Dirk Polak: «Αγκαλιάζω τη σκιά μου όπως αγκαλιάζω την Ελλάδα, ως μέρος της ζωής μου!»

 

Τραγουδιστής, εικαστικός καλλιτέχνης, συγγραφέας και κινητήριος δύναμη των Mecano Un-Ltd, της πιο πρόσφατης ενσάρκωσης των Ολλανδών θρύλων του πολιτικοποιημένου art rock, Mecano, ο Dirk Polak παραμένει διαυγής όσο λίγοι.

Με αφορμή το τελευταίο άλμπουμ των Mecano Un-Ltd, Modus Vivendi, και τις συναυλίες τους στις 8 και 9 Μαΐου στην Αθήνα, κουβεντιάζουμε μαζί του.

Όλα ξεκίνησαν με έναν πίνακα που έφτιαξες το 1977, εμπνευσμένο από ένα παλιό φυλλάδιο το οποίο ανήκε σε ένα κουτί κατασκευών Meccano.

Ήσουν ζωγράφος πριν γίνεις μουσικός, τραγουδιστής και συγγραφέας; Και πώς αυτά τα μονοπάτια συνέκλιναν σταδιακά;

Όλα ξεκίνησαν με την επιλογή μου να παίζω ένα μουσικό όργανο όταν ήμουν 7 ετών, απλώς για να εξοικειωθώ με την έννοια της μελέτης. Προέρχομαι από την εργατική τάξη και ανήκω στην πρώτη γενιά που είχε την ευκαιρία να σπουδάσει.

Δε θυμάμαι γιατί επέλεξα το ακορντεόν, αλλά 10 χρόνια μετά ανακάλυψα τους σουρεαλιστές, όπως τον Μαγκρίτ, τον ντε Κίρικο και τον Μαξ Ερνστ, και αποφάσισα να ζωγραφίσω!

Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε το κίνημα του πανκ με τη νοοτροπία «Φτιάξ’ το μόνος σου», η οποία με άδραξε.

Μέχρι σήμερα, έχεις καταφέρει να κατανοήσεις γιατί αυτό το ταπεινό παιχνίδι πυρδότησε τόσο ισχυρά και διαρκή οράματα μέσα σου; Ή μήπως, γενικά, προτιμάς να ακολουθείς το ένστικτό σου, αντί να είσαι εμμονικά αναλυτικός;

Αφού βρήκα το φυλλάδιο Meccano, ανακάλυψα τα βασικά στοιχεία της ιδέας μου:

Να παρουσιάσω τον κόσμο σε όλες τις πτυχές του σε ένα παιχνίδι κατασκευών που προοριζόταν για «τον μηχανικό του αύριο», να τον χτίσει και να τον αποδομήσει ξανά ως την ίδια τη ζωή!

Από τότε, αναζητούσα την ενσωμάτωση λόγου, εικόνας και μουσικής, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί την κινητήρια δύναμή μου· η ζωγραφική σχετίζεται με το κείμενο και τη μουσική.

«Ξέρω τη δύναμη των λέξεων/ Ξέρω την τοξίνη των λέξεων/ Δεν είναι αυτές που κάνουν/ Τα θεατρικά θεωρεία να χειροκροτούν/ Λέξεις σαν κι αυτές κάνουν τα φέρετρα να σκάνε», τραγουδάς στο Untitled, με τους στίχους του Μαγιακόφσκι.

Τι σε γοητεύει περισσότερο στον Μαγιακόφσκι και την ποίησή του; Πώς συνδέεσαι με τον γραπτό λόγο και τη σιωπή; Έχουν ακόμα οι λέξεις αντίκτυπο σε έναν κόσμο που πνίγεται όλο και περισσότερο στην οπτική ακαταστασία;

Ο Μαγιακόφσκι ήταν ο ποιητής των εργαζομένων και ένας παγκόσμιος δάσκαλος από πολλές απόψεις.

Λέγοντας αυτό, πρέπει να παραδεχτώ ότι οι λέξεις (γενικά) χάνουν την ισχύ τους όχι μόνο με το να πνίγονται στην οπτική ακαταστασία, αλλά και λόγω της απλούστευσής τους, η οποία προκαλείται κυρίως από το διαδίκτυο.

«Έτσι, αυτός ο γάμος μεταξύ/ της αστικής τάξης και του επαναστατικού υποκειμένου/ Έγινε ένα/ Ένστολο θηρίο με ένα φύλο/ Που σήκωσε τουλάχιστον/ Φράντζα στην κορυφή», τραγουδάς στο Robespierre Re-Marx.

Είναι ακόμα ζωντανό αυτό το «θηρίο»;

Το «θηρίο» κοιμάται επειδή η επανάσταση με την ορθή έννοια της λέξης είναι ένας ξεπερασμένος όρος στις μέρες μας.

«Ο επιζών είμαι εγώ, η μειονότητα/ Αναζητώ κοινωνικούς συντρόφους/ Για να ανοικοδομήσω αυτήν την κοινωνία/ Κατά το πρότυπο των Σοβιέτ», σχολιάζεις στο Permanent Revolt.

Τι έχει απομείνει από το σοβιετικό μοντέλο; Τι θεωρείς «επαναστατικό» στις μέρες μας; Πού αναζητάς «κοινωνικούς συντρόφους»;

Το σοβιετικό μοντέλο θα είναι πάντα το πιο λογικό για το ανθρώπινο είδος, κατά τη γνώμη μου, και θα αναζητώ κοινωνικούς συντρόφους παντού!

«Πίσω από το προσωπείο που ο άνθρωπος αποκαλεί σεμνότητα/ Βρίσκονται μόνο επιθυμίες μαζικής σεξουαλικότητας», επισημαίνεις στο Note of a stroll in spring. Θα ήθελες να μου αναλύσεις λίγο αυτήν τη σκέψη;

Η κυριαρχία της σεξουαλικότητας έδινε στους ανθρώπους άδικα και εύκολα εργαλεία όταν κρυβόταν πίσω από μια μετριοπαθή στάση.

Με ποια έννοια πιστεύεις ότι ίσως χρειαστεί να «ξεφύγουμε από τον ανθρώπινο μύθο»; Έχει το ανθρωποκεντρικό αφήγημα, ειδικά όταν συνδυάζεται με την καπιταλιστική νοοτροπία και τις δομές της, υπάρξει δύναμη καταστροφής;

Το ανθρωποκεντρικό αφήγημα έχει αποτελέσει μια δύναμη καταστροφής, κυρίως ΕΞΑΙΤΙΑΣ της καπιταλιστικής νοοτροπίας και των δομών της!

Τι θα συνιστούσε «επανένωση της ζωής»;

Μετά από πολλή φασαρία και αποσύνθεση, το To life’s re-union ήταν ένα ζήτημα για το συγκρότημα εξαρχής, όταν η πρώτη σύνθεση έχασε τα σημεία επαφής της για σχεδόν ένα χρόνο και διαλύθηκε, προτού ξεκινήσουμε ξανά.

Τώρα, η έννοια είναι πιο γενική, εφαρμόσιμη στην ίδια την ανθρώπινη ανάπτυξη.

Το Modus Vivendi μπορεί να είναι το τελευταίο στουντιακό άλμπουμ που σχετίζεται με τους Mecano και συγκαταλέγεται στα πιο συνεργατικά πρότζεκτ στα οποία έχεις ποτέ συμμετάσχει.

Τι έχεις μάθει για τη ζωή και τον εαυτό σου στα 48 χρόνια που ακολούθησαν την κυκλοφορία του πρώτου σας σινγκλ, Face Cover Face;

Αυτό το οποίο έχω μάθει είναι ότι η ζωή είναι μια ψευδαίσθηση και θα είναι πάντα! Ένα απλό παράδειγμα:

Το Modus Vivendi έχει ηχογραφηθεί στα διάφορα σπίτια των μελών του συγκροτήματος και κατά τη γνώμη μου ο ήχος είναι καλύτερος από ποτέ, παρά τα ακριβά και πολυτελή στούντιο όπου βασιζόμουν στο παρελθόν.

Για κάποιον -όπως εσύ- τόσο βαθιά και πολύπλευρα εμπλεκόμενο σε δημιουργικές διαδικασίες, τι σημαίνει στην πραγματικότητα η «συνταξιοδότηση»;

Η συνταξιοδότηση δε σημαίνει τίποτα για μένα!

Γιατί νιώθεις ότι υπάρχει μια ευγένεια στην ευδαιμονία;

Ευγένεια, για να προστατευθεί η κατάσταση της ευδαιμονίας, η οποία συνήθως μπορεί να προχωρήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Γιατί, κατά τη γνώμη σου, «Η κλιματική αλλαγή είναι το ζήτημα τού σήμερα»;

Η ολοκληρωτική αποσύνθεση του κόσμου από τους ανθρώπους θα συνιστά θέμα συζήτησης για όσο χρειαστεί. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μεγάλο μέρος αυτής.

«Αν και μπορεί να είμαστε αόρατοι/ Η σκιά δείχνει ύπαρξη», τραγουδάς στο Tons of work. Αγκαλιάζεις τις σκιές (σου), ή σε τρομάζουν;

Αγκαλιάζω τη σκιά μου όπως αγκαλιάζω την Ελλάδα, και τα δύο ως μέρος της ζωής μου!

Σε θυμάμαι ακόμα να φοράς το διάσημο μπλουζάκι σου με την επιγραφή «Χαρμολύπη» στο Rockwave Festival το 2006, πριν από την τελευταία ζωντανή εμφάνιση του Leonard Cohen στην Ελλάδα.

Τι θυμάσαι πιο έντονα από εκείνη την ημέρα;

Η λέξη «Χαρμολύπη» μού έμεινε αξέχαστη, μου την έδωσε η στενή φίλη και Αθηναία ποιήτρια στις μέρες μας, η Νίκη Ανδρικοπούλου!

Έζησες στην Ελλάδα για αρκετά χρόνια. Η αναχώρησή σου ήταν ένα απαραίτητο κλείσιμο ενός κύκλου; Κάθε επιστροφή σηματοδοτεί μια επέκταση αυτού του κάποτε ολοκληρωμένου κύκλου;

Η συλλογική αγκαλιά από τους Έλληνες προς εμένα προσωπικά, μου έδωσε δύναμη για πολλά χρόνια! Κάθε επιστροφή σημαίνει πολλά για μένα, είναι σαν να νιώθω ότι «γυρίζω σπίτι», κατά κάποιον τρόπο. Ανυπομονώ για τον Μάιο!

Όλο και περισσότεροι/περισσότερες από εμάς ζούμε σταδιακά σε εμπόλεμες ζώνες, κυριολεκτικές, οικονομικές ή πολιτικές.

Τι θα έλεγες -ή τι θα έκανες- σε έναν από τους απερίσκεπτους εξουσιαστές -Τραμπ, Νετανιάχου, Πούτιν, για να αναφέρω μόνο κάποιους- που καταστρέφουν τόσες ζωές παγκοσμίως και εγχώρια, αν τους αντιμετώπιζες αυτοπροσώπως;

Όσο γυρίζει ο κόσμος, αγαπητέ Γιάννη, υπήρχαν πόλεμοι σε μόνιμη βάση.

Ανά τους αιώνες, η Ιστορία είναι γεμάτη από απερίσκεπτους εξουσιαστές, αλλά τι μπορώ να κάνω ατομικά για να τους πολεμήσω; Η αντίσταση της παλιάς σχολής δε λειτουργεί πια. Και είμαι πολύ μεγάλος για να πολεμήσω σωματικά.

Έχω, όμως, ακόμα φωνή και ως φορέας πολιτισμού πρέπει να συνεχίσω την τέχνη μου, γνωρίζοντας ότι η προσθήκη μου παίζει μόνο έναν μικρό ρόλο σε αυτόν τον κόσμο που αλλάζει τη μορφή των πραγμάτων.

Το μέλλον είναι αβέβαιο, όπως πάντα. Και «η ομορφιά θα είναι ΣΠΑΣΜΩΔΙΚΗ ή δε θα είναι», όπως κάποτε έγραψε ο Αντρέ Μπρετόν!

Ευχαριστώ θερμά τον Dirk Polak για τον χρόνο του και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του.

Ευχαριστώ επίσης τον Charles Beterams (Tonefloat Records) για την πολύτιμη συνδρομή του στην υλοποίηση της συνέντευξης.

Οι Mecano Un-Ltd (Dirk Polak- τραγούδι & στίχοι, Mick Ness- κιθάρα & κίμπορντς, Mark Ritsema- κιθάρα, Peter Jessen- μπάσο και Sin Banovic- ντραμς) εμφανίζονται ζωντανά στην Αθήνα την Παρασκευή 8 και το Σάββατο 9 Μαΐου στο Death Disco (Ωγύγου 16 & Λεπενιώτου 24, Ψυρρή).