Ana da Silva: «Η τέχνη μπορεί να κάνει τους ανθρώπους λιγότερο μόνους και φοβισμένους»

 

Ana da Silva (Φωτογραφία: Shirley O’Loughlin)

Συνιδρύτρια του εκλεκτικού φεμινιστικού πανκ συγκροτήματος The Raincoats πριν από μισό αιώνα, η πορτογαλικής καταγωγής μουσικός, στιχουργός, τραγουδίστρια και ζωγράφος Ana da Silva παραμένει δημιουργικά ενεργή.

Το διαπιστώσαμε και μέσα από τη συνέντευξη που πρόθυμα μάς παραχώρησε.

Συνίδρυσες τις The Raincoats πριν από σχεδόν μισό αιώνα.

Πώς ήταν να είσαι γυναίκα και φεμινίστρια πανκ ρόκερ στο πλαίσιο του ακμάζοντος, αλλά κυρίως ανδροκρατούμενου, πανκ ροκ κινήματος στα τέλη της δεκαετίας του 1970 στο Ηνωμένο Βασίλειο;

Πριν από πολύ καιρό, το 1976, υπήρχαν δύο νεαρές γυναίκες που γνωρίστηκαν σε μια Σχολή Καλών Τεχνών και αποφάσισαν να σχηματίσουν ένα πανκ συγκρότημα. Ήταν η Ana da Silva και η Gina Birch...!

Πίστευα ότι ήταν φυσικό να παίζω μουσική. Εμπνευστήκαμε από άλλες γυναίκες όπως η Patti Smith, οι The Slits, η Tina Weymouth και η Gaye Advert, μπασίστρια στους Adverts.

Δεν υπήρχαν πολλές γυναίκες οι οποίες έπαιζαν μουσικά όργανα, αλλά αυτές ήταν αρκετές για να το κάνουν να μοιάζει με πιθανότητα.

Το πανκ υπέδειξε, επίσης, κατευθύνσεις σε όποιον ήθελε να κάνει κάτι ελεύθερα δημιουργικό, θαρραλέο, απλό, αλλά δυνατό.

Η ενθάρρυνση είναι το καλύτερο πράγμα για να σε κάνει να πιστέψεις ότι μπορείς να δοκιμάσεις κάτι που φέρνει λάμψη στη ζωή σου.

Σε παραγωγή του θρυλικού frontman των Red Krayola, Mayo Thompson, το ντεμπούτο, ομώνυμο άλμπουμ σας κυκλοφόρησε το 1979 από την πρωτοποριακή ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία Rough Trade Records.

Πώς θα περιέγραφες τη συνεργασία σας τόσο με τον παραγωγό, όσο και με τη δισκογραφική εταιρεία;

Ο Mayo μάς βοήθησε να βρούμε έναν ήχο ή τρόπο παιξίματος για το βιολί ο οποίος ήταν λίγο τραχύς, εμπνευσμένος από τους The Velvet Underground.

Όταν ηχογραφήσαμε το The Raincoats, παίξαμε λίγο-πολύ ζωντανά ό,τι είχαμε, οπότε δεν υπήρχε καμία επιρροή στο τι παίζαμε ή ποια όργανα χρησιμοποιούσαμε. Δεν υπήρχαν ούτε overdubs. Νομίζω πως ήμασταν όλες στο ίδιο μήκος κύματος.

Όσον αφορά στη δισκογραφική εταιρεία Rough Trade, ένιωθα σαν να ήμασταν περισσότερο φίλοι. Είχα δουλέψει εκεί.

Ο Geoff Travis ήταν ένας από εμάς - όχι κάποιος που καθόταν σε ένα μεγάλο γραφείο με τα πόδια του πάνω του καπνίζοντας ένα πούρο!

Ανάμεσα σε άλλα μικρά πανκ διαμάντια, το άλμπουμ περιλαμβάνει την πιο πρωτότυπη εκδοχή του αμφιλεγόμενου κλασικού καλτ κομματιού των Kinks, Lola. Πώς διαβάζατε αυτήν τη σύνθεση τότε; Έχει αλλάξει καθόλου με τα χρόνια;

Νομίζω ότι είναι αρκετά απλό. Ο στιχουργός συμπαθεί κάποια που νόμιζε πως ήταν γυναίκα, αλλά στην πραγματικότητα είναι άντρας.

Και αυτό είναι υπέροχο, συμπαθούν ο ένας τον άλλον, οπότε είναι και οι δύο χαρούμενοι επειδή είναι αυτό που είναι «σε αυτόν τον ανακατεμένο, μπερδεμένο, ταραγμένο κόσμο».

Το No Looking, εμπνευσμένο από ένα ποίημα του Ζακ Πρεβέρ, αποτελεί μια εκλεπτυσμένη προσθήκη σε αυτήν την επιλογή. Πώς βιώνεις την ποίηση, τόσο ως αναγνώστης όσο και ως στιχουργός;

Ο Ζακ Πρεβέρ ενέπνευσε την Gina να γράψει μερικούς από τους στίχους για το τραγούδι No Looking.

Νομίζω ότι τα τραγούδια είναι ένα μίγμα διαφορετικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των στίχων, και θα πρέπει να έχουν μια συναρπαστική ιδέα μέσα στο σύνολο.

Για μένα, οι λέξεις μπορούν να είναι πραγματικά εμπνευσιακές, μπορούν να σε βοηθήσουν να βρεις ένα μονοπάτι, ή απλώς να σου δώσουν χαρά.

Η απεγνωσμένη αναζήτηση του Kurt Cobain για ένα αντίτυπο αυτού του άλμπουμ συνέβαλε στην αναβίωση του ενδιαφέροντος για τον κατάλογο των δίσκων του συγκροτήματός σας.

Πάντα με συγκινεί η ανιδιοτελής έκφραση εκτίμησης για το έργο κάποιου. Εσύ τι λες; Ποια ήταν η εντύπωσή σου για τον αείμνηστο Cobain κατά την πρώτη σας συνάντηση;

Κανείς δεν εφευρίσκει κάτι καλλιτεχνικό από το μηδέν. Και δεν είναι ντροπή να αναφέρεις τους ανθρώπους οι οποίοι σε έχουν εμπνεύσει. Αλλά συμφωνώ, ήταν πολύ γενναιόδωρος σε αυτό.

Στην περίπτωσή μας, έκανε πολλούς ανθρώπους της γενιάς του να μας ακούσουν. Και ναι, έκανε το έργο μας πιο γνωστό παγκοσμίως.

Ήμουν συντετριμμένη όταν πέθανε, καθώς σκέφτηκα: τι απώλεια για τον κόσμο! Ήταν τόσο συντονισμένος με ό,τι έχει σημασία και έγραψε τόσο σπουδαία τραγούδια, που έδωσαν παρηγοριά σε τόσους πολλούς ανθρώπους.

Με το εξώφυλλο να βασίζεται στον πίνακα Η Γυναίκα του Χωριού του Καζιμίρ Μαλέβιτς, το Odyshape, το δεύτερο άλμπουμ των The Raincoats, ακούγεται πολύ διαφορετικό, πιο προσανατολισμένο στη φολκ και τη φρι τζαζ.

Τι στοχεύατε να εξερευνήσετε σε αυτήν τη φάση;

Οι αποφάσεις μας ήταν πάντα αρκετά οργανικές. Εξελίσσονταν μέρα με τη μέρα καθώς μεγαλώναμε και αποκτούσαμε μουσική εμπειρία.

Γράψαμε την πλειονότητα των τραγουδιών χωρίς ντράμερ και νομίζω πως αυτό έκανε το στιλ μας πιο ελεύθερο στον τρόπο με τον οποίο δομούσαμε τα τραγούδια και στα όργανα που χρησιμοποιήσαμε.

Είχαμε βρεθεί στη Νέα Υόρκη λίγο καιρό πριν και αγοράσαμε μερικά ακουστικά όργανα που αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε - μία kalimba, ένα balafon, ένα shruti box και μερικά μικρότερα κρουστά.

Μετά την αρχική διάλυση του γκρουπ, επικεντρώθηκες στη συνεργασία σου με τη χορογράφο/χορεύτρια Gaby Agis. Τι ανακάλυψες για τον εαυτό σου ως καλλιτέχνιδα και ως άνθρωπο σε αυτό το πλαίσιο;

Απολαμβάνω όλες τις μορφές τέχνης.

Η Gaby επικοινώνησε μαζί μου για να με ρωτήσει αν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το τραγούδι μας Shouting out loud για ένα χορευτικό κομμάτι για δεκατρείς γυναίκες.

Συζητήσαμε και τελικά συνέθεσα ένα μουσικό κομμάτι 30 λεπτών για τον χορό της. Είμαι πολύ χαρούμενη που το έκανα αυτό, καθώς το αγαπώ τόσο πολύ.

Χορογράφησε ξανά το έργο στην 30ή επέτειό του το 2014. Ήταν υπέροχο να επιστρέφω σε αυτό. Η Gaby χορογράφησε, επίσης, μια παράστασή του στην Τουρκία, με ντόπιες γυναίκες.

Το Island and Shelter, δύο συνεργατικά πρότζεκτ με την Phew, κυκλοφορούν το 2018 και το 2020, αντίστοιχα.

Το τελευταίο, ειδικότερα, ένα απόσταγμα της εποχής της πανδημίας, κατατάσσεται ανάμεσα στα καλύτερα άλμπουμ στα οποία έχεις εμπλακεί.

Το Island είναι το άλμπουμ που έφτιαξα με την Phew.

Εγώ ήμουν στο Λονδίνο, εκείνη στην Ιαπωνία. Στείλαμε η μία στην άλλη μουσικά αρχεία που δημιουργήσαμε στο Logic Pro, μέσω Wetransfer. Η μία ξεκίνησε τα μισά τραγούδια και η άλλη τα τελείωσε.

Ήταν μια πολύ ευχάριστη και ικανοποιητική εμπειρία. Λατρεύω τη δουλειά της και λατρεύω αυτό που κάναμε μαζί.

Το Shelter είναι ένα μουσικό έργο σε σύνθεση της Phew και δικής μου, με φωτογραφίες της Shirley O’Loughlin, κατόπιν παραγγελίας του ISSUE Project Room στο Μπρούκλιν.

Από τις 6 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 29 Απριλίου 2026, η ατομική έκθεση NOISE στον χώρο PORTA33 στη Φουνσάλ της Μαδέρα φιλοξενεί πρόσφατα έργα, πίνακες και προσωπικά σου αρχεία.

Πώς εξελίχθηκε σταδιακά η ενασχόλησή σου με τη ζωγραφική;

Σπούδαζα σε Σχολή Καλών Τεχνών πριν σχηματίσουμε τις The Raincoats και εκεί γνώρισα την Gina και δημιουργήσαμε μαζί το συγκρότημα.

Έτσι, οι εικαστικές τέχνες, ειδικά η ζωγραφική, ήταν μέσα στην ψυχή μου, αν και δεν καταπιάστηκα με αυτές πολύ όσο δούλευα στις The Raincoats. Έβαλα την καρδιά και την ψυχή μου στο συγκρότημα.

Λίγο καιρό αφότου έκανα το άλμπουμ με την Phew, άρχισα ξανά να ζωγραφίζω, πρώτα για να δω πού θα με πήγαινε αυτό και στη συνέχεια ανακαλύπτοντας τι έβγαινε από μέσα μου με έναν αυθόρμητο και προσωπικό τρόπο.

Τα τελευταία χρόνια, έχω αφιερώσει, επομένως, τις προσπάθειές μου περισσότερο στη ζωγραφική.

Η μουσική είναι ακόμα εκεί, και δημιουργώ ένα νέο ηλεκτρονικό έργο το οποίο θα συνοδεύσει την ανάγνωση του βιβλίου Ungone της Hanna Patterson από 3 ηθοποιούς.

Αυτό θα παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την 50ή επέτειο της Rough Trade τον Ιούλιο στο South Bank του Λονδίνου.

Μου αρέσει να συνθέτω μουσική με το modular synth μου. Μπορώ να βγάλω άπειρους διαφορετικούς ήχους, από απαλούς μέχρι σκληρούς, και να εκπλήσσομαι συνέχεια, κάτι που μου αρέσει πολύ. Έχω 3 ελληνικά modules από το Dreadbox!

Ζούμε σε αβέβαιους, πολεμικούς καιρούς. Πού βρίσκεις μια αχτίδα ελπίδας; Μπορεί η τέχνη να έχει ακόμη αντίκτυπο, ή μήπως έχει πλέον γίνει μια μάταιη, εγωκεντρική άσκηση;

Βιώνουμε φρικτές εποχές, ειδικά αν ζούμε στη Μέση Ανατολή, αλλά όχι μόνο εκεί, φυσικά.

Νομίζω και ελπίζω πως η τέχνη εξακολουθεί να κάνει κάτι για να δώσει στους ανθρώπους λίγη δύναμη και να διατηρήσει την πιο ανθρώπινη πλευρά της ζωής παρούσα.

Ο ακτιβισμός είναι επίσης πολύ σημαντικός, αλλά η τέχνη μπορεί να εμπνεύσει το πνεύμα και να κάνει τους ανθρώπους λιγότερο μόνους και φοβισμένους.

Ευχαριστώ θερμά την Ana da Silva για τον χρόνο της και την παραχώρηση της φωτογραφίας της.

Μπορείτε να αναζητήσετε περισσότερες πληροφορίες για την Ana da Silva και τη δουλειά της στον προσωπικό της ιστότοπο.

Η συνέντευξη με την Ana da Silva εντάσσεται στο εγχείρημα A Blast From The Past/Into The Future.

Το εγχείρημα φιλοδοξεί να φιλοξενήσει πρωτότυπες συνεντεύξεις με εμβληματικές προσωπικότητες από το πεδίο της μουσικής από τη δεκαετία του 1960 και εξής.