N.U. Unruh: «Είχαμε και εξακολουθούμε να έχουμε πίστη σε αυτό που κάναμε/κάνουμε»

 

Επί 45 και πλέον χρόνια, οι Einstürzende Neubauten παραμένουν ανυποχώρητα στις «επάλξεις» μιας αβάν-γκαρντ ασυμβίβαστης, παιγνιώδους και βαθιά προσωπικής. Οι δε συναυλίες τους αποτελούν  μοναδικές εμπειρίες ζωής.

Ενόψει δύο τέτοιων συναυλιών, στο Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών και στο Ηρώδειο -την Τετάρτη 17 και την Πέμπτη 18 Ιουνίου, αντίστοιχα-, συνομιλούμε με τον N.U. Unruh, ντράμερ και ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος.

Οι Einstürzende Neubauten σχηματίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στο (τότε) Δυτικό Βερολίνο/Δυτική Γερμανία.

Ήταν η επιλογή του ονόματος του συγκροτήματος μια συνειδητή απόφαση; Αποτελούσε κάποιο είδος αισθητικής/πολιτικής δήλωσης εκ μέρους σας;

Το όνομα του συγκροτήματος ανάγεται στα μαθήματα γεωγραφίας στο σχολείο και σε συγκεκριμένες ζημιές από σεισμό σε κτίρια στην Τουρκία.

Ένα δίμετρο έγχρωμο παιδί από την τάξη μας έδωσε σε αυτό το απόφθεγμα μια απτή διάσταση χαμογελώντας και ψιθυρίζοντας στους άλλους τι είχε πει ο δάσκαλος: «Einstürzende Neubauten».

Χρειάστηκαν άλλα 4-5 χρόνια για να χρησιμοποιηθεί αυτή η σύμπτωση ως το όνομα του συγκροτήματος.

Πώς θα περιγράφατε και πώς βιώσατε το πολιτιστικό και πολιτικό κλίμα στη (Δυτική) Γερμανία εκείνη την εποχή;

Το πολιτιστικό και πολιτικό κλίμα ήταν αρκετά απαλλαγμένο από περιορισμούς στο (Δυτικό) Βερολίνο.

Το λογότυπο του συγκροτήματος μπορεί να είναι εμπνευσμένο από τον ιερό δακτύλιο του Στόουνχεντζ, μια σπηλιά των ιθαγενών Αμερικανών Oλμέκων ή αρχαίες κινεζικές παραδόσεις.

Γενικά, έχετε ενδιαφερθεί για Δυτικές και μη Δυτικές φιλοσοφικές παραδόσεις;

Δεν έχουμε μία και μοναδική εξήγηση για το πώς εμφανίστηκε αυτό το σχέδιο. Οι υποθέσεις σου κινούνται στη σωστή κατεύθυνση.

Ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά του ήχου των EN είναι η χρήση οργάνων κατά παραγγελία, φτιαγμένων κυρίως από παλιοσίδερα και εργαλεία κατασκευής. Είστε αποκλειστικά υπεύθυνος για αυτήν την καινοτομία.

Θα θέλατε, λοιπόν, να αναλύσετε τόσο την αναγκαιότητα της επιλογής, όσο και τη διαδικασία μέσω της οποίας κατασκευάστηκαν αυτά τα όργανα και στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στον ήχο των EN;

Αναγκάστηκα να πουλήσω το σετ ντραμς μου για να πληρώσω το ενοίκιο και έφτιαξα ένα μεταλλικό σετ ντραμς ως υποκατάστατο.

Μας ευχαρίστησε ιδιαίτερα το ότι χρησιμοποιήσαμε έτοιμα αντικείμενα που βρήκαμε και τα οποία μας ενέπνευσαν μουσικά.

Για παράδειγμα, εξαρτήματα κλιματιστικών, ελατήρια οικοδομών και διάφορα πράγματα από εργοτάξια, συμπεριλαμβανομένων και μηχανημάτων.

Μεταφέραμε όλο εκείνο τον μεταλλικό εξοπλισμό στους χώρους του στούντιο κατά τη διάρκεια των πρώτων περιόδων ηχογράφησης.

Ξεκινήσαμε με δύο ντράμερ - τον FM Einheit και εμένα, τον N.U. Unruh.

Παρά τις περιστασιακές αλλαγές μελών, όχι μόνο δεν έχετε καταρρεύσει με την πάροδο του χρόνου, αλλά έχετε επίσης καταφέρει να παραμείνετε ενεργοί και να επανεφεύρετε συνεχώς τη μουσική σας ταυτότητα.

Πού αποδίδετε τη μακροζωία των EN;

Είχαμε και εξακολουθούμε να έχουμε ισχυρή πίστη σε αυτό που κάναμε/κάνουμε, και οι αντιδράσεις στις συναυλίες ήταν πολωτικές.

Πώς αξιολογείτε τη συνάφεια του συγκροτήματος στο παρόν;

Δεν κρίνουμε τη συνάφεια μόνοι μας.

Ήσασταν -και εξακολουθείτε να είστε- ένα ασυμβίβαστα πειραματικό συγκρότημα. Πώς ορίζετε την πειραματική μουσική σήμερα, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο;

Η μορφή και το περιεχόμενο της μουσικής η οποία παράγεται με πειραματικό τρόπο -όχι συμβατικό, δηλαδή- έχουν έναν μικρό κανόνα: να μην είναι πολύ επαναλαμβανόμενα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται ραγδαία και σταδιακά διεισδύει σε κάθε πόρο της ζωής μας. Πώς πιστεύετε ότι θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η μουσική -πειραματική ή μη- συλλαμβάνεται, παράγεται και βιώνεται;

Είμαστε πεπεισμένοι πως η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν επηρεάζει ιδιαίτερα τη δουλειά μας.

Διατηρείτε την αίσθηση της Ευφορίας στην εποχή της ψηφιακής μεταφοράς δεδομένων, για να παραφράσω τον τίτλο του εξαιρετικού σόλο άλμπουμ σας από το 2000;

Ο τίτλος αυτού του άλμπουμ από το 2000 ήταν ένα εικονογραφημένο όνομα και χρησιμοποίησα κυρίως τους θορύβους των κινητών τηλεφώνων για να δημιουργήσω ένα είδος ambient ηλεκτρονικής μουσικής.

Θα γνωρίζεις το βιβλίο του Βάλτερ Μπένγιαμιν, Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνολογικής του αναπαραγωγιμότητας.

Το τελευταίο άλμπουμ των EN, Rampen (apm: alien pop music), είναι ένα απολαυστικά χαλαρό (αλλά με έναν παράξενο τρόπο) μουσικό κέρασμα. Τι είναι η ποπ μουσική, κατά τη γνώμη σας;

Αξιολογώντας το τελευταίο μας άλμπουμ δεν μπορώ να έχω μια απάντηση, δε σκεφτόμασταν την εμπορική επιτυχία ή τη δημοφιλία κατά την ηχογράφησή του.

Προσωπικά, ακούω κλασική μουσική στην κουζίνα, στο αυτοκίνητο ή στο εργαστήριο.

Στις 17 και 18 Ιουνίου θα εμφανιστείτε σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, αντίστοιχα. Πώς νιώθετε που την Πέμπτη 18 Ιουνίου θα παίξετε στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού, λίγο πριν το κλείσιμό του για ανακαίνιση;

Θα έχουμε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον σημαντικό αρχαίο τόπο για τη μουσική μας. Ίσως να είναι μια μοναδική εμπειρία!

Οι Einstürzende Neubauten εμφανίζονται ζωντανά στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 21:00.

Μία μέρα νωρίτερα, την Τετάρτη 17 Ιουνίου, θα δώσουν το συναυλιακό παρόν και στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών. Οι πόρτες ανοίγουν στις 20:00.

Χάινερ Γκαίμπελς: «Η τέχνη είναι η μόνη δυνατότητα και προϋπόθεση της ελευθερίας»

 

Χάινερ Γκαίμπελς (Φωτογραφία: Harald Hoffmann)

Συνθέτης, μαέστρος, πανεπιστημιακός καθηγητής, ο Γερμανός Χάινερ Γκαίμπελς έχει μεταμορφώσει το σύγχρονο θέατρο και τη μουσική μέσα από το πολύπλευρο έργο του επί πέντε και πλέον δεκαετίες.

Ενόψει της παρουσίασης του εμβληματικού Σλήμαν ΙΙΙ (29/5-1/6) στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, απάντησε από την Κολομβία στις ερωτήσεις μας.

«Ο Χάινερ Γκαίμπελς κατάφερε να επανεφεύρει το μουσικό θέατρο. Είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της διεθνούς μουσικής και του πρωτοποριακού θεάτρου», διαβάζω στην απόφαση της κριτικής επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου που σας απονεμήθηκε το 2001.

Τροφοδοτείται η καλλιτεχνική σας πρακτική από την επείγουσα ανάγκη να επανεπινοείτε συνεχώς -ίσως ακόμη και να αμφισβητείτε- τον εαυτό σας ως καλλιτέχνη;

Η καλλιτεχνική μου πρακτική είναι βασισμένη στην εμπιστοσύνη στην ατομική φαντασία του κοινού και τροφοδοτείται από τη δυσπιστία προς την ιεραρχική δομή των θεσμικών μορφών τέχνης.

Επιπλέον, είμαι μουσικός και πιστεύω στην ανοιχτότητα της πολυφωνίας - όχι μόνο όταν μιλάμε για μουσική, αλλά και για όλα τα άλλα μέσα τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στις παραστατικές τέχνες, όπως το φως, ο χώρος, οι λέξεις, οι ήχοι και οι εικόνες.

Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της «πρωτοπορίας» σήμερα;

Κάποτε, στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, μου είχε απονεμηθεί ένα δελτίο ταυτότητας πρωτοποριακού καλλιτέχνη, το οποίο είχε εκδώσει ένας άλλος καλλιτέχνης της αβάν-γκαρντ... Αλλά αυτό ήταν αστείο...

Επί του παρόντος βρίσκεστε στην Κολομβία, όπου την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου θα παρουσιάσετε το νέο σας έργο, DO YOU REMEMBER DO YOU NO I DON’T για το Teatro Colón. Πώς έχει εξελιχθεί αυτή η εμπειρία μέχρι στιγμής;

Ω, είναι μια υπέροχη εμπειρία, βρισκόμαστε ακόμα στη μέση της. Είναι μια συνεργατική διαδικασία με μια ομάδα 8 χορευτών και 6 μουσικών - όλα τα άτομα από την Κολομβία.

«Το έργο ξεδιπλώνεται ως ένα σύγχρονο μυστήριο. Το μυστήριο εδώ αναφέρεται στην κοινή αβεβαιότητα παρά στην υπέρβαση, στην κοινή προσοχή παρά στην κοινή πεποίθηση», σύμφωνα με την ιστοσελίδα σας.

Με ποια έννοια μπορεί το μυστήριο να γίνει απελευθερωτικό;

Δε θέλω να σκηνοθετήσω ένα συγκεκριμένο νόημα και δεν έχω κάποιο μήνυμα.

Έτσι, το μυστήριο είναι μια άλλη λέξη για την ανοιχτότητα της τέχνης στην ατομική ερμηνεία: ενός κειμένου, ενός τραγουδιού ή μουσικής και οποιωνδήποτε ήχων, ενός έργου τέχνης.

Ο Γάλλος συγγραφέας Μορίς Μπλανσό είχε μιλήσει για τη λογοτεχνία ως ένα σύγχρονο μαντείο.

Το Σλήμαν ΙΙΙ, το οποίο θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, «είναι μια προσπάθεια δημιουργίας χώρων για την εμπειρία του κοινού, που μπορούν να επανεξετάσουν την αντίληψή μας για την Iστορία».

Η Ιστορία διαπερνά επίσης το DO YOU REMEBER DO YOU NO I DON’T, στην περίπτωση αυτή ως «ένα πεδίο από θραύσματα, υπολείμματα, χειρονομίες, μουσικές, ήχους και αντικείμενα».

Πού μπορεί να αποδοθεί το έντονο ενδιαφέρον σας για την Ιστορία ως (αποσπασματική) εμπειρία;

Το ενδιαφέρον μου είναι διττό: αφενός, μια αμφιβολία για τον κόσμο μας σήμερα. Αφετέρου, η αποφυγή της επανάληψης της Ιστορίας.

Το πολύπλευρο έργο σας σάς έχει ταξιδέψει σε «περισσότερες από 50 χώρες τα τελευταία 40 χρόνια». Πώς αυτή η ευλογία έχει αναζωογονήσει και διευρύνει την προσέγγισή σας στην τέχνη;

Ω, αυτό ήταν πριν από δέκα χρόνια... Υποθέτω ότι θα έχουν συμβεί περισσότερα μέχρι τώρα, αλλά είμαι πολύ προνομιούχος που έχω την ευκαιρία να κάνω τόσες πολλές όμορφες και εμπλουτιστικές συναντήσεις με τον Άλλο.

Είστε ενεργός υποστηρικτής της προώθησης «των συνθηκών και των δομών της σύγχρονης θεατρικής εκπαίδευσης, όντας συνιδρυτής αρκετών συνεργατικών δομών».

Ποια είναι η σημασία των συνεργατικών δομών στη θεατρική εκπαίδευση;

Είναι ο πυρήνας για την απελευθέρωση από τις εξουσίες και τις ιεραρχίες.

Στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι/περισσότερες από εμάς ζούμε σε κυριολεκτικές ή μεταφορικές εμπόλεμες ζώνες. Ποιος είναι ο ρόλος -και το μέλλον- της τέχνης σε ένα τέτοιο πλαίσιο;

Η τέχνη είναι η μόνη δυνατότητα και προϋπόθεση της ελευθερίας.

Ευχαριστώ θερμά τον καλλιτέχνη για τον χρόνο του.

Η πολυεπίπεδη σκηνική σύνθεση του Χάινερ Γκαίμπελς, Σλήμαν ΙΙΙ, παρουσιάζεται μεταξύ 29 Μαΐου και 1 Ιουνίου στην Πειραιώς 260 (Δ), 21:00, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου.

Συντελεστές:

Σύνθεση-Σκηνοθεσία: Χάινερ Γκαίμπελς

Σκηνικά-Κοστούμια-Σχεδιασμός φωτισμού: Michael Simon

Δραματουργία: Stephan Buchberger

Βοηθός σκηνοθέτη: Αλίκη Στενού

Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Ελπίδα Δαλιάνη

Ήχος: Willi Bopp

Σχεδιασμός βίντεο: René Liebert

Παίζουν: Ακύλλας Καραζήσης, Ανδρομάχη Φουντουλίδου

Τραγουδούν: Λυδία Κονιόρδου, Άγγελος Κυδωνιεύς (κόντρα τενόρος)

Μουσικοί: Ανέστης Μπαρμπάτσης (μπουζούκι), Φίλιππος Φασούλας (κλαρίνο).

Νικόλα Πιοβάνι: «Αμφιβάλλω αν η ομορφιά μπορεί να σώσει τον κόσμο»

 

«Διάδοχος» του Νίνο Ρότα και μαθητής του Μάνου Χατζιδάκι, ο ιδιαίτερα αγαπητός στην Ελλάδα Νικόλα Πιοβάνι είναι από τους σημαντικότερους εν ζωή συνθέτες κινηματογραφικής -και όχι μόνο- μουσικής.

Την Τρίτη 8 Ιουλίου διευθύνει την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στη σκηνή του Ηρωδείου σε μια συναυλία η οποία περιλαμβάνει μερικές από τις αξέχαστες συνθέσεις του. Κουβεντιάζοντας με τον Ιταλό μαέστρο.

Ο πατέρας σας, ο Αλμπέρικο, ήταν ερασιτέχνης μουσικός και έπαιζε τρομπέτα, ενώ η θεία σας, η Πίνα Πιοβάνι, ήταν επαγγελματίας ηθοποιός. Ήταν χάρη σε αυτούς που μπήκατε στον κόσμο της τέχνης ή ήταν και προσωπική σας ανάγκη;

Είναι μυστήριο να κατανοήσουμε μέσα από ποια μονοπάτια γινόμαστε αυτό το οποίο είμαστε:

Είμαι μουσικός -συνθέτης, ερμηνευτής, αλλά πάνω απ’ όλα ακροατής- και σίγουρα αυτό επηρεάστηκε από το βαθύ πάθος που είχαν οι γονείς μου για τη μουσική, αν και δεν είχαν λάβει επίσημη μουσική εκπαίδευση.

Συχνά σκέφτομαι ότι αν ήμουν γιος μουσικολόγων, ίσως να γνώριζα περισσότερα για τη μουσική, αλλά σίγουρα θα την αγαπούσα λιγότερο.

Αρχικά σπουδάσατε ακορντεόν -ένα όργανο που, ως ακροατής, λατρεύω- και στη συνέχεια πιάνο. Γιατί τελικά σας «κέρδισε» το πιάνο;

Προφανώς, για σοβαρές, κλασικές σπουδές, το ακορντεόν δεν είναι κατάλληλο. Καρέκλες για ακορντεόν δεν υπήρχαν καν στις ιταλικές δημόσιες μουσικές σχολές.

Αλλά είναι ένα όργανο το έχει παραμείνει πολύ μέσα στην καρδιά μου, και σε ορισμένα κομμάτια το αδιαμφισβήτητο χρώμα του αναδύεται στη συμφωνική ορχήστρα.

Αφού λάβατε το πτυχίο σας στο πιάνο από το Ωδείο Βέρντι στο Μιλάνο το 1967, σπουδάσατε ενορχήστρωση με τον Μάνο Χατζιδάκι. Πόσο διαμορφωτική ήταν αυτή η συνάντηση, τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά;

Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν ένας μεγάλος δάσκαλος για μένα, τόσο μουσικά όσο και φιλοσοφικά: μου δίδαξε τα μυστικά των μεγάλων παρτιτούρων, τα κόλπα της ενορχήστρωσης, αλλά μου δίδαξε και την πνευματική ελευθερία.

Μου έλεγε: «Μη ντρέπεσαι που έχεις χάρισμα στη μελωδία», απελευθερώνοντάς με έτσι από τις τάσεις εκείνης της εποχής, στις οποίες κυριαρχούσε η σχολή σκέψης του Ντάρμσταντ.

Το 1968, κατά τη διάρκεια της κατοχής στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, γνωρίσατε τον Σιλβάνο Αγκόστι, ο οποίος κινηματογραφούσε τα επίκαιρα του φοιτητικού κινήματος.

Αργότερα θα συνθέσετε την πρώτη σας μουσική επένδυση για το έργο του.

Ναι, το ηχογραφούσαμε στο σπίτι της μητέρας μου, όπου ήταν «παρκαρισμένο» ένα μικρό ηλεκτρικό όργανο. Τα κρουστά τα έπαιζαν συμφοιτητές οι οποίοι χτυπούσαν καρέκλες, τραπέζια, ποτήρια...

Ποιον ρόλο έχει διαδραματίσει η πολιτική, κυρίως σε ηθικό επίπεδο, στα νεανικά σας χρόνια καθώς και στα κατοπινά;

Το να έχεις πολιτική συνείδηση ​​με την ευρεία έννοια μου φαίνεται μια καλή βάση για οποιαδήποτε καλλιτεχνική δραστηριότητα. Και σήμερα περισσότερο από ποτέ.

Ο πλανήτης μας υπήρξε ανέκαθεν σκηνικό πολέμων, τραγωδιών και κακοποιήσεων, από την αρχαιότητα.

Αλλά ήταν μακριά, συνέβησαν από απόσταση, ο κόσμος ήταν απέραντος. Ήταν πιθανό να μην το γνωρίζεις.

Σήμερα, τα εγκλήματα της Γάζας, του Κιέβου, του Σουδάν μπαίνουν στα σπίτια μας - τα βλέπουμε στις τηλεοράσεις, στα τηλέφωνά μας, βλέπουμε ανθρώπους να πνίγονται από κοντά... Δεν είναι πλέον δυνατόν να προσποιούμαστε ότι δεν ξέρουμε.

Τούτου λεχθέντος, η πολιτική είναι ένα πολύπλοκο πεδίο, και εμείς, που μιλάμε γι' αυτήν ποιητικά, συχνά καταλήγουμε να προβαίνουμε σε επιφανειακές και απλοϊκές δηλώσεις οι οποίες δεν είναι πολύ σοβαρές.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 έχετε συνθέσει περισσότερα από 130 σάουντρακ, συνεργαζόμενος με πολλούς από τους πιο έγκριτους Ιταλούς σκηνοθέτες, όπως οι αδελφοί Ταβιάνι, ο Μπενίνι και -φυσικά- ο Φελίνι.

Γνώρισα τη μουσική σας παρακολουθώντας το Χάος. Σταδιακά συμπέρανα πως αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ίδιας της κινηματογραφικής εμπειρίας. Είναι η σύνθεση μια μοναχική/διαισθητική διαδικασία ή και συνεργατική;

Και τα δύο: υπάρχει μια συλλογική στιγμή [ειδικά στον κινηματογράφο- όπου η ανταλλαγή ιδεών, συναισθημάτων και απόψεων είναι απαραίτητη.

Αλλά υπάρχει και μια πιο αυστηρά δημιουργική στιγμή, όταν είσαι -και πρέπει να είσαι- μόνος, με το χαρτί και ένα μολύβι, για να αντλήσεις από μέσα σου αυτά που έχεις να πεις. Και αν δε βρεις τίποτα, είναι καλύτερα να παραμείνεις σιωπηλός.

Δημιουργώ μουσική ως συνθέτης, ερμηνευτής και μαέστρος, αλλά πάνω απ’ όλα μου αρέσει να τη βιώνω ως θεατής, ως ακροατής. Το να παρακολουθείς μια καλή συναυλία η οποία σε ενθουσιάζει είναι μια μαγική στιγμή στη ζωή.

Σας αρέσει να παρακολουθείτε ταινίες/να παρευρίσκεστε σε θεατρικές παραστάσεις όσο και να συνθέτετε μουσική για αυτές;

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της διεύθυνσης ορχήστρας και της εκτέλεσης της μουσικής σας;

Η σκέψη, η γραφή και η ερμηνεία είναι δραστηριότητες που συνδέονται με πολύ ρευστό τρόπο.

Όταν ακούω κάποιον να παίζει τη μουσική μου, μου δίνει μεγάλη ευχαρίστηση - αλλά τότε νιώθω την ανάγκη να παρέμβω και να τροποποιήσω τις λεπτομέρειες της ερμηνείας.

Το 2003 αφιερωθήκατε στην αναβίωση του παραδοσιακού ρωμαϊκού τραγουδιού. Γιατί;

Τα παραδοσιακά ρωμαϊκά λαϊκά τραγούδια είναι η μουσική της μητέρας και του πατέρα μου. Σήμερα, είναι ένα ρεπερτόριο το οποίο συχνά παραμελείται και υφίσταται κακομεταχείριση λόγω κακών ερμηνειών.

Αισθάνθηκα την ανάγκη να αποτίσω τον δικό μου μικρό φόρο τιμής στη ρωμαϊκή γλώσσα και σε αυτό το ρεπερτόριο, που περιέχει μερικά πραγματικά διαμάντια μουσικής και ποίησης.

Συντεθειμένο για ένα μεγάλο σύνολο, το έργο σας La Pietà - Stabat Mater παρουσιάστηκε αρχικά στο Ορβιέτο. Το 2004 αναβιώθηκε στη Βηθλεέμ και στο Τελ Αβίβ.

Αν ήταν αρκετά ασφαλές, θα δίνατε μια συναυλία είτε στη Γάζα είτε στη Δυτική Όχθη ως ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους οι οποίοι σφαγιάζονται αδιακρίτως κάθε μέρα από τη γενοκτονική ισραηλινή πολεμική μηχανή;

Κάνω διάκριση μεταξύ Νετανιάχου και Ισραηλινών, όπως ακριβώς κάνω μεταξύ Χαμάς και Παλαιστινίων.

Δεν ξέρω αν αυτό που συμβαίνει στη Γάζα μπορεί να χαρακτηριστεί κυριολεκτικά γενοκτονία, αλλά σίγουρα είναι μια εγκληματική σφαγή η οποία διαπράττεται από μια βίαιη κυβέρνηση εναντίον ενός ανυπεράσπιστου πληθυσμού.

Είναι ένα επαίσχυντο σενάριο και κανείς μας δεν μπορεί να θεωρήσει τον εαυτό του αμέτοχο ή απαλλαγμένο από την ευθύνη.

Οι Παλαιστίνιοι -όσοι έχουν επιβιώσει- δε χρειάζονται μουσική. Χρειάζονται συγκεκριμένη βοήθεια, δράσεις που μπορούν να σταματήσουν τα δολοφονικά χέρια τα οποία χύνουν αίμα κάθε μέρα.

Έχω πολλούς Εβραίους φίλους που νιώθουν όπως κι εγώ.

Και τέλος, μήπως μέσω της τέχνης -και ιδιαίτερα της μουσικής- μπορούμε να θυμηθούμε ότι η ζωή είναι -ή τουλάχιστον μπορεί να είναι- όμορφη;

Είναι η αναζήτηση της ομορφιάς ένα δυνητικά ενδυναμωτικό και απελευθερωτικό εγχείρημα; Και αν ναι, γιατί;

Συχνά με ρωτούν αν πιστεύω πως η μουσική, η τέχνη και η ομορφιά μπορούν να σώσουν τον κόσμο, και απαντώ ότι δεν ξέρω. Αμφιβάλλω αν η ομορφιά μπορεί να σώσει τον κόσμο.

Αλλά είμαι βέβαιος πως η ασχήμια μπορεί να βοηθήσει στην καταστροφή του.

Ευχαριστώ θερμά την Antonella Agassi από τη Γραμματεία του Νικόλα Πιοβάνι για την καθοριστική συμβολή της στην πραγματοποίηση της συνέντευξης με τον καλλιτέχνη.

Υπό τη μουσική διεύθυνση του Νικόλα Πιοβάνι, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ζωντανεύει στο Ηρώδειο την Τρίτη 8 Ιουλίου (21:00), στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, μερικές από τις αξέχαστες συνθέσεις του Ιταλού μαέστρου.

Το πρόγραμμα της βραδιάς  περιλαμβάνει:

Τη Σουίτα Ταβιάνι (Φιορίλε, Il sole anche di notte, Η νύχτα του Σαν Λορέντζο, Καλημέρα Βαβυλωνία), τη Σουίτα Η ζωή είναι ωραία και τη Σουίτα Φελίνι (Η συνέντευξη, Η φωνή του φεγγαριού, Τζίντζερ και Φρεντ).

Φέι Ντρίσκολ: «Το να νιώθεις βαθιά είναι μια εξέγερση ενάντια στο καπιταλιστικό σύστημα»

 

Φέι Ντρίσκολ (Φωτογραφία: Beatrice Borgers)

Εμπνεόμενη από τον Βουδισμό, την κουίρ θεωρία και τον φεμινισμό, η Βορειοαμερικανίδα Φέι Ντρίσκολ είναι μια από τις πιο καταξιωμένες διεθνώς χορογράφους/χορεύτριες. Συνάμα, είναι μια εξαιρετικά στοχαστική συνομιλήτρια.

Μια συζήτηση μαζί της ενόψει της παρουσίασης του έργου της Διάβρωση στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου (27-29 Ιουνίου).

Τι σε εισήγαγε στο σύμπαν του χορού και της χορογραφίας;

Υπήρξα αρκετά τυχερή ώστε να έχω μια μητέρα η οποία ήταν χορεύτρια και ήθελα να γίνω χορεύτρια από τεσσάρων χρονών, από πολύ μικρή.

Υποθέτω ότι απλώς συνέχισα να ακολουθώ το νήμα, από το ένα πράγμα στο άλλο και, κατά κάποιον τρόπο, έχει λειτουργήσει.

Τι σε κρατάει συντονισμένη με αυτό;

Nομίζω πως αυτό που με κρατάει συντονισμένη είναι μια διαρκής αμφισβήτηση, το να κινούμαι με άλλα σώματα, το να βρίσκομαι με άλλες ανθρώπινες υπάρξεις σε χώρους ως μια διαδικασία συνεχούς ανταλλαγής, επίδρασης και μοριακού «θολώματος».

Αντιλαμβάνεσαι τον χορό και τη χορογραφία ως δυνητικά πολιτικές πράξεις, με την ευρύτερη έννοια του όρου;

Όντως αντιλαμβάνομαι τον χορό και τη χορογραφία ως δυνητικά πολιτικές πράξεις.

Πιστεύω ότι ο τρόπος που κινούμαστε συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε, με τις πράξεις τις οποίες κάνουμε επηρεασμένοι από τις σκέψεις μας, από τη φιλοσοφία μας, που κατ’ αυτόν τον τρόπο γίνεται πολύ ισχυρή.

Κι αυτό συμβαίνει λόγω του τρόπου με τον οποίο συνδέεται με τις πράξεις. Η κίνηση συνδέεται με τα πολιτικά κινήματα.

Οι χορογραφικές δουλειές σου συχνά συγχέονται με εγκαταστάσεις, κι έχουν επίσης γίνει αντιληπτές ως θεατρικές παραστάσεις παρά ως χορευτικά εγχειρήματα. Μοιάζεις να ευημερείς στις «ρωγμές» ανάμεσα στα είδη.

Τι ανακαλύπτεις εκεί για την τέχνη και τον εαυτό σου;

Ενδιαφέρουσα ερώτηση! (Παύση).

Δεν έχω άλλον τρόπο να την απαντήσω πέραν του να πω τι έχω ανακαλύψει και αυτό είναι προφανές μέσα από τις δουλειές μου, που είναι οι ανακαλύψεις.

Οπότε, νομίζω πως θα σταματήσω την απάντησή μου εδώ.

Μοιάζει επίσης να υπάρχει κάτι τελετουργικό στη δουλειά σου - ή τουλάχιστον σε τμήματά της. Πηγάζει αυτό από μια ορισμένη πνευματικότητα ή φιλοσοφική στάση;

Δε θα έλεγα ότι πηγάζει από μια συγκεκριμένη γενεαλογία.

Σίγουρα είμαι επηρεασμένη από τον Βουδισμό, την κουίρ θεωρία, τον φεμινισμό, αλλά η αναζήτηση του πνευματικού, τελετών οι οποίες σηματοδοτούν την ύπαρξή μας, το να δημιουργείς και να διαλύεις νοήματα είναι κάτι πιο πρωταρχικό.

Οι τελετές -ο χορός, η μουσική, η αφήγηση ιστοριών- είναι κάτι που οι άνθρωποι χρειάζονται και πάντα επιδίδονταν σ’ αυτές. Θα εμφανιστούν, λοιπόν, όπως και να ’χει.

Επί του παρόντος, υπάρχουν όλο και λιγότερα μέρη όπου μπορείς να πραγματοποιήσεις τελετές, και τα περισσότερα είναι θρησκευτικά. Τα δε κοσμικά είναι επίσης όλο και λιγότερα.

Περνάμε ολοένα και περισσότερο χρόνο σε διαμερίσματα, γραφεία ή μπροστά από οθόνες παρά σε προσωπικές, ενσώματες επαφές. Χρειαζόμαστε, ειδικά τώρα, να βρισκόμαστε σ’ αυτές τις τελετές μαζί, διατηρώντας ανοιχτά ερωτήματα.

Επιθυμείς και προτίθεσαι σαφώς να εμπλέξεις τον θεατή/την θεάτρια με διάφορους τρόπους και σε διάφορα επίπεδα. Θα ήθελα να συνοψίσεις αυτούς τους τρόπος/αυτά τα επίπεδα. Είναι η σχέση σου με τα κοινά συνήθως αμοιβαία;

Τεράστια ερώτηση!

Θέλω να εμπλέξω το κοινό σε πολλά επίπεδα, και όντως μ’ ενδιαφέρει η ίδια η αντίληψη, το να εφιστώ την προσοχή στην πράξη της αντίληψης.

Κατά κάποιον τρόπο, μέσω της περφόρμανς παρακολουθείς την ίδια σου την πράξη της αντίληψης.

Εμπλέκω το κοινό μέσω όλων των αισθήσεων.

Στη Διάβρωση υπάρχει η όραση, ο ήχος, η όσφρηση. Το κοινό περιβάλλεται από τη δουλειά, οι περφόρμερ το περιτριγυρίζουν, κινούνται μέσα από αυτό.

Ο ήχος ακούγεται μέσω πολλαπλών ηχείων. Είναι δύσκολο να πεις από πού προέρχεται η αναπνοή και από πού το ηχητικό θέμα.

Μ’ ενδιαφέρει, λοιπόν, η εμπλοκή με την κρισιμότητα του ίδιου του τρόπου με τον οποίο βλέπω την εαυτή μου.

Προσπαθώ ν’ απαντήσω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, πρόκειται για τεράστια ερωτήματα!

«Ποιες είναι οι λεπτές γραμμές μεταξύ του άθλιου και του υψηλού, της ηδονοβλεψίας και της ενσυναίσθησης, της ψυχαγωγίας και της πραγματικότητας;» αναρωτιέσαι στο There is so much mad in me.

Τα δύο τελευταία ζεύγη είναι σημαντικά για μένα. Θα εκτιμούσα, επομένως, το σχόλιό σου σχετικά με τη σύγκλιση/απόκλισή τους στη σύγχρονη τέχνη - και την κοινωνία.

Είναι τρελό που η ηδονοβλεψία και η ενσυναίσθηση, η διασκέδαση και η πραγματικότητα έχουν γίνει τόσο θολές στην εποχή του Τραμπ. Στις Η.Π.Α. είναι δύσκολο να ξέρεις ακόμα και πώς να μιλήσεις γι’ αυτές τις έννοιες.

Δε θεωρώ πλέον αυτά τα ερωτήματα, αυτές τις ανησυχίες πρωταρχικού χαρακτήρα, οπότε ας προχωρήσουμε στην επόμενη ερώτηση.

«Πώς οι φαντασιώσεις μας για τον εαυτό μας και ο ένας για τον άλλον δημιουργούν νέες δυνατότητες ύπαρξης, και όμως γεννούν τριβές, αποτυχία και απώλεια;» αναρωτιέσαι στο You’re Me.     

Φοβάμαι πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να λειτουργήσουν έξω από το καπιταλιστικό φαντασιακό. Εσύ τι πιστεύεις;

Κι εγώ νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο. Βρίσκεται στη θάλασσα όπου κολυμπάμε, στον αέρα που αναπνέουμε. Είναι, ωστόσο, πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να το κάνουμε.

Υπάρχουν, εξάλλου, χιλιετίες ζωής στη Γη, ένα μεγαλύτερο σύστημα μέσα στο οποίο βρισκόμαστε, που τελικά είναι πιο ισχυρό από τα λανθασμένα ανθρώπινα συστήματά μας. Πολύ παράξενο, άγριο και απρόβλεπτο.

Ακόμα και με την προσπάθεια, και με την αμφισβήτηση, κάτι «σπάει» στο [σημ.: καπιταλιστικό] σύστημα. Ακόμα και η αναγνώριση, η επίγνωση της αποτυχίας μας να βγούμε από αυτό το σύστημα είναι κάτι. Αυτό νομίζω.

Συνδυάζοντας τον χορό, το θέατρο και την περφόρμανς, η σειρά Thank You For Coming, η οποία σε έφερε στο διεθνές προσκήνιο της χορογραφίας, εξετάζει «το γιατί ενωνόμαστε για να δημιουργήσουμε και να παρακολουθήσουμε ζωντανή τέχνη τώρα».

Γιατί, όντως;

Είναι πιο σημαντικό από ποτέ να παρακολουθούμε τέχνη ζωντανά τώρα, γιατί ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία αυτό που αποκαλούμε «πραγματική ζωή» -το να βρισκόμαστε μαζί, διά ζώσης, σε μια κοινή πραγματικότητα- καταλαμβάνεται από το εικονικό.

Αντλούμε πολλές απολαύσεις και ευκολίες και εξαρτήσεις από όσα βρίσκονται στην άκρη των δαχτύλων μας κι αυτό είναι ελκυστικό κυρίως για όσους επωφελούνται από τη συγκεκριμένη κατάσταση.

Χάνουμε, όμως, και πολλά. Χειρονομίες, τρόποι ύπαρξης, το να ξέρεις να μιλάς σ’ έναν ξένο, ακόμα και το να τον ρωτήσεις να σε κατευθύνει στον δρόμο - όλα αυτά πεθαίνουν.

Ρυθμίζουμε ο ένας την άλλη όταν βρισκόμαστε διά ζώσης, ακόμα κι όταν συγκρουόμαστε.

H ζωντανή τέχνη και η διά ζώσης συνάντηση οποιουδήποτε τύπου είναι πραγματικά ριζοσπαστικές και αναγκαίες επί του παρόντος.

Η Διάβρωση, που πρόκειται να παρουσιαστεί στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, «είναι ένα πολυαισθητηριακό γλυπτό σάρκας φτιαγμένο από σώματα, ήχους, μυρωδιές, υγρά και αντικείμενα».

Θα ήθελες να αναλύσεις τη σχέση χορού, χορογραφίας, γλυπτικής, ήχου και ανθρώπινου σώματος;

Αποκαλώ αυτήν τη δουλειά «γλυπτική σάρκας», γιατί είναι σαν ένα είδος tableau vivant και η διαδικασία σύνθεσής της ήταν σαν να σμίλευα αυτές τις αισθητηριακές, αντιληπτικές, φυσικές και ηχητικές στρώσεις.

Το γλυπτό δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο ή τα σώματα, είναι και τα διαδικαστικά στοιχεία, όπως ο ήχος που κινείται μέσα από εμάς, από την αίθουσα, από το κοινό.

Η αίσθηση της κίνησης μέσα στις μύτες, τις αντιλήψεις, το βλέμμα και τη σωματική εμπειρία του κοινού είναι μέρος της δουλειάς του γλυπτού.

Το γλυπτό είναι ολόκληρη η αίθουσα, είναι το κοινό, είναι πολύ ζωντανό και στάζει. Αυτό για μένα είναι συναρπαστικό, και διερευνά τι μπορεί να είναι μια περφόρμανς ως αντικείμενο ή μη.

Στη Διάβρωση αναρωτιέσαι περαιτέρω αν μπορούμε να «επιβραδύνουμε αρκετά ώστε να νιώσουμε τη σκόνη, τον πόνο, το ουρλιαχτό, την απουσία, τη διαρροή, το σύννεφο».

Πώς επιβραδύνουμε μέσα σε ένα κοινωνικοοικονομικό σύστημα που λειτουργεί με ιλιγγιώδη ταχύτητα;

Η Διάβρωση λειτουργεί κυριολεκτικά επιβραδυντικά. Πώς επιβραδύνουμε, όμως; Είναι, πιστεύω, σαν να βρισκόμαστε μέσα σ’ ένα παλιρροϊκό κύμα το οποίο κινείται έντονα προς μία κατεύθυνση, και φαντάζει ευκολότερο να το ακολουθήσουμε.

Απαιτεί αντίσταση, επομένως. Απαιτεί πραγματική μυική δύναμη. Απαιτεί αλληλεγγύη με τους άλλους ανθρώπους. Και πειθαρχία, όπως η εμπειρία μου μού έχει αποδείξει. Όλα αυτά τα στοιχεία βρίσκονται στη Διάβρωση.

Το να νιώθεις βαθιά είναι μια εξέγερση ενάντια στο απονεκρωτικό καπιταλιστικό κοινωνικοοικονομικό σύστημα.

Η παράσταση της Φέι Ντρίσκολ Διάβρωση παρουσιάζεται στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου στις 27, 28 και 29 Ιουνίου (Πειραιώς 260, Χώρος Δ, 21:00).