Νεφέλη Λιούτα: «Ο φόβος της απώλειας με παραλύει»

 

Νεφέλη Λιούτα (Φωτογραφία: Ρωμανός Λιούτας)

Μια από τις πιο αισθαντικές και ιδιοσυγκρασιακές εγχώριες φυσιογνωμίες της φολκ ποπ «δωματίου», η πολυπράγμων Νεφέλη Λιούτα εμφανίζεται ζωντανά, παρέα με εκλεκτούς συνεργάτες και συνεργάτριες, την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου.

Μια όμορφη συζήτηση μαζί της ενόψει της συναυλίας στο Underflow Record Store & Art Gallery.

Ήδη από την πρώτη μας διαδικτυακή επικοινωνία, μου έκανε εντύπωση η χρήση από την πλευρά σου της λέξης «φυγή» από την Αθήνα, ως συνώνυμο της ανάγκης για αναζωογόνηση. Τι σε αναζωογονεί περισσότερο στην καθημερινότητά σου;

Οι μικρές σφήνες αντιθέσεων.

Το να μπεις σε ένα άδειο από θόρυβο δωμάτιο στα μισά ενός τιγκαρισμένου από ήχους και ανθρώπους πάρτυ. Η συνάντηση με φίλους μετά από ώρες και μέρες ησυχίας. Η γεύση του σκέτου καφέ μετά από ένα γεύμα γεμάτο αλάτι, ζάχαρη και υφές.

Ένα βιβλίο με αρχή, μέση και τέλος μετά από ωκεανούς scrolling σε πολλαπλές οθόνες χωρίς ροή συνέχειας. Μια ταινία με μικρές απαιτήσεις συναισθήματος μετά από μια μέρα υψηλής δραστηριότητας σε καρδιά και εγκέφαλο.

Ένα τοπίο γεμάτο άπλα στη μέση της πόλης. Η φυγή από την πόλη όταν νομίζεις ότι τη συνήθισες και πως είσαι εντάξει χωρίς φύση και ορίζοντα. Η επιστροφή στα φώτα και τον θόρυβο όταν νομίζεις ότι συνήθισες την απόσταση.

Χρησιμοποιείς το καλλιτεχνικό όνομα «Nefeli Walking Undercover». Κρύβει ή αποκαλύπτει η τέχνη (σου); Ή αποκαλύπτει, με συγκαλυμμένο τρόπο;

Προστατεύει και φυγαδεύει παρέχοντας φροντίδα μέχρι την ελευθερία. Είναι ένας πολύτιμος συνεργός ώστε η εξωτερίκευση, η επικοινωνία και το πλησίασμα να γίνουν όπως τα αισθάνομαι καλύτερα.

Αυτή τη στιγμή τη φαντάζομαι σαν τον Άραγκορν στο Πανδοχείο του Καλπάζοντος Πόνυ που περιμένει υπομονετικά τα χόμπιτ του Τόλκιν για να τα βοηθήσει με ό,τι χρειαστούν στο μακρύ τους ταξίδι.

Καθηγήτρια βιολιού και μουσικών συνόλων για παιδιά, συνθέτις, στιχουργός, ενορχηστρώτρια, ερμηνεύτρια και δημιουργός μουσικών παραμυθιών, είσαι μια πολυσχιδής προσωπικότητα.

Ποιο είναι το σημείο τομής όλων αυτών των ιδιοτήτων;

Η χρήση του ήχου ως γλώσσα επικοινωνίας και η αφηγηματικότητα σε τέτοιο περιβάλλον ήχου ως αρχιτεκτονικό εργαλείο σύνθεσης, υπό την έννοια του συνδυασμού στοιχείων προς δημιουργία μιας ενοποιημένης ολότητας.

Οι συνθέσεις που συγκροτούν το ντεμπούτο άλμπουμ σου, Τα μολύβια-κομάντος, γράφτηκαν, μελοποιήθηκαν, ενορχηστρώθηκαν και εκτελέστηκαν στον απόηχο του Δεκέμβρη του 2008, ενώ ηχογραφήθηκαν εν μέσω του πρώτου Μνημονίου.

Πόσο καθοριστικό υπήρξε το αποτύπωμα αυτής της περιόδου τόσο στην καλλιτεχνική όσο και στην ευρύτερη υπόστασή σου;

Νομίζω αν πιάσω να διαβάσω ξανά τους στίχους εκείνου του άλμπουμ, είναι σαν να ζωντανεύει για εμένα περισσότερο το συλλογικό υπόβαθρο εντός του οποίου ενηλικιωνόμουν παρά η ταυτότητα του εαυτού μου εκείνης της εποχής.

Υπάρχουν έμμεσες αναφορές στον Γρηγορόπουλο, την έννοια της πόλης, τις πορείες, την αντίδραση, τη σύλληψη και την έννοια της φυλακής και του σωφρονισμού, την απελευθέρωση, ακόμα και τον Παλαιοκώστα.

Παρατηρώντας, από την άλλη, την τελευταία μου δουλειά, βλέπω περισσότερο μια αγωνία για το πώς στέκομαι ως μονάδα ανάμεσα στο σύνολο παρά το πώς συλλαμβάνω εντός μου την έννοια του συνόλου.

Δεν ξέρω αν αυτό σημαίνει ότι μεγαλώνω η ίδια και χάνω κάτι από τη μαχητικότητα του προ εικοσαετίας εαυτού μου ή αν απεικονίζει ένα γενικότερο σημείο των καιρών, όπου η αυτοαναφορικότητα και ο ναρκισσισμός είναι σχεδόν ζητούμενο και τρόπος πλοήγησης στα social media.

Ξέρω μόνο πως η Νεφέλη του 2025 με ένα «τσικ» των δαχτύλων επιστρέφει στη Νεφέλη του 2008 σε δευτερόλεπτα.

Σαν να μην πέρασε μια μέρα και όλη εκείνη η εποχή έχει σφραγίσει το αποτύπωμά της στον ήχο των δουλειών μου, με τις τελευταίες να λειτουργούν σαν ένα ιδιότυπο ημερολόγιο που μου θυμίζει πού βρεθήκαμε κάποια στιγμή όλοι μας και προς τα πού συνεχίζουμε, άλλοτε μαζί και άλλοτε μόνοι μας.

Κάνουν τα μολύβια καταδρομικές; Κερδίζουν τις μάχες;

Αυτά τα μολύβια αποφεύγουν τόσο πολύ τις συγκρούσεις που τα έχουν στείλει στη μάχη να σπείρουν τον όλεθρο κι αυτά έχουν βγάλει τσάι και μπισκότα για να κερδίσει ο διάλογος.

Μια στο τόσο θυμούνται ότι η αποστολή τους είναι να σώσουν το χρώμα και τότε τα δίνουν όλα για όλα. Καμιά φορά κερδίζουν.

Μουσικά, το εν λόγω άλμπουμ είναι ένα κομψοτέχνημα ψυχεδελικής φολκ βρετανικού τύπου. Από ποιες μουσικές παραδόσεις αντλείς περισσότερο  ερεθίσματα;

Όταν ξεκίνησα να γράφω, ήθελα να κάνω ήχο κάτι πολύ δικό μου που βρισκόταν μέσα μου και δεν ήταν με ευθύ τρόπο οι αναφορές μου.

Αγαπούσα πάρα πολλά είδη μουσικής, από τις πολυφωνίες της Ηπείρου και την πεντατονία της Ανατολής, μέχρι τα ιρλανδέζικα έγχορδα και τις ακουστικές κιθάρες των ήπιων φολκ singer songwriters.

Ήθελα να βάλω μαζί καλίμπες με ισοκρατήματα και ponticelli βιολιών με κρουστές μεταλλικές κατσαρόλες.

Δεν ήθελα να προσπαθήσω να γράψω σαν αυτά που άκουγα, κυρίως γιατί μου άρεσαν ήδη πάρα πολύ όπως ήταν και δεν αισθανόμουν ότι θέλω να δημιουργήσω μια ακόμα εκδοχή τους.

Ήθελα να αφηγηθώ μέσω του ήχου μου το πώς με έκαναν όλες αυτές οι αναφορές να αισθανθώ και να νιώσω.

Μια από τις πιο συγκινητικές -και συνάμα πιο προσωπικές, υποθέτω, συνθέσεις- του ντεμπούτου σου είναι το Του Χρήστου. Πόσο σε εμπνέει ως καλλιτέχνιδα και σε ατσαλώνει ως άνθρωπο η απώλεια αγαπημένων;

Δεν ξέρω αν με ατσαλώνει. Ο φόβος της απώλειας, για παράδειγμα, με παραλύει.

Η απώλεια που έχουν βιώσει πολύ κοντινά μου πρόσωπα ζει μέσα μου σαν δική μου και εισπράττω την αγάπη που έλαβαν για να την ξεπεράσουν σαν αγάπη που έλαβα η ίδια.

Ίσως αυτό να είναι μια μορφή ατσαλώματος.

Οι Αμυγδαλιές είναι φόρος τιμής σε «όλες [τις] γιαγιάδες της γης». Γιατί τις περιγράφεις ως «αμυγδαλιές»; Εμπνεύστηκες από τη σχέση σου με τις δικές σου γιαγιάδες;

Τα λευκά ανθάκια τους μού θυμίζουν τα λευκά μαλλιά των γιαγιάδων μου και οι ρίζες τους στο χώμα μου θυμίζουν την ιστορία και τις μνήμες που κουβαλάνε από πολύ πριν υπάρξω.

Είναι ένα τραγούδι για όλες τις γιαγιάδες της ζωής μου, αυτές που με κρατούσαν όταν οι γονείς μου ήταν στη δουλειά, αυτές που μεγάλωσαν τον πατέρα μου σαν παιδί τους, αυτές που δεν γνώρισα αλλά ζουν μέσα από τις ιστορίες των άλλων για αυτές.

Είμαι πολύ τυχερή για τις γιαγιάδες που είχαμε - και νιώθω ότι υπήρξα πολύ λίγη στην ανταπόδοση αυτής της ανείπωτης αγάπης που έλαβα.

Δεκατέσσερα χρόνια και μερικά άλμπουμ αργότερα, κυκλοφορείς την άνοιξη του 2025 τα Στοιχεία του Άχρονου Κόσμου. Πώς τα πας με τον χρόνο που περνάει και τον «αδυσώπητο» κόσμο, που γίνεται όλο και πιο ζόρικος;

Αχ, ο χρόνος! Όταν δεν έχω πολύ, παρακαλάω για λίγο ακόμα από αυτόν και όταν επιτέλους τον έχω, απελπίζομαι από την έλλειψη δράσης και κίνησης.

Το πέρασμά του μου δημιουργεί άγχος και αποτυγχάνω συνέχεια να ευχαριστηθώ το παρόν χωρίς να πανικοβάλλομαι για το μέλλον ή να εξιδανικεύω το παρελθόν.

Μέσα σε αυτή την απροσδιόριστη ουσία που άλλοτε ρέει και άλλοτε στερεοποιείται, ο κόσμος είναι μια σκληρή σταθερά που δεν έχει την υπομονή να με περιμένει τις φορές που νιώθω ότι λιώνω ή ότι είμαι βαμβάκι.

«Μα έχουμε φυλάξει/ τόσο φως/ Σε ανυποψίαστα/ χαρτάκια από διόδια/ σε δίσκους και ήχους/ στον δρόμο μαζί σου», τραγουδάς στη Θραύση του φωτός.

Αρκεί αυτό το «απόθεμα» φωτός ως αντίδοτο για τη σκοτεινιά του χτες, του σήμερα, του αύριο;

Η απάντησή σε αυτό είναι μια συνεχόμενη πάλη.

Είναι σαν να υπάρχουν στιγμές που το σώμα και το μυαλό μου αισθάνονται μια ελαφριά ηλιοφάνεια και μια διαυγή ατμόσφαιρα που δίνει σήματα ανακούφισης και ασφάλειας ότι όλα θα είναι καλά και ότι τα αποθέματα φωτός μπορούν να κάνουν τα πάντα να φαίνονται διαχειρίσιμα.

Αλλά αυτή η ηλιοφάνεια είναι σαν αέρας και νερό και σε μερικές στιγμές χύνεται και χάνεται και τότε μια φωνούλα λέει, και αν δεν αρκεί το φως;

Εκ των υστέρων βλέποντάς το, νιώθω ότι το κλειδί είναι στην επιθυμία: Ίσως να αρκεί το πόσο θέλω να αρκεί αυτό το απόθεμα.

«Παράξενο πώς/ παγώνω και μουδιάζω ολοσχερώς/ κι αδυνατώ/ να πράξω για ώρες το παραμικρό, / σαν με επισκεφτεί/ η απελπισία και χτίσει ένα κελί/ γύρω από μένα/ καθιστώντας τα μέλη μου παραλυμένα», εξομολογείσαι στον Εγκιβωτισμό.

Πώς ξεπερνιέται αυτό το μούδιασμα;

Η ιδανική λύση, η ταχεία και αποδοτική, είναι το περπάτημα. Το να πας εκεί έξω. Να αγνοήσεις ότι νιώθεις σαν πάγος, να βάλεις παπούτσια, να ανοίξεις την πόρτα και να βγεις στον ήλιο.

Αλλά η ρεαλιστική απάντηση, είναι ο χρόνος. Ο χρόνος και μια δυο φιλικές κουβέντες που δεν απαιτούν από εσένα να αναλάβει τα ηνία ο ιδανικός εαυτός σου.

«Είμαστε αυτά που μας φύγαν/ Κι όσα θα έρθουνε κι εκείνα που δε γίναν/ Είμαστε οι φλόγες στα δυο του μάτια/ Αυτού που πολεμάει μακριά/ Που πολεμάει μακριά», γράφεις στις Πόλεις. Τι σε φλογίζει;

Η αδικία, η καταπάτηση, η καταστρατήγηση, η ανισότητα, η ανελευθερία. Η πεποίθηση του ισχυρού πως έχει το ελεύθερο, η αδιαφορία του για ό,τι συνοψίζει το σύμπαν αυτού που θεωρεί αδύναμο.

Η παρακμή, η αδιαφορία, η μετατόπιση ευθύνης. Η έλλειψη μνήμης. Η σιωπή.

Ευχαριστώ θερμά την Νεφέλη Λιούτα για χρόνο της και για την παραχώρηση της φωτογραφίας της.

H Nefeli Walking Undercover Full Band εμφανίζεται ζωντανά την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2026 στο Underflow Record Store & Art Gallery (Καλλιρόης 39, Αθήνα).

Ώρα έναρξης: 21:00.

Συντελεστές/-τριες:

Νεφέλη Λιούτα: πιάνο, φωνή

Γιάννης Ισμυρνιόγλου: βιολί, κλαρινέτο, φωνές

Δημήτρης Χατζηζήσης: βιολί, ηλεκτρική κιθάρα, φωνές

Νίκος Τσέλιος: κιθάρες, φωνές

Ιάσονας Οικονόμου: μπάσο

Θοδωρής Βρανάς: ντραμς

Σταύρος Γεωργιόπουλος: ήχος

Εισιτήρια (περιορισμένος αριθμός θέσεων):

https://www.more.com/gr-el/tickets/music/nefeli-walking-undercover-full-band-live-1/