Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

Ναντίν Λαμπακί: «Αν θες να νικήσεις το κακό στον κόσμο, ξεκινάς να δουλεύεις με τα παιδιά»


Με επίκεντρο την ιστορία ενός επαναστατημένου αγοριού που προσπαθεί να επιβιώσει στις παραγκουπόλεις του σύγχρονου Λιβάνου, η Ναντίν Λαμπακί, η πιο καταξιωμένη σκηνοθέτρια του αραβικού κόσμου, ανατέμνει με οξύτητα στο βραβευμένο στις Κάννες και υποψήφιο για Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας 2019 Καπερναούμ τις ταξικές ανισότητες στη χώρα της. Την συναντήσαμε στον Σαν Σεμπαστιάν.

Το Καπερναούμ προβάλλεται στις αίθουσες από τις 14 Φεβρουαρίου.

Γιατί επέλεξες αυτό το βιβλικό τίτλο για την ταινία σου;

«Καπερναούμ» σημαίνει χάος, έλλειψη τάξης. Έχει χρησιμοποιηθεί ανά τα χρόνια στην αγγλική και τη γαλλική λογοτεχνία για να σηματοδοτήσει αυτή την έννοια. Πριν, λοιπόν, ακόμα ξεκινήσουμε να γράφουμε το σενάριο, υπήρχε μια εμμονή. Δεν ήξερα, όμως, πώς να αρχίσω. Έπειτα, ο σύζυγός μου μού συνέστησε να γράψω όλα τα θέματα για τα οποία θέλω να μιλήσω.

Εγώ μιλούσα, εκείνος σημείωνε: παιδική εργασία, κατάσταση των εγχώριων εργατών, ο παραλογισμός του να χρειάζεσαι κάποιο έγγραφο για να αποδείξεις την ύπαρξή σου, γάμος σε παιδική ηλικία, διακίνηση ανθρώπων, μετανάστευση,  προσφυγική κρίση. Τα βάλαμε, έτσι, κάτω όλα, και τότε συνειδητοποίησα ότι αυτό είναι η Καπερναούμ. 



Θεωρείς τις ταξικές ανισότητες, ιδίως σε σχέση με την ανατροφή των παιδιών, ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα στη σύγχρονη λιβανέζικη κοινωνία;

Όλα ξεκινούν από την παιδική ηλικία. Αν θες να νικήσεις το κακό στον κόσμο, αν πραγματικά θες να λύσεις προβλήματα, ξεκινάς να δουλεύεις με τα παιδιά, με τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής τους. Είναι τα πιο καθοριστικά. Ένα παιδί που έχει παραμεληθεί στη διάρκεια εκείνων των χρόνων, έχει ακόμα και διαφορετικό σχήμα εγκεφάλου. Το σχήμα του εγκεφάλου του είναι σαν συρρικνωμένο, σάπιο φρούτο. Στ’ αλήθεια το βλέπεις.

Αυτό είναι το πιεστικό πρόβλημα: να βρεις τις κατάλληλες δομές για παιδιά οπουδήποτε στον κόσμο. Τα παιδιά που υφίστανται ακραία παραμέληση στην παιδική ηλικία γίνονται μουδιασμένα, δε μιλάνε, δεν παίζουν, δε γελάνε, δεν κλαίνε. Και το 75% καταντά τοξικοεξαρτημένο ή παραβατικό. Μόνο το 25% είναι πιο ανθεκτικό και δε διαιωνίζει τον ίδιο φαύλο κύκλο.

Γιατί επιτρέπουμε στους εαυτούς μας τέτοια αδικία; Γιατί είναι εύκολο να κρίνεις, να λες πως κανένας δεν κάνει τίποτα, αλλά τι στ’ αλήθεια δεν πάει καλά; Ένιωσα την επιτακτικότητα να κάνω την ταινία γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή από ό,τι φαίνεται. Είναι ανυπόφορη. 



Στο πλαίσιο της έρευνας που διεξήγαγες στη χώρα μίλησες με πολλά παιδιά;

Μίλησα με εκατοντάδες παιδιά. Στο 99% των περιπτώσεων, όταν τους έθετα την τελευταία ερώτηση «είσαι ευτυχισμένος που είσαι ζωντανός;», η απάντηση ήταν: «Όχι. Δε θέλω να ζω σε αυτό τον κόσμο, δεν ανήκω σε αυτό τον κόσμο. Γιατί με φέρνουν σε αυτή τη ζωή, αν θέλουν να με τιμωρήσουν και να με κακομεταχειριστούν, να μη μου δώσουν φαγητό όταν πεινάω;»

Τα έχουμε διαψεύσει απολύτως, είναι ο πιο αδύναμος κρίκος, και πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα για κάτι που δεν έχουν κάνει.

Πες μου λίγο για τη διαδικασία του casting.

Ήταν μια μακρά διαδικασία, όχι ένα απλό casting. Το συνεργείο πήγε παντού στο Λίβανο, και σε δύσκολες γειτονιές, και πήρε συνεντεύξεις από πολλά παιδιά. Ο Ζέιν (σημ.: ο πρωταγωνιστής) έπαιζε στο δρόμο με τον φίλο του και από τον τρόπο που απαντούσε στις ερωτήσεις μπορούσα να αντιληφθώ ότι υπήρξε μάρτυρας όλων των προβλημάτων στα οποία αναφέρθηκα. Είναι πρόσφυγας, ζει στο Λίβανο τα τελευταία οκτώ χρόνια. Τώρα μετεγκαταστάθηκε στη Νορβηγία. 



Πώς ήταν να δουλεύεις με παιδιά κι εφήβους, δεδομένης της έλλειψης επαγγελματικής εμπειρίας από πλευράς τους;

Κανένας στην ταινία δεν είχε υποκριτική εμπειρία. Είμαι ο μόνος ψεύτης σ’ αυτή, οι υπόλοιποι είναι σχεδόν ο εαυτός τους. Για μένα όλα ξεκινούν από ένα έντονο ενδιαφέρον, από πολλή αγάπη γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Έχουν περάσει πολλά, διαθέτουν σοφία και μπορείς να μάθεις τόσα από αυτούς, είτε πρόκειται για παιδιά ή για ενήλικες.

Θέλω, επομένως, να αρπάξω ό,τι μπορούν να μου δώσουν, ό,τι μπορούν να είναι. Ευρισκόμενος εκεί για αυτούς νιώθεις πως βρίσκεσαι στην υπηρεσία τους, όχι το αντίστροφο. Το σινεμά πηγαίνει σε αυτούς, δεν προσπαθώ να τους φέρω στο σινεμά μου, ούτε να τους επιβάλω τις λέξεις ή την ατζέντα μου.

Το μεγαλύτερο διάστημα γίναμε σχεδόν αόρατοι, προσπαθώντας να ανακατευτούμε όσο το δυνατόν λιγότερο. Ποτέ δεν τους έδωσα κάποιο κείμενο για να αποστηθίσουν. Ήταν πραγματικά οργανικός τρόπος δουλειάς.

Τι είναι το σινεμά για σένα;

Για μένα το σινεμά είναι σαν μεγεθυντικός φακός. Στην πραγματική ζωή μπορείς να στρέψεις το βλέμμα σου προς την αντίθετη κατεύθυνση και να μη δεις το πρόβλημα. Στην κινηματογραφική αίθουσα όχι.



Το Καπερναούμ συνιστά, κατά τη γνώμη μου, ένα βαθύ φόρο τιμής στο νεορεαλισμό. Νιώθεις συνδεδεμένη με αυτή την κινηματογραφική και ευρύτερα πολιτισμική παράδοση;

Όταν ξεκίνησα να γράφω το σενάριο, ποτέ δεν το σκέφτηκα. Δουλεύω πολύ με το ένστικτο. Δεν έχω ένα αναλυτικό προσέγγισης των πραγμάτων. Τα κάνω γιατί το ένστικτό μου μού λέει πως αυτός είναι ο κατάλληλος τρόπος. Αλλά, έπειτα, αρχίζεις να ακούς τι λένε οι άνθρωποι, γιατί ορισμένες φορές είσαι τόσο πολύ χωμένος σε αυτό που κάνεις που δε βλέπεις κάτι άλλο.

Μακάρι να μπορέσω να παρακολουθήσω την ταινία μου σαν να τη βλέπω για πρώτη φορά. Είναι το όνειρό μου. Κάποτε, μάλιστα, πήγα σε έναν υπνοθεραπευτή ζητώντας του να με κάνει να ξεχάσω τα πάντα, αλλά δεν πέτυχε. Δεν έχω, λοιπόν, την απόσταση και την ικανότητα, ώστε να σου πω τι είδους φιλμ είναι. Ίσως σε δέκα χρόνια μπορέσω να το αναλύσω και να δω τα λάθη του, γιατί υπάρχουν πολλά. 



Μιας κι είσαι η πιο γνωστή, η πιο καθιερωμένη σκηνοθέτρια από το Λίβανο κι ευρύτερα από τον αραβικό κόσμο, πόσο απαιτητικό υπήρξε να φτάσεις σε αυτό το στάδιο;

Είναι απαιτητικό σε προσωπικό κι οικογενειακό επίπεδο, μιας κι είμαι επίσης ενεργή μητέρα. Θέλω, λοιπόν, να βρίσκομαι εκεί για τα παιδιά μου, αλλά την ίδια στιγμή νιώθω ότι αποτελώ κομμάτι μιας μεγάλης αποστολής κι η ύπαρξή μου στη ζωή έχει άλλο νόημα. Ποτέ, ωστόσο, δεν ένιωσα δυσκολία επειδή είμαι γυναίκα. Μόνο επειδή είναι μια δύσκολη δουλειά και ως γυναίκα φοράς τόσο πολλά καπέλα: μητέρα, σύζυγος, σκηνοθέτρια, καλλιτέχνις.

Σου εύχομαι τα καλύτερα. Παρακολούθησα την ταινία σου στο Σαράγεβο.

Μακάρι να ήμουν εκεί. Το αγαπώ αυτό το Φεστιβάλ.

Ένας από τους βασικούς λόγους του ερχομού μου στο Σαν Σεμπαστιάν ήταν για να σε γνωρίσω προσωπικά, ξέρεις!

Στ’ αλήθεια; Όχι, με τίποτα! (Γέλια).

Σε κάθε περίπτωση, ήταν ευχαρίστηση που σε συνάντησα.

Και για μένα.  Σε ευχαριστώ πολύ!

Ευχαριστώ θερμά για την καθοριστική συμβολή τους στην πραγματοποίηση της συνέντευξης με την σκηνοθέτρια στο πλαίσιο του 66ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν τους Adam Ibourk, βοηθό μάρκετινγκ στην εταιρεία Wild Bunch, και Ainhoa Pernaute από το Γραφείο Τύπου του Φεστιβάλ.

Η ταινία της Ναντίν Λαμπακί Καπερναούμ προβάλλεται από τις 14 Φεβρουαρίου στους κινηματογράφους σε κοινή διανομή Rosebud.21 και Seven Films.

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2019

Ramtin Lavafi: «Δίνω ιδιαίτερη προσοχή στη μυστικοπάθεια και τα ψέματα»


Στα χνάρια του σινεμά του Φαραντί, ο βραβευμένος Ιρανός σκηνοθέτης Ramtin Lavafi παραδίδει με την ταινία του Το γύρισμα της τύχης, που προβάλλεται από τις 7 Φεβρουαρίου στους κινηματογράφους, ένα καλοφτιαγμένο ψυχολογικό θρίλερ, με τα ηθικά διλήμματα δύο ζευγαριών της μεσοαστικής τάξης της Τεχεράνης στο επίκεντρό του. Συνομιλώντας με τον σκηνοθέτη.

Δεν ανακαλύπτουμε ποτέ ποιον ή τι πραγματικά χτύπησε το αυτοκίνητο των πρωταγωνιστών. Η σύγκρουση είναι απλώς ένα σεναριακό εύρημα το οποίο αποσκοπεί στο να εισαγάγει τους θεατές στο δίχτυ των μυστικών και των ψεμάτων που περιβάλλουν τη ζωή των δύο ζευγαριών. Γιατί επιλέξατε αυτό το εύρημα;

Ακριβώς! Αυτές οι άβολες συνθήκες κάνουν τους χαρακτήρες να δείξουν τις προθέσεις τους. Στην πραγματικότητα, το ατύχημα μετατρέπεται σε καταλύτη για τη δημιουργία ενός δράματος, μιας έντασης ανάμεσα στους χαρακτήρες, ενώ το ίδιο δεν είναι και τόσο σημαντικό.

Και τα δύο ζευγάρια μοιάζουν να ανήκουν στη μεσοαστική τάξη της Τεχεράνης. Είστε εξοικειωμένος με αυτό το συγκεκριμένο περιβάλλον;

Βεβαίως, είμαι πιο κοντά σε αυτή την τάξη της ιρανικής κοινότητας και έχω μια καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων, των σχέσεων και των κριτηρίων της.

Τα ηθικά ζητήματα και διλήμματα σχετιζόμενα με την ενοχή και την ευθύνη διαρκώς εμφανίζονται στις σύγχρονες ιρανικές ταινίες, και το Γύρισμα της τύχης δεν αποτελεί εξαίρεση σ’ αυτό το φιλμικό «κανόνα». Γιατί τέτοια ζητήματα είναι τόσο σημαντικά για σας προσωπικά;

Σε διαφορετικές περιόδους, οι καλλιτέχνες της κάθε κοινωνίας, επισημαίνοντας τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής τους, βιώνουν τις ανησυχίες και τους φόβους της ίδιας εποχής.

Μιας κι οι περισσότεροι Ιρανοί καλλιτέχνες ανήκουν στη μεσαία τάξη, τα αισθητήριά τους είναι υποσυνείδητα πιο ευαίσθητα προς τα προβλήματα των ανθρώπων γύρω τους. Όπως κι οι άλλοι στο φιλμ, δίνω ιδιαίτερη προσοχή στα ίδια προβλήματα, όπως η μυστικοπάθεια και τα ψέματα.

Στιλιστικά, η τελευταία σας δουλειά συχνά δίνει περισσότερο την εντύπωση ενός κινηματογραφημένου θεατρικού. Έχετε θεατρικό υπόβαθρο ή πρόκειται απλώς για την προσέγγιση που προτιμάτε;

Αντιθέτως, έχω φωτογραφικό υπόβαθρο. Αλλά η ιστορία που έγραψα, και η ψυχολογική πίεση που ήθελα να ασκηθεί στους χαρακτήρες μου, με ανάγκασαν να διαλέξω περιορισμένες τοποθεσίες και μια μισοσκότεινη, κρύα ατμόσφαιρα. 



Και οι τέσσερις πρωταγωνιστές και πρωταγωνίστριες παίζουν με εξαιρετική πειστικότητα και ειλικρίνεια. Υπάρχει μια ζωντανή παράδοση στην υποκριτική τόσο στο σινεμά όσο και στο θέατρο στο Ιράν, όπως φαίνεται;

Συνομίλησα με τους ηθοποιούς επί πολλές μέρες για τη δίωρης διάρκειας εμπειρία στην οποία οι χαρακτήρες εμπλέκονται και σχεδόν ζήσαμε εκείνες τις στιγμές για μέρες. Αλλά ο κινηματογράφος έχει εξελιχτεί στην κύρια μορφή τέχνης στο Ιράν και πολλές ταινίες παράγονται κάθε χρόνο... περισσότερες από εκατό σε ετήσια βάση!

Από τους ανώδυνους μπιτάτους ήχους των εναρκτήριων σκηνών του πάρτι στη χρήση της διασκευής μιας σύνθεσης του Ερίκ Σατί στην τελευταία σεκάνς, η μουσική έχει επιλεγεί σοφά στο Γύρισμα της τύχης. Πόσο σημαντική είναι για σας;

Φυσικά και σημαίνει πολλά.

Δεδομένου του καταπιεστικού καθεστώτος στη χώρα σας, πώς καταφέρνετε να παρακάμπτετε κάθε δυνητική λογοκριτική επέμβαση χωρίς να προδίδετε το καλλιτεχνικό σας όραμα;

Η λογοκρισία είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Κάποιες φορές μας περιορίζει και κάποιες φορές βγάζει στην επιφάνεια τη δημιουργικότητά μας. Νομίζω ότι έχουμε μάθει αυτά τα χρόνια τι να κάνουμε με αυτή.

Πέραν της προβολής και της διπλής βράβευσής του στο περσινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Τεχεράνης, πώς έγινε δεκτό το Γύρισμα της τύχης από τα εγχώρια κοινά;

Το φιλμ έγινε δεκτό πολύ καλά και σχεδόν όλοι οι θεατές έφυγαν από το σινεμά ικανοποιημένοι, γιατί πίστεψαν ότι αποτελεί μια ειλικρινή εικόνα της κοινότητας γύρω τους. Το βρήκαν πολύ ειλικρινές.

Από όσο ξέρω, το Γύρισμα της τύχης είναι η πρώτη ταινία σας που εξασφαλίζει διανομή στην Ελλάδα. Προσδοκάτε πως θα καταφέρει να σχετιστεί με το ελληνικό σινεφίλ κοινό;

Θέλω πολύ να μάθω την άποψη του ελληνικού κοινού. Θα ήταν σίγουρα εκπληκτικό αν μπορούσα να παρακολουθήσω το φιλμ μαζί τους και να δω τις αντιδράσεις και τα συναισθήματά τους.

Η ταινία του Ramtin Lavafi Το γύρισμα της τύχης προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 7 Φεβρουαρίου σε διανομή της AMA Films.

Πέμπτη, 7 Φεβρουαρίου 2019

Muayad Alayan: «Καθετί που συμβαίνει στην υπό κατοχή Παλαιστίνη γίνεται πολιτικό»


Η παθιασμένη σεξουαλική σχέση ανάμεσα στον Παλαιστίνιο Σαλίμ και την Ισραηλινή Σάρα στη διαιρεμένη Ιερουσαλήμ προκαλεί μια σειρά απρόβλεπτων συνεπειών στην καθηλωτική πολιτικο-κοινωνική ταινία του Παλαιστίνιου Muayad Alayan Απαγορευμένες συναντήσεις, η οποία απέσπασε δύο βραβεία στο περσινό Φεστιβάλ του Ρότερνταμ και έκανε την ελληνική της «πρώτη» στις 24ες Νύχτες Πρεμιέρας.

Κουβεντιάζοντας με τον σκηνοθέτη, με την αφορμή την κυκλοφορία του φιλμ του στις αίθουσες από τις 7 Φεβρουαρίου.

Μιας και η ταινία σου Απαγορευμένες συναντήσεις είναι εμπνευσμένη από πραγματικά γεγονότα, θα ήθελες να μου μιλήσεις γι’ αυτά και για το πώς σχετίζονται με τη δικιά σου βιωμένη καθημερινότητα;

Όπως επισημαίνεις, η ταινία εμπνέεται από πραγματικά γεγονότα, αλλά όχι από μία αντίστοιχη περίσταση.

Γνώρισα τη Δυτική Ιερουσαλήμ όταν άρχισα να δουλεύω σε κάποιο café. Εκείνη την περίοδο είχα συναδέλφους που διατηρούσαν τέτοιες σχέσεις και πραγματικά ένιωθα ότι η κατάσταση θα μπορούσε να εξελιχτεί άσχημα για εκείνους οποτεδήποτε, και κυρίως για τους Παλαιστίνιους. Όσοι ήξεραν γι’ αυτές τις σχέσεις γνώριζαν πως εκείνοι που τις είχαν πάντα έπαιζαν με τη φωτιά.

Ταυτόχρονα, είχε μόλις ξεκινήσει η Δεύτερη Ιντιφάντα και η Δυτική Όχθη είχε υποστεί μεγάλη εισβολή, στη διάρκεια της οποίας ο ισραηλινός στρατός είχε εισβάλει στα κεντρικά της Παλαιστινιακής Αρχής, σε κυβερνητικά κτίρια και ακαδημαϊκά και μη κυβερνητικά ιδρύματα κατάσχοντας πολλά έγγραφα. Ένα μήνα αργότερα πραγματοποιήθηκαν συλλήψεις σε όλη τη χώρα με όλων των ειδών τις κατηγορίες.

Κάποιοι κατηγορήθηκαν ότι λάμβαναν μισθό από την Παλαιστινιακή Αρχή, ενώ ζούσαν στην Ιερουσαλήμ. Ένας καθηγητής Γεωγραφίας από το σχολείο μου συνελήφθη γιατί σχεδίαζε χάρτες της Ιερουσαλήμ για κάποια παλαιστινιακή κυβερνητική υπηρεσία.

Ορισμένες άλλες συλλήψεις βασίστηκαν σε αναφορές που είχαν οι παλαιστινιακές Μυστικές Υπηρεσίες για κάποιους και πολλές από αυτές είτε ήταν πλαστές είτε εκδικητικές, κάτι που ίσχυε στη ναζιστική Γερμανία ή σε οποιοδήποτε δικτατορία στον κόσμο, όταν χρησιμοποιεί ρουφιάνους.

Αυτοί οι δύο άξονες μου εντυπώθηκαν επί πολύ καιρό, ώστε μερικά χρόνια αργότερα, μετά τις κινηματογραφικές μου σπουδές, άρχισα να εξερευνώ τη διαδικασία του τι θα μπορούσε να έχει συμβεί. Έτσι ξεκίνησε η ανάπτυξη του πρότζεκτ.



Παρόλα αυτά, επέλεξες να εστιάσεις σε μια καταδικασμένη ερωτική ιστορία- ή τουλάχιστον στο στοιχείο της φυσικής έλξης ανάμεσα σε έναν Παλαιστίνιο και μια Ισραηλινή. Γιατί;

Ειλικρινά, για μένα δεν ήταν μια ερωτική ιστορία. Καθετί που συμβαίνει στην υπό κατοχή Παλαιστίνη -ακόμα και το πιο συνηθισμένο- γίνεται πολιτικό και τα διακυβεύματα για τους εμπλεκόμενους είναι πολύ σοβαρότερα από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.

Τέτοια απιστία θα μπορούσε, λοιπόν, να συμβεί στην Αθήνα και θα είχε κάποιες κοινωνικές, οικογενειακές κι ατομικές συνέπειες, αλλά δε θα έπαιρνε αυτές τις τρελές διαστάσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή, την ασφάλεια και την ευημερία όλων.

Στο συγκεκριμένο γεγονός ανακάλυψα ότι υπήρχε το περιθώριο για να περιγράψω τι συμβαίνει στη ζωή των ανθρώπων οι οποίοι διαβιούν σε αυτό το μέρος. Η απιστία καθιστά τα διακυβεύματα για τον καθένα σοβαρότερα, φωτίζοντας τι συντελείται σ’ αυτή την ιδιαιτέρως πολιτικοποιημένη, διαιρεμένη πόλη.

Μιας και το φιλμ είναι γυναικοκεντρικό, πόσο δύσκολο ή απαιτητικό ήταν για τον σεναριογράφο Rami Alayan και σένα να «εισέλθετε» στο γυναικείο ψυχισμό;

Δεν το είχαμε σχεδιάσει, προέκυψε από την ανάπτυξη του σεναρίου. Οι δύο γυναικείοι χαρακτήρες αλλάζουν πιο πολύ από όλους. Σε όλες τις κοινωνίες, ανατολικές και δυτικές, οι γυναίκες προσδοκάται να δρουν και να συμπεριφέρονται κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο, τον οποίο η κοινωνία επιβάλλει σε αυτές.

Νομίζω πως στην ιστορία υπήρχε χώρος στις γυναίκες να εναντιωθούν σε αυτές τις προσδοκίες και να πράξουν αυτό που οι ίδιες θεωρούν σωστό, σε αντίθεση με τους άντρες που σύρονται πιο εύκολα σε αυτό που θεωρείται το στοιχείο τους στην κοινωνία τους.

Ο χαρακτήρας της Σάρα, στο τέλος της ταινίας, αποφασίζει να μην κάνει αυτό που αναμένεται από την κοινωνία του σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Η Μπισάν, από την πλευρά της, δεν ακολουθεί το στερεοτυπικό μονοπάτι που της υπαγορεύεται κοινωνικά. 



Μήπως μεταβάλλεται κάπως απότομα; Τη μια πουλάει τα σκουλαρίκια της σε ένα ενεχυροδανειστήριο, και λίγες σκηνές αργότερα εξελίσσεται σε μια αποφασιστική, αυτόβουλη γυναίκα.

Ο χαρακτήρας της Μπισάν υφίσταται τις εντονότερες αλλαγές, νομίζω. Ξεκινά ως μία αθώα γυναίκα που θεωρεί ότι κάνει το καλύτερο για την ίδια και τον σύζυγό της. Είναι ένας άνθρωπος που δεν είχε συναντήσει το πραγματικό κακό ή βιώσει προδοσία στη ζωή της. Ζούσε άνετα για πολύ καιρό, κι αυτό το περιστατικό την κατέστρεψε σε ένα βαθμό.

Αρχικά τείνει να παίρνει όχι προσεκτικά μελετημένες και υπολογισμένες αποφάσεις, δρώντας πιο πολύ από θυμό και θλίψη, ενώ προς το τέλος λειτουργεί με περισσότερη χάρη βιώνοντας, επιπλέον, τη διαδικασία της επικείμενης μητρότητας, χωρίς να είναι διατεθειμένη να βάλει σε κίνδυνο αυτό που θεωρεί σωστό για τον εαυτό σας και δίκαιο για τους άλλους, ακόμα και απέναντι σε όσους την κακομεταχειρίστηκαν.

Μέσα από το φιλμ σου φαίνεται να αντιμετωπίζεις με κριτικό τρόπο τόσο την ισραηλινή κατοχή όσο και την Παλαιστινιακή Αρχή. Αυτή είναι η άποψή σου ή είναι απλώς κομμάτι της συγκεκριμένης ιστορίας;

Με τον αδερφό μου Rami εξ αρχής θέλαμε να αφηγηθούμε ιστορίες ανθρώπων, τρισδιάστατων χαρακτήρων πιστών στις συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή, γιατί εδώ ζω, και ξέρω το μέρος. Δεν είμαι ένας σκηνοθέτης που ζει στο Παρίσι κάνοντας ταινίες για την Παλαιστίνη. Κάνω ταινίες από την Παλαιστίνη. Είναι κάτι πολύ διαφορετικό.

Το πολιτικό πλαίσιο, λοιπόν, είναι για μένα ένα φόντο, όχι το εξωτικό πράγμα που προσπαθώ να αφηγηθώ. Αν θέλω να κάνω κάτι τέτοιο, θα εξηγήσω απλώς τα νέα σε κάποιον.



Αν, επομένως, με ρωτήσεις ποια συστήματα αναγνωρίζω ως τον κύριο αντίπαλο, είναι, πρώτα και κύρια, το ισραηλινό κατοχικό καθεστώς και -δυστυχώς- λίγα χρόνια μετά τη δημιουργία της τη διεφθαρμένη πολιτική της Παλαιστινιακής Αρχής. Αυτοί είναι οι δύο παράγοντες που λειτουργούν εναντίον του μέσου ντόπιου Παλαιστίνιου.

Από την άλλη, το στρατιωτικό κατεστημένο καταστρέφει, επίσης, τη ζωή των Ισραηλινών, ακόμα και όσων δεν το γνωρίζουν. Τους στέλνει στο στρατό, αλλάζοντας τη ζωή τους, μετατρέποντας τους γιους τους σε πολεμικές μηχανές και θέτοντας σε κίνδυνο το άτομο προς όφελος του κατεστημένου.



Τελειώνοντας, θα ήθελα να μου πεις λίγα λόγια για την εταιρεία PalCine Productions, της οποίας αποτελείς μέλος, και για τις προοπτικές της.

Η PalCine Productions ξεκίνησε ως μια κολεκτίβα φίλων και εξελίχτηκε σε μια από τις δύο ή τρεις παλαιστινιακές εταιρείες παραγωγής ταινιών και στη μόνη που έχει παραγάγει δύο μεγάλου μήκους φιλμ μυθοπλασίας τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Η δύναμή μας έγκειται στη σχέση μας με την τοπική κοινότητα. Η Παλαιστίνη είναι φτωχή από άποψη πόρων, αλλά πολύ πλούσια σε ό,τι αφορά τη γενναιοδωρία των ανθρώπων της.

Θέλουμε, λοιπόν, να συνεργαστούμε με σκηνοθέτες από όλο τον κόσμο, αλλά μας ενδιαφέρει κυρίως η συμμετοχή της τοπικής κοινότητας. Δε θέλουμε η Παλαιστίνη να είναι το σκηνικό για τις ταινίες.  

Να επισημάνω, τέλος, τη σπουδαία δουλειά που έχει κάνει η Heretic Outreach. Η ελληνική κυκλοφορία των Απαγορευμένων συναντήσεων είναι σαν εγχώρια! (Γέλια).

Η ταινία του Muayad Alayan Απαγορευμένες συναντήσεις προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 7 Φεβρουαρίου σε κοινή διανομή της Rosebud.21 και της Seven Films.

Κυριακή, 3 Φεβρουαρίου 2019

Μισέλ Οσελό: «Είμαι μια ανθρώπινη ύπαρξη που ενδιαφέρεται για την ανθρωπότητα»


Άρτι αφιχθείς από τη Νέα Υόρκη, ο Γάλλος «μάγος» του animation Μισέλ Οσελό (Ο Κιρικού και η Μάγισσα) μας ξεναγεί στον κόσμο του, με αφορμή την οπτικά συναρπαστική και πολιτικά αιχμηρή τελευταία του δουλειά Η Dilili στο Παρίσι, η οποία προβάλλεται για δεύτερη βδομάδα στις αίθουσες.

«Νομίζω ότι είμαι σαν μηλιά που κουβαλά μήλα», γράφετε στο προσωπικό σας site σχετικά με την κλίση σας στη δημιουργία ταινιών. Είναι, λοιπόν, αυτή η δημιουργία μια οργανική διαδικασία που «αναβλύζει» από μέσα σας;

Είναι το σινεμά η απόλυτη μορφή τέχνης, ενσωματώνοντας το σχέδιο, τη συγγραφή και την αφήγηση;

Ναι, είναι ένας τρόπος να το θέσεις- και να αποφύγεις ερωτήσεις χωρίς απαντήσεις... «Η δημιουργία ταινιών είναι μια οργανική διαδικασία που αναβλύζει από μέσα μου». Κάνω πράγματα ενστικτωδώς. Κάνω αυτό που θέλω, αυτό που με ευχαριστεί. Δε σχετίζεται με το «βιοπορισμό», αλλά απλώς με το να είμαι ζωντανός. Δεν ακολουθώ κάποια έρευνα κοινού, ούτε συνταγές για τη συγγραφή σεναρίων.

Δεν πρόκειται να διακηρύξω πως η δημιουργία φιλμ είναι η απόλυτη μορφή τέχνης, αλλά ναι, το νιώθω στην περίπτωσή μου. Σχέδιο, ζωγραφική, συγγραφή, αφήγηση, χορός, τραγούδι, διανόηση, κρίση, το να καταπιάνομαι με κάθε θέμα για το οποίο νοιάζομαι.



Αν και η πρώτη σας μικρού μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων Gédéon κυκλοφόρησε το 1976, σας πήρε άλλα εικοσιδύο χρόνια για να ολοκληρώσετε την πρώτη μεγάλου μήκους, Ο Κιρικού και η Μάγισσα, μια τεράστια κριτική και εισπρακτική επιτυχία. Γιατί χρειαστήκατε τόσο καιρό μέχρι να φτάσετε σε εκείνο το στάδιο;

Μια καλή και φρικτή ερώτηση! Η τραγωδία μου είναι ότι δεν είμαι καλός στο να βρίσκω χρήματα ή να δελεάζω πλούσιους παραγωγούς. Και κάθε ταινία απαιτούσε λεφτά, περισσότερο από σήμερα. Ένας άλλος λόγος ήταν πως οι μεγάλου μήκους ταινίες κινουμένων σχεδίων δε φτιάχνονταν εκείνη την εποχή στη Γαλλία, με λίγες εξαιρέσεις σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους.

Η κυριαρχία του Ντίσνεϊ ήταν απόλυτη, παντού στον κόσμο. Και το να βρεις χρήματα για τον Κιρικού και την Μάγισσα στη διάρκεια της δεκαετίας του ’90 αποδείχτηκε πολύ δύσκολο, καθώς και η εύρεση διανομέα, μιας και κανείς δεν πίστευε ότι ένας Γάλλος σκηνοθέτης θα μπορούσε να κάνει μια πετυχημένη μεγάλου μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων. Τώρα, όλα έχουν αλλάξει.

Θα θέλατε να μου πείτε περισσότερα για την τεχνική που χρησιμοποιείτε κατά τη διάρκεια της δημιουργίας φιλμ κινουμένων σχεδίων; Έχει αλλάξει ή βελτιωθεί με τη χρήση των ψηφιακών μέσω ανά τα χρόνια;

Η είσοδος στην ψηφιακή εποχή δεν άλλαξε πολλά για μένα. Ήξερα τι ήθελα και οι ψηφιακοί ανιματέρ κατανοούσαν απολύτως τις επιθυμίες μου. Με τη CGI βίωνα την ευχαρίστηση να έχω πλήρη γλυπτά να κινούνται προς κάθε κατεύθυνση, καθώς και πλήρη αρχιτεκτονικά φόντα, πραγματικά τρισδιάστατα.

Βρίσκω, ωστόσο, τη CGI πολύ βαριά και κοστοβόρα. Σκοπεύω να κάνω την επόμενη ταινία μου δισδιάστατη, κατά το μεγαλύτερο μέρος ψηφιακά, και κατά ένα μικρό σε ανάγλυφες χάρτινες σιλουέτες, γιατί έχει πλάκα κι αυτή η μικρή μαγεία μπορεί να συναρπάσει το κοινό. 



Το τελευταίο σας φιλμ, Η Dilili στο Παρίσι, εκτυλίσσεται στο Παρίσι της Μπελ Επόκ. Τι το τόσο ιδιαίτερο έχει για σας η συγκεκριμένη εποχή σε πολιτισμικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο; Και πώς μπορεί εκείνο το ζωηρό πνεύμα να αναβιωθεί στο άγονο παρόν της Ευρώπης;

Αυτή η περίοδος της Μπελ Επόκ είναι αξιοσημείωτη. Κάποια από τα πρόσωπα που ήταν δραστήρια στο Παρίσι τότε: Ρενουάρ, Ροντέν, Μονέ, Ντεγκά, Τουλούζ-Λοτρέκ, Ματίς, Πικάσo, Κολέτ, Προυστ, Ντεμπισί, Λουίζ Μισέλ, Σάντος-Ντιμόν, Άιφελ, Παστέρ, Μαντάμ Κιουρί, Σάρα Μπερνάρ...

Αν η Ευρώπη νομίζει ότι είναι μέτρια, γίνεται μέτρια. Αν η Ευρώπη νομίζει πως έχει ταλέντο, το έχει. Κάποιες από τις διασημότητες που κατονόμασα δεν ήταν γνωστές το 1900. Ας βρούμε τις καινούριες και ας τις βοηθήσουμε. Ας είμαστε κάποιες από αυτές.

Πέραν των προφανών αισθητικών και καλλιτεχνικών αρετών του, το φιλμ Η Dilili στο Παρίσι έχει μια δυνατή πολιτική διάσταση, θίγοντας ζητήματα ταυτότητας, κακοποίησης των γυναικών, γυναικείας ενδυνάμωσης και της ανόδου του ανορθολογισμού. Υπάρχει χώρος για πολιτική στη δημιουργία ταινιών κινουμένων σχεδίων;

Ένα φιλμ animation είναι ένα μέσο όπως η λογοτεχνία. Μπορείς να ασχοληθείς με οποιοδήποτε θέμα και να απευθυνθείς σε οποιοδήποτε κοινό. Ασφαλώς και μπορεί να εισέλθει στο πεδίο της πολιτικής. Για τις δικές μου ταινίες δε θα χρησιμοποιούσα τη λέξη «πολιτική», είμαι μια ανθρώπινη ύπαρξη που ενδιαφέρεται για την ανθρωπότητα. Το θέμα της Dilili είναι σοβαρό. 



Μόλις επιστρέψατε από τη Νέα Υόρκη. Πού θα εντοπίζατε τις βασικές διαφορές ανάμεσα στην ποικιλόμορφη ευρωπαϊκή παράδοση του animation και του βορειοαμερικανικού ομολόγου του, όπως ενσαρκώνεται μέσα από τις παραγωγές τύπου Γουόλτ Ντίσνεϊ;

Ας το θέσω απλά. Ας πούμε ότι η αμερικανική πλευρά είναι: μεγάλες εταιρείες που φτιάχνουν σπουδαία προϊόντα και τα πουλάνε πολύ καλά. Ο υπόλοιπος κόσμος είτε τα πιθηκίζει, χωρίς πολλή επιτυχία, ή έχει δημιουργούς που δημιουργούν προσωπική δουλειά. Αυτοί δεν είναι τόσο επιτυχημένοι όσον αφορά στα νούμερα, αλλά είναι αναγκαίοι για να κρατήσουν τον κόσμο πλούσιο, ποικιλόμορφο και ανοιχτό. Φέρνουν το οξυγόνο που χρειαζόμαστε.

Και, τελικά, υπάρχει μια «ενήλικη» και μια «παιδική» εκδοχή του animation ή είναι απλώς ζήτημα προσέγγισης;

Η ιδέα ότι το animation είναι για παιδιά προέρχεται από την επιτυχία του Ντίσνεϊ, αλλά δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Μπορείς να κάνεις τα πάντα με τα φιλμ κινουμένων σχεδίων.

Στην περίπτωσή μου, ποτέ δεν έκανα μια ταινία για παιδιά, είναι για τον καθένα. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που στα παιδιά αρέσουν τόσο πολύ οι ταινίες μου, γιατί σε κανέναν δεν αρέσει να του φέρονται σαν ένα ανόητο μωρό. Τα παιδιά ζουν στον περίπλοκο ενήλικο κόσμο. Το να κάνεις άνοστα φιλμ για αυτά είναι ένας παραλογισμός.

Ευχαριστώ θερμά τον Φιλίπ Σιλβύ από την εταιρεία παραγωγής Studio O για την πολύτιμη συμβολή του στην πραγματοποίηση της συνέντευξης με τον σκηνοθέτη.

Περισσότερες πληροφορίες για τον Μισέλ Οσελό και την πολυεπίπεδη δουλειά του μπορείτε να αναζητήσετε στο προσωπικό του site.

Η ταινία του Μισέλ Οσελό Η Dilili στο Παρίσι προβάλλεται για δεύτερη βδομάδα στις αίθουσες σε κοινή διανομή της Rosebud.21 και της Seven Films.