους που, για οποιονδήποτε λόγο, δε συμμορφώνονται με τους κυρίαρχους κανόνες/προσδοκίες;

Kατά κάποιον τρόπο όλοι είμαστε παρίες - ή υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες αισθανόμαστε έτσι.

Πολλά στοιχεία του χαρακτήρα του Όσκαρ αντλήθηκαν από έναν θείο μου, που αντιμετωπίζει προβλήματα αλκοολισμού.

Είναι ένας όμορφος, ταπεινός, εύθραυστος, αλλά και προβληματικός άνθρωπος. Πέρασα πολύ χρόνο μαζί του, για να τον αναλύσω.

Κάποιες στιγμές, νιώθω ότι έχουμε κοινά στοιχεία. Αποτύπωσα, λοιπόν, αυτά τα στοιχεία, ώστε να μην εξελιχθώ κι εγώ έτσι στο μέλλον.

Η ταινία σου θίγει διακριτικά, αλλά σε βάθος, το ζήτημα των ταξικών διαιρέσεων στην κολομβιανή κοινωνία, χωρίς να εξωτικοποιεί/εξιδανικεύει/θυματοποιεί τους μη προνομιούχους χαρακτήρες της.

Πόσο σημαντική είναι η απεικόνιση αυτών των διαιρέσεων μυθοπλαστικά και πόσο έντονες είναι στην πραγματική ζωή;

Αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου ως μέλος της εργατικής, της μεσαίας τάξης και το Μεδεγίν είναι μια πόλη με πολλή ανισότητα.

Ως καλλιτέχνης, ενδιαφέρομαι να αποτυπώνω την ταξική διαίρεση στη δουλειά μου, επειδή οι Κολομβιανοί σκηνοθέτες τείνουν να προβάλλουν τον «άλλο» με έναν κάπως ανθρωπολογικό -και σε μερικές περιπτώσεις οπορτουνιστικό- τρόπο.

Κάνω κοινωνικό σινεμά. Υπάρχει, λοιπόν, ένα ηθικό δίλημμα στην επιλογή της αποτύπωσης του «άλλου». Τα διλήμματα του κεντρικού χαρακτήρα είναι και τα δικά μου, καθημερινά διλήμματα.

Ο Όσκαρ είμαι εγώ, όσον αφορά στο πώς αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του.

Το Ένας Ποιητής καταπιάνεται επίσης με την έννοια της ομορφιάς.

Ο Ubeimar Rios, ειδικότερα, ο ηθοποιός που υποδύεται τον Όσκαρ, μπορεί να μην είναι η επιτομή της σωματικής ομορφιάς εξωτερικά, ωστόσο εκπέμπει ένα σπαρακτικό εσωτερικό φως. Ποιος είναι ο δικός σου ορισμός της «ομορφιάς»;

Δεν επέλεξα τον Ubeimar Rios επειδή είναι ή δεν είναι σωματικά όμορφος, αλλά επειδή είναι μοναδικός. Το ίδιο ίσχυε και για τους υπόλοιπους χαρακτήρες.

Πρέπει να σκεφτείς και να αναλύσεις πολλά στη διάρκεια ενός casting, μεταξύ των οποίων τα χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου και τις υποκριτικές του ικανότητες.

Η ηθοποιός που υποδύεται την μητέρα του Όσκαρ, για παράδειγμα, είναι ένας όμορφος, αξιαγάπητος άνθρωπος. Γι’ αυτό και την διάλεξα. Δεν είναι τέλεια ηθοποιός, οπότε έπρεπε να δουλέψουμε περισσότερο, για να πετύχουμε το σωστό αποτέλεσμα.

Με προβληματίζει η έννοια της ομορφιάς σε σχέση με τον κινηματογράφο. Στα casting οι ηθοποιοί τείνουν να θεωρούν ότι πρέπει να δείχνουν χαριτωμένοι/χαριτωμένες και πως το σινεμά είναι ταυτόσημο της showbiz.

Δε μου αρέσει αυτό. Μου αρέσει η ζωή. Και στη ζωή οι άνθρωποι μπορεί να είναι όμορφοι, άσχημοι ή συνηθισμένοι. Το ίδιο και στον κινηματογράφο,  αν αυτό συνδέεται οργανικά με μια ιστορία. Μπορούν να είναι οτιδήποτε είμαστε.

Αναζητώ την πραγματικότητα. Λειτουργώ σαν να κάνω ντοκιμαντέρ για τους χαρακτήρες. Και χρειάζομαι να αισθάνομαι πως υπάρχουν.

Από τον πρωταγωνιστή του Ένας Ποιητής μέχρι τον τελευταίο χαρακτήρα, το cast είναι συνολικά εξαιρετικό. Τι αναζήτησες στους ηθοποιούς σας στη συγκεκριμένη ταινία και τι βρήκες;

Οι χαρακτήρες λειτουργούν λόγω του σεναρίου. Το πιο σημαντικό κομμάτι της δουλειάς ήταν η όσο το δυνατόν πιο  λεπτομερής και βαθιά αποτύπωσή τους στο χαρτί.

Ακόμα και οι χαρακτήρες με τον μικρότερο κινηματογραφικό χρόνο συμμετέχουν εξίσου στη «χορογραφία», στην αρμονία που είναι χτισμένη πάνω στο σενάριο.

Ασφαλώς, η διαδικασία του casting ήταν μακρά. Διήρκεσε δύο χρόνια. Κάναμε τις καλύτερες δυνατές επιλογές, ψάχνοντας παντού. Ένας/μία σπουδαία ηθοποιός μπορεί να προέλθει από οπουδήποτε - είτε είναι επαγγελματίας, είτε ερασιτέχνης.

Τι σημαίνει να συνεργάζεσαι με τον Ubeimar Rios;

Ο Ubeimar αφοσιώθηκε πολύ στο εγχείρημα, εγκαταλείποντας τη ζωή του.

Στην αρχή, δεν έδειξα ενδιαφέρoν γι’ αυτόν, δεν τον αντιλαμβανόμουν ως τον ποιητή τον οποίο είχα στο μυαλό μου, αλλά πιο πολύ ως έναν από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες του κύκλου των ποιητών.

Όταν, όμως, τον παρακολούθησα στο βίντεο του casting, άλλαξε την οπτική μου για τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα. Σαν να μου τον «έκλεψε».

Κι αυτό είναι ένα από τα ευχάριστα «ατυχήματα» της κινηματογραφικής διαδικασίας. Κάθε ταινία είναι προϊόν πολλών παραγόντων.

Κάναμε πρόβες επί σχεδόν τρεις μήνες με τον Ubeimar, για να νιώσει άνετα με την τεχνική της υποκριτική, καθώς ήταν η πρώτη μου εμφάνιση σε ταινία. Οι πρόβες μάς βοήθησαν να αποκομίσουμε το καλύτερο δυνατόν από αυτόν.

Έπρεπε να δουλέψει πολύ. Όλο το συνεργείο τον αγάπησε. Ήταν μια όμορφη εμπειρία και για εκείνον και για εμάς.

Το φιλμ σου υιοθετεί έναν σκοτεινά κωμικό τόνο. Μήπως επειδή η ίδια η ζωή είναι -ή μπορεί να είναι- κωμικοτραγική; Ή μήπως το κωμικό στοιχείο εισάγεται για να εξισορροπήσει το βαρύ περιεχόμενο της ταινίας;

Ήθελα κυρίως να γυρίσω μια κωμωδία για θεραπευτικούς λόγους, επειδή το φιλμ προέκυψε από μια αίσθηση απογοήτευσης και επειδή βασανιζόμουν κάνοντας σινεμά εκείνη την περίοδο.

Ήθελα να απαλλαγώ από αυτήν την ιδέα, να απολαύσω τη διαδικασία της δημιουργίας μαζί με το υπόλοιπο συνεργείο και να επανασυνδεθώ με το νεανικό μου πάθος για το σινεμά.

Επιπλέον, δεν υπήρχε άλλος τρόπος να διαχειριστώ τα θέματα της ταινίας.

Ήθελα να μιλήσω για και να γελάσω με τα πάντα: με την κοινωνία, με τα διλήμματα του καλλιτέχνη, με τα προβλήματα τού να είσαι άντρας, στρέφοντας την κάμερα προς τους καλλιτέχνες και προς έμενα, κάνοντάς μας να αισθανθούμε άβολα.

Η ποίηση μού επιτρέπει να γελάσω με τα πάντα - και με τον εαυτό μου. Ελπίζω κι οι θεατές να μπορούν να γελάσουν με τους εαυτούς τους.

Λατρεύω, εξάλλου, την κωμωδία, που αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα τέχνη, όχι τόσο σημαντική όσο το δράμα. Με την κωμωδία μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα για ζητήματα με τα οποία φοβάσαι να καταπιαστείς.

Σε έναν κόσμο κυριαρχούμενο από πολέμους και γενοκτονίες, έχει ακόμα νόημα η τέχνη;

Για μένα, η τέχνη έχει πολύ νόημα. Γι’ αυτό, άλλωστε, και ήθελα να γυρίσω ένα φιλμ σχετικά με αυτήν. Αναζητούσα τον πυρήνα της.

Όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι με τον κινηματογράφο, ήταν κάτι τεράστιο για μένα.

Μεγαλώνοντας, και καθώς γίνεσαι κομμάτι της καλλιτεχνικής βιομηχανίας, αντιλαμβάνεσαι και λιγότερο ενδιαφέροντα πράγματα. Τότε, η τέχνη μετατρέπεται σε ό,τι αντιπαλεύεις.

Πάνω σε αυτά τα ζητήματα ήθελα να στοχαστώ με το Ένας Ποιητής.

Υπάρχει τέχνη αυθεντική, γεμάτη ψυχή και αγάπη, και καλλιτέχνες πρόθυμοι να μιλήσουν για όσα κουβαλάνε στην καρδιά τους.

Κάποιες φορές, όμως, κάνουμε τέχνη για να ευχαριστήσουμε τους άλλους και σκεπτόμενοι την αγορά.

Αυτό το φιλμ συνιστά, για μένα, την αναζήτηση της τέχνης η οποία είναι αγνή, προσωπική και όμορφη.

Ευχαριστώ θερμά τον σκηνοθέτη για τον χρόνο του και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του.

H ταινία του Simón Mesa Soto Ένας Ποιητής προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 28 Μαΐου σε διανομή της Filmtrade.

N.U. Unruh: «Είχαμε και εξακολουθούμε να έχουμε πίστη σε αυτό που κάναμε/κάνουμε»

 

Επί 45 και πλέον χρόνια, οι Einstürzende Neubauten παραμένουν ανυποχώρητα στις «επάλξεις» μιας αβάν-γκαρντ ασυμβίβαστης, παιγνιώδους και βαθιά προσωπικής. Οι δε συναυλίες τους αποτελούν  μοναδικές εμπειρίες ζωής.

Ενόψει δύο τέτοιων συναυλιών, στο Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών και στο Ηρώδειο -την Τετάρτη 17 και την Πέμπτη 18 Ιουνίου, αντίστοιχα-, συνομιλούμε με τον N.U. Unruh, ντράμερ και ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος.

Οι Einstürzende Neubauten σχηματίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στο (τότε) Δυτικό Βερολίνο/Δυτική Γερμανία.

Ήταν η επιλογή του ονόματος του συγκροτήματος μια συνειδητή απόφαση; Αποτελούσε κάποιο είδος αισθητικής/πολιτικής δήλωσης εκ μέρους σας;

Το όνομα του συγκροτήματος ανάγεται στα μαθήματα γεωγραφίας στο σχολείο και σε συγκεκριμένες ζημιές από σεισμό σε κτίρια στην Τουρκία.

Ένα δίμετρο έγχρωμο παιδί από την τάξη μας έδωσε σε αυτό το απόφθεγμα μια απτή διάσταση χαμογελώντας και ψιθυρίζοντας στους άλλους τι είχε πει ο δάσκαλος: «Einstürzende Neubauten».

Χρειάστηκαν άλλα 4-5 χρόνια για να χρησιμοποιηθεί αυτή η σύμπτωση ως το όνομα του συγκροτήματος.

Πώς θα περιγράφατε και πώς βιώσατε το πολιτιστικό και πολιτικό κλίμα στη (Δυτική) Γερμανία εκείνη την εποχή;

Το πολιτιστικό και πολιτικό κλίμα ήταν αρκετά απαλλαγμένο από περιορισμούς στο (Δυτικό) Βερολίνο.

Το λογότυπο του συγκροτήματος μπορεί να είναι εμπνευσμένο από τον ιερό δακτύλιο του Στόουνχεντζ, μια σπηλιά των ιθαγενών Αμερικανών Oλμέκων ή αρχαίες κινεζικές παραδόσεις.

Γενικά, έχετε ενδιαφερθεί για Δυτικές και μη Δυτικές φιλοσοφικές παραδόσεις;

Δεν έχουμε μία και μοναδική εξήγηση για το πώς εμφανίστηκε αυτό το σχέδιο. Οι υποθέσεις σου κινούνται στη σωστή κατεύθυνση.

Ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά του ήχου των EN είναι η χρήση οργάνων κατά παραγγελία, φτιαγμένων κυρίως από παλιοσίδερα και εργαλεία κατασκευής. Είστε αποκλειστικά υπεύθυνος για αυτήν την καινοτομία.

Θα θέλατε, λοιπόν, να αναλύσετε τόσο την αναγκαιότητα της επιλογής, όσο και τη διαδικασία μέσω της οποίας κατασκευάστηκαν αυτά τα όργανα και στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στον ήχο των EN;

Αναγκάστηκα να πουλήσω το σετ ντραμς μου για να πληρώσω το ενοίκιο και έφτιαξα ένα μεταλλικό σετ ντραμς ως υποκατάστατο.

Μας ευχαρίστησε ιδιαίτερα το ότι χρησιμοποιήσαμε έτοιμα αντικείμενα που βρήκαμε και τα οποία μας ενέπνευσαν μουσικά.

Για παράδειγμα, εξαρτήματα κλιματιστικών, ελατήρια οικοδομών και διάφορα πράγματα από εργοτάξια, συμπεριλαμβανομένων και μηχανημάτων.

Μεταφέραμε όλο εκείνο τον μεταλλικό εξοπλισμό στους χώρους του στούντιο κατά τη διάρκεια των πρώτων περιόδων ηχογράφησης.

Ξεκινήσαμε με δύο ντράμερ - τον FM Einheit και εμένα, τον N.U. Unruh.

Παρά τις περιστασιακές αλλαγές μελών, όχι μόνο δεν έχετε καταρρεύσει με την πάροδο του χρόνου, αλλά έχετε επίσης καταφέρει να παραμείνετε ενεργοί και να επανεφεύρετε συνεχώς τη μουσική σας ταυτότητα.

Πού αποδίδετε τη μακροζωία των EN;

Είχαμε και εξακολουθούμε να έχουμε ισχυρή πίστη σε αυτό που κάναμε/κάνουμε, και οι αντιδράσεις στις συναυλίες ήταν πολωτικές.

Πώς αξιολογείτε τη συνάφεια του συγκροτήματος στο παρόν;

Δεν κρίνουμε τη συνάφεια μόνοι μας.

Ήσασταν -και εξακολουθείτε να είστε- ένα ασυμβίβαστα πειραματικό συγκρότημα. Πώς ορίζετε την πειραματική μουσική σήμερα, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο;

Η μορφή και το περιεχόμενο της μουσικής η οποία παράγεται με πειραματικό τρόπο -όχι συμβατικό, δηλαδή- έχουν έναν μικρό κανόνα: να μην είναι πολύ επαναλαμβανόμενα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται ραγδαία και σταδιακά διεισδύει σε κάθε πόρο της ζωής μας. Πώς πιστεύετε ότι θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η μουσική -πειραματική ή μη- συλλαμβάνεται, παράγεται και βιώνεται;

Είμαστε πεπεισμένοι πως η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν επηρεάζει ιδιαίτερα τη δουλειά μας.

Διατηρείτε την αίσθηση της Ευφορίας στην εποχή της ψηφιακής μεταφοράς δεδομένων, για να παραφράσω τον τίτλο του εξαιρετικού σόλο άλμπουμ σας από το 2000;

Ο τίτλος αυτού του άλμπουμ από το 2000 ήταν ένα εικονογραφημένο όνομα και χρησιμοποίησα κυρίως τους θορύβους των κινητών τηλεφώνων για να δημιουργήσω ένα είδος ambient ηλεκτρονικής μουσικής.

Θα γνωρίζεις το βιβλίο του Βάλτερ Μπένγιαμιν, Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνολογικής του αναπαραγωγιμότητας.

Το τελευταίο άλμπουμ των EN, Rampen (apm: alien pop music), είναι ένα απολαυστικά χαλαρό (αλλά με έναν παράξενο τρόπο) μουσικό κέρασμα. Τι είναι η ποπ μουσική, κατά τη γνώμη σας;

Αξιολογώντας το τελευταίο μας άλμπουμ δεν μπορώ να έχω μια απάντηση, δε σκεφτόμασταν την εμπορική επιτυχία ή τη δημοφιλία κατά την ηχογράφησή του.

Προσωπικά, ακούω κλασική μουσική στην κουζίνα, στο αυτοκίνητο ή στο εργαστήριο.

Στις 17 και 18 Ιουνίου θα εμφανιστείτε σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, αντίστοιχα. Πώς νιώθετε που την Πέμπτη 18 Ιουνίου θα παίξετε στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού, λίγο πριν το κλείσιμό του για ανακαίνιση;

Θα έχουμε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον σημαντικό αρχαίο τόπο για τη μουσική μας. Ίσως να είναι μια μοναδική εμπειρία!

Οι Einstürzende Neubauten εμφανίζονται ζωντανά στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 21:00.

Μία μέρα νωρίτερα, την Τετάρτη 17 Ιουνίου, θα δώσουν το συναυλιακό παρόν και στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών. Οι πόρτες ανοίγουν στις 20:00.

Χάινερ Γκαίμπελς: «Η τέχνη είναι η μόνη δυνατότητα και προϋπόθεση της ελευθερίας»

 

Χάινερ Γκαίμπελς (Φωτογραφία: Harald Hoffmann)

Συνθέτης, μαέστρος, πανεπιστημιακός καθηγητής, ο Γερμανός Χάινερ Γκαίμπελς έχει μεταμορφώσει το σύγχρονο θέατρο και τη μουσική μέσα από το πολύπλευρο έργο του επί πέντε και πλέον δεκαετίες.

Ενόψει της παρουσίασης του εμβληματικού Σλήμαν ΙΙΙ (29/5-1/6) στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, απάντησε από την Κολομβία στις ερωτήσεις μας.

«Ο Χάινερ Γκαίμπελς κατάφερε να επανεφεύρει το μουσικό θέατρο. Είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της διεθνούς μουσικής και του πρωτοποριακού θεάτρου», διαβάζω στην απόφαση της κριτικής επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου που σας απονεμήθηκε το 2001.

Τροφοδοτείται η καλλιτεχνική σας πρακτική από την επείγουσα ανάγκη να επανεπινοείτε συνεχώς -ίσως ακόμη και να αμφισβητείτε- τον εαυτό σας ως καλλιτέχνη;

Η καλλιτεχνική μου πρακτική είναι βασισμένη στην εμπιστοσύνη στην ατομική φαντασία του κοινού και τροφοδοτείται από τη δυσπιστία προς την ιεραρχική δομή των θεσμικών μορφών τέχνης.

Επιπλέον, είμαι μουσικός και πιστεύω στην ανοιχτότητα της πολυφωνίας - όχι μόνο όταν μιλάμε για μουσική, αλλά και για όλα τα άλλα μέσα τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στις παραστατικές τέχνες, όπως το φως, ο χώρος, οι λέξεις, οι ήχοι και οι εικόνες.

Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της «πρωτοπορίας» σήμερα;

Κάποτε, στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, μου είχε απονεμηθεί ένα δελτίο ταυτότητας πρωτοποριακού καλλιτέχνη, το οποίο είχε εκδώσει ένας άλλος καλλιτέχνης της αβάν-γκαρντ... Αλλά αυτό ήταν αστείο...

Επί του παρόντος βρίσκεστε στην Κολομβία, όπου την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου θα παρουσιάσετε το νέο σας έργο, DO YOU REMEMBER DO YOU NO I DON’T για το Teatro Colón. Πώς έχει εξελιχθεί αυτή η εμπειρία μέχρι στιγμής;

Ω, είναι μια υπέροχη εμπειρία, βρισκόμαστε ακόμα στη μέση της. Είναι μια συνεργατική διαδικασία με μια ομάδα 8 χορευτών και 6 μουσικών - όλα τα άτομα από την Κολομβία.

«Το έργο ξεδιπλώνεται ως ένα σύγχρονο μυστήριο. Το μυστήριο εδώ αναφέρεται στην κοινή αβεβαιότητα παρά στην υπέρβαση, στην κοινή προσοχή παρά στην κοινή πεποίθηση», σύμφωνα με την ιστοσελίδα σας.

Με ποια έννοια μπορεί το μυστήριο να γίνει απελευθερωτικό;

Δε θέλω να σκηνοθετήσω ένα συγκεκριμένο νόημα και δεν έχω κάποιο μήνυμα.

Έτσι, το μυστήριο είναι μια άλλη λέξη για την ανοιχτότητα της τέχνης στην ατομική ερμηνεία: ενός κειμένου, ενός τραγουδιού ή μουσικής και οποιωνδήποτε ήχων, ενός έργου τέχνης.

Ο Γάλλος συγγραφέας Μορίς Μπλανσό είχε μιλήσει για τη λογοτεχνία ως ένα σύγχρονο μαντείο.

Το Σλήμαν ΙΙΙ, το οποίο θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, «είναι μια προσπάθεια δημιουργίας χώρων για την εμπειρία του κοινού, που μπορούν να επανεξετάσουν την αντίληψή μας για την Iστορία».

Η Ιστορία διαπερνά επίσης το DO YOU REMEBER DO YOU NO I DON’T, στην περίπτωση αυτή ως «ένα πεδίο από θραύσματα, υπολείμματα, χειρονομίες, μουσικές, ήχους και αντικείμενα».

Πού μπορεί να αποδοθεί το έντονο ενδιαφέρον σας για την Ιστορία ως (αποσπασματική) εμπειρία;

Το ενδιαφέρον μου είναι διττό: αφενός, μια αμφιβολία για τον κόσμο μας σήμερα. Αφετέρου, η αποφυγή της επανάληψης της Ιστορίας.

Το πολύπλευρο έργο σας σάς έχει ταξιδέψει σε «περισσότερες από 50 χώρες τα τελευταία 40 χρόνια». Πώς αυτή η ευλογία έχει αναζωογονήσει και διευρύνει την προσέγγισή σας στην τέχνη;

Ω, αυτό ήταν πριν από δέκα χρόνια... Υποθέτω ότι θα έχουν συμβεί περισσότερα μέχρι τώρα, αλλά είμαι πολύ προνομιούχος που έχω την ευκαιρία να κάνω τόσες πολλές όμορφες και εμπλουτιστικές συναντήσεις με τον Άλλο.

Είστε ενεργός υποστηρικτής της προώθησης «των συνθηκών και των δομών της σύγχρονης θεατρικής εκπαίδευσης, όντας συνιδρυτής αρκετών συνεργατικών δομών».

Ποια είναι η σημασία των συνεργατικών δομών στη θεατρική εκπαίδευση;

Είναι ο πυρήνας για την απελευθέρωση από τις εξουσίες και τις ιεραρχίες.

Στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι/περισσότερες από εμάς ζούμε σε κυριολεκτικές ή μεταφορικές εμπόλεμες ζώνες. Ποιος είναι ο ρόλος -και το μέλλον- της τέχνης σε ένα τέτοιο πλαίσιο;

Η τέχνη είναι η μόνη δυνατότητα και προϋπόθεση της ελευθερίας.

Ευχαριστώ θερμά τον καλλιτέχνη για τον χρόνο του.

Η πολυεπίπεδη σκηνική σύνθεση του Χάινερ Γκαίμπελς, Σλήμαν ΙΙΙ, παρουσιάζεται μεταξύ 29 Μαΐου και 1 Ιουνίου στην Πειραιώς 260 (Δ), 21:00, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου.

Συντελεστές:

Σύνθεση-Σκηνοθεσία: Χάινερ Γκαίμπελς

Σκηνικά-Κοστούμια-Σχεδιασμός φωτισμού: Michael Simon

Δραματουργία: Stephan Buchberger

Βοηθός σκηνοθέτη: Αλίκη Στενού

Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Ελπίδα Δαλιάνη

Ήχος: Willi Bopp

Σχεδιασμός βίντεο: René Liebert

Παίζουν: Ακύλλας Καραζήσης, Ανδρομάχη Φουντουλίδου

Τραγουδούν: Λυδία Κονιόρδου, Άγγελος Κυδωνιεύς (κόντρα τενόρος)

Μουσικοί: Ανέστης Μπαρμπάτσης (μπουζούκι), Φίλιππος Φασούλας (κλαρίνο).