DJ Krush: «Ατενίζω τη σιωπή που φωλιάζει ακριβώς κάτω από τον θόρυβο»

 

Μουσικός παραγωγός και DJ που έχει, εδώ και σαράντα χρόνια, καθορίσει όσο λίγοι το hip hop, το trip hop και την ambient μουσική, o Γιαπωνέζος DJ Krush εμφανίζεται ζωντανά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (20 και 21 Οκτωβρίου).

Συζητώντας μαζί του για τη ζωή, την τέχνη, την πολιτική, τη φιλοσοφία, την πόλη και τη σιωπή.

Εγκαταλείψατε τη Γιακούζα (σημ.: τη γιαπωνέζικη Μαφία) για να εξελιχθείτε σταδιακά σε έναν σεβαστό DJ και μουσικό παραγωγό. Εκ των υστέρων, θεωρείτε ότι ήταν μια σοφή και (πιο) ανταποδοτική επιλογή;

Αισθάνεστε πιο «επικίνδυνος» ως καλλιτέχνης απ’ ό,τι ως μέλος συμμορίας; Πώς μπορεί, άραγε, η τέχνη να είναι επικίνδυνη στις μέρες μας - είτε πρόκειται για mainstream είτε για underground;

Τότε, με κινούσαν μόνο η νεανική ορμή και η παρόρμηση. Δεν ήξερα καν τι ακριβώς αναζητούσα. Η επιλογή του ήχου - αυτός ήταν, αναμφίβολα, ο σωστός δρόμος.

Η τέχνη δημιουργεί χώρο από το μηδέν και αγγίζει τα βαθύτερα σημεία του ανθρώπου. Το αίσθημα πληρότητας που προσφέρει είναι μοναδικό.

Ποιο είναι πιο επικίνδυνο; Υπάρχουν σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα. Μόνο η εξωτερική δύναμη δεν αρκεί για να πυροδοτήσει μια πραγματική μεταμόρφωση.

Όμως ο ήχος διαπερνά το σώμα, αγγίζοντας άμεσα το υποσυνείδητο. Δονεί εκείνα τα σημεία τα οποία οι λέξεις δεν μπορούν να φτάσουν, αφήνοντας ένα ήσυχο, ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μνήμη και την αντίληψη.

Αν η τέχνη είναι επικίνδυνη, είναι επειδή ανοίγει μια αθόρυβη χαραμάδα στην πραγματικότητα που οι άνθρωποι θεωρούν δεδομένη. Δε χρειάζεται καμία εξήγηση.

Απλώς άφησε τις χαμηλές συχνότητες να χτυπήσουν στα σωθικά σου. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ο τρόπος με τον οποίο βλέπεις τον κόσμο αλλάζει για πάντα. Αυτή είναι η πραγματική δύναμη του ήχου.

Ως καλλιτέχνης, έχετε αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων σαράντα ετών στη διεύρυνση και την επαναχάραξη των ορίων ανάμεσα στο hip hop, το trip hop, την ambient μουσική και έναν ολόκληρο γαλαξία άλλων ειδών.

Ποια είναι η πιο συναρπαστική πτυχή αυτής της διαδικασίας;

Η πιο δυνατή στιγμή είναι όταν ένα τοπίο που δε θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ αρχίζει να παίρνει μορφή μέσα από τον ήχο.

Ένα σαμπλαρισμένο απόσπασμα, θόρυβος περιβάλλοντος, ένα μεμονωμένο χτύπημα τυμπάνου, η ακατέργαστη υφή του στατικού θορύβου - το καθένα υπάρχει ανεξάρτητα, ημιτελές.

Όμως, μέσα σε ένα και μόνο, θαυμαστό δευτερόλεπτο, ενώνονται απόλυτα, αρχίζουν να αναπνέουν σαν ένα και ζωγραφίζουν έναν κόσμο που κανείς δεν έχει ξαναδεί.

Ακόμα και μετά από σχεδόν σαράντα χρόνια ενασχόλησης με τη μουσική, εκείνη ακριβώς η στιγμή εξακολουθεί να μου προκαλεί ανατριχίλα.

Δεν επεδίωξα ποτέ σκόπιμα να διευρύνω ή να καταρρίψω τα όρια των ειδών. Απλώς αναζητούσα τους συγκεκριμένους ήχους τους οποίους θεωρούσα βαθιά όμορφους και σκοτεινούς.

Όταν τελικά σήκωσα το βλέμμα μου, διαπίστωσα ότι βρισκόμουν εκτός των καθιερωμένων πλαισίων.

Το να δημιουργείς μουσική σημαίνει να ξεκινάς ένα ταξίδι - μια διαρκή ανακάλυψη των αθέατων κόσμων που κοιμούνται ακόμα βαθιά μέσα σου.

Σε ποιον βαθμό έχει επηρεαστεί το έργο σας από τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές στην ιαπωνική κοινωνία - και έχει, κατά συνέπεια, μετατραπεί σε αντικατοπτρισμό τους;

Δεν έχω φτιάξει ποτέ μουσική για να προωθήσω μια πολιτική θέση ή ένα άμεσο μήνυμα.

Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι ζεις και αναπνέεις σε αυτήν την εποχή αρκεί ώστε οι ανεπαίσθητες κοινωνικές μεταβολές και η υποβόσκουσα ατμόσφαιρα να διαποτίζουν φυσικά την υφή και τη σιωπή του ήχου.

Το Τόκιο βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση μεταμόρφωσης. Καθώς η πόλη κατακλύζεται από πληροφορίες, οι ανθρώπινες σχέσεις αλλάζουν μορφή.

Πέρα από κάθε ευκολία, διαπιστώνω ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους μια αόρατη, βαθιά μοναξιά.

Το TOKYØHUM δεν αποσκοπεί στο να εξηγήσει αυτές τις κοινωνικές αλλαγές. Είναι ένα ηχητικό τοπίο, διαμορφωμένο μέσα από τη συλλογή όσων εξακολουθούν να αντηχούν στις βαθύτερες σκιές της μητρόπολης.

Ανείπωτοι θόρυβοι, μνήμες που επιμένουν, ατόφιο συναίσθημα, η ίδια η ανάσα της πόλης - αυτά τα στρώματα, συμπεριλαμβανομένου του σκοταδιού πίσω από το φως νέον, αλληλοεπικαλύπτονται για να συνθέσουν τον αληθινό χτύπο της καρδιάς του σύγχρονου Τόκιο.

Δε δημιουργώ ήχο για να ορίσω την κοινωνία.

Απλώς αποτυπώνω τις λεπτές δονήσεις που πλανώνται στον αέρα και το σιωπηλό βάρος το οποίο κουβαλούν οι άνθρωποι, μετατρέποντάς τα σε ηχητική μνήμη. Οι πόλεις αλλάζουν και οι αξίες μεταβάλλονται.

Ωστόσο, η βαθιά ριζωμένη απομόνωση, οι εσωτερικές συγκρούσεις και τα αμυδρά ίχνη ελπίδας δε σβήνουν ποτέ πραγματικά.

Ίσως αυτό που αναζητούσα εξαρχής να μην είναι ο ήχος του ίδιου του «Τόκιο», αλλά ο ήσυχος, αδιάκοπος παλμός της ανθρώπινης ψυχής η οποία κρύβεται από κάτω. Απλώς ακούω.

Γνωρίζω ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες είναι γενικά διστακτικοί στο να αναγνωρίσουν το αποτύπωμά τους στο πολιτισμικό και κοινωνικό τοπίο, είτε σε εγχώριο είτε σε παγκόσμιο επίπεδο, ειδικά όσο παραμένουν ενεργοί.

Εσείς πού εντοπίζετε ή πού μπορείτε να ακούσετε τον αντίκτυπο του έργου σας;

Το αν έχω αφήσει ή όχι το στίγμα μου στον πολιτισμό ή την κοινωνία - αυτό δεν εναπόκειται σε εμένα να το πω.

Αυτή η κρίση ανήκει στον χρόνο, στους ακροατές που δέχτηκαν τη μουσική και στην επόμενη γενιά δημιουργών η οποία ακολούθησε..

Αν, όμως, υπάρχει κάτι που πραγματικά απομένει, δε νομίζω πως είναι κάποιος συγκεκριμένος ήχος ή τεχνική προσέγγιση. Είναι απλώς η στάση τού να υπερασπίζεσαι ακλόνητα τη μουσική στην οποία πιστεύεις.

Δεν κυνήγησα ποτέ τις τάσεις. Επεδίωξα μόνο τους ακριβείς ήχους που είχα απεγνωσμένη ανάγκη να βγάλω από μέσα μου τη δεδομένη στιγμή.

Η μουσική δεν προορίζεται για μίμηση· είναι ένας τρόπος για να ανακαλύψει το κάθε άτομο τη δική του, μοναδική φωνή.

Τη στιγμή που ένα μουσικό κομμάτι φεύγει από τα χέρια μου, παύει να είναι δικό μου και γίνεται μέρος της ιστορίας του ακροατή.

Αν οι ήχοι τους οποίους έβγαλα στον κόσμο έχουν ριζώσει αθόρυβα μέσα σε κάποιον -κάπου βαθιά μέσα του-, αυτό είναι υπεραρκετό.

Σε κάθε περίπτωση, το ντεμπούτο άλμπουμ σας, με τον λιτό τίτλο Krush, έχει χαρακτηριστεί ορόσημο της σύγχρονης hip hop/trip hop σκηνής. Τι θυμάστε πιο έντονα από τη διαδικασία που οδήγησε στη δημιουργία του;

Εκείνη την εποχή, η Acid Jazz βρισκόταν στο απόγειό της και ένας εκλεπτυσμένος, άρτια επεξεργασμένος ήχος καθόριζε την ατμόσφαιρα της εποχής.

Όμως, μέσα σε όλα αυτά, αυτό που αναζητούσα δεν ήταν κάποια μορφή η οποία βρισκόταν στη μόδα. Αναζητούσα κάτι πολύ πιο βαθύ και σκοτεινό - ένα «βάθος χώρου» που βουλιάζει στα έγκατα του ήχου.

Στο πεδίο των οργανικών κομματιών χωρίς λόγια, ήθελα να δω πόσα από τις δικές μου αισθήσεις και την αισθητική μου θα μπορούσα να ενσωματώσω στις αντηχήσεις και τη σιωπή.

Θυμάμαι έντονα εκείνες τις στιγμές ησυχίας και έντασης μέσα στο απόλυτο σκοτάδι, πλήρως αποκομμένος από τον θόρυβο του έξω κόσμου, καθώς εστίαζα με εμμονή σε ό,τι άφηνε ο ήχος πίσω του.

Ακόμη και καθώς στεκόμουν μέσα στο ορμητικό ρεύμα της εποχής, επεδίωκα στωικά μόνο τα σκοτεινά, πανέμορφα τοπία και ηχοτοπία τα οποία υπήρχαν στο δικό μου μυαλό.

Αυτό το ίχνος καθαρής εξερεύνησης έλαβε τελικά τη μορφή του Krush, το οποίο εξελίχθηκε οργανικά και αναγνωρίστηκε παγκοσμίως ως καθοριστικό στοιχείο στη θεμελίωση του trip-hop και του instrumental hip-hop.

Το Ζen, το έκτο άλμπουμ σας, παραπέμπει, ως προς τον τίτλο του, στη φιλοσοφία του Ζεν. Ποια είναι η σχέση σας με τη φιλοσοφία γενικότερα και με τον Βουδισμό ειδικότερα;

Για μένα, το πιο σημαντικό είναι να αντιμετωπίζω διαρκώς τον εαυτό μου και τον κόσμο γύρω μου με απόλυτη ειλικρίνεια.

Ο τίτλος Zen προέκυψε από μια βαθιά σύνδεση με την ακινησία που ενυπάρχει στη φιλοσοφία Ζεν - την πρακτική τού να κοιτάζεις πέρα ​​από την επιφάνεια των πραγμάτων, ώστε να αντιληφθείς την αόρατη ουσία η οποία κρύβεται από κάτω.

Ωστόσο, δεν επιδίωξα ποτέ να εκπροσωπήσω κάποια συγκεκριμένη θρησκεία ή δόγμα.

Το ίδιο ισχύει και για τη μουσική: δεν υπάρχει λόγος να γεμίζουμε κάθε χώρο με ήχο.

Μέσα στον αρνητικό χώρο -τη σιωπή και τους απόηχους ανάμεσα στις νότες- κρύβεται μια πυκνή συγκέντρωση συναισθήματος,

Αν υπάρχει κάτι το οποίο έχω αποκομίσει από τη βουδιστική σκέψη, αυτό είναι η πράξη της αποδέσμευσης από τις προσκολλήσεις, η αποδοχή της διαρκούς αλλαγής και η βαθιά εστίαση στον πυρήνα της ίδιας της ύπαρξης.

Πρόκειται για το να διαισθάνεσαι όχι μόνο ό,τι είναι ορατό ή ακούγεται, αλλά και τη σιωπηλή ατμόσφαιρα που πλανάται πίσω από αυτά. Αυτή η ήρεμη αντίληψη αποτελεί τον πυρήνα όσων δημιουργώ.

Το TOKYØHUM, το 14ο άλμπουμ σας -και ένα από τα πιο άρτια έργα σας-, είναι ένα θεματικό άλμπουμ βασιζόμενο στο μοτίβο του «καρδιοχτυπιού της πόλης».

Για ποιον λόγο το αστικό περιβάλλον ασκεί ανέκαθεν τόσο καθοριστική επίδραση στο δημιουργικό σας όραμα και στο φαντασιακό σας;

Για μένα, μια πόλη δεν είναι απλώς ένα σύνολο από κατασκευές από μπετόν· είναι ένας τεράστιος, ζωντανός οργανισμός, διαποτισμένος από τα μεταβαλλόμενα συναισθήματα και τις αναμνήσεις αμέτρητων ανθρώπων.

Ελπίδα, έντονη επιθυμία και, ακριβώς δίπλα τους, βαθιά απομόνωση και ανήσυχα κενά - αμέτρητες ζωές οι οποίες διασταυρώνονται. Πάντα με μαγνήτιζε ο μοναδικός ρυθμός και η ενέργεια που αναβλύζουν από τα βάθη εκείνου του χάους.

Δεν κοιτάζω την επιφάνεια -τα φώτα νέον ή την αρχιτεκτονική.

Ατενίζω τη σιωπή που φωλιάζει ακριβώς κάτω από τον θόρυβο, τη βαθιά μοναξιά η οποία πλανάται στους πολυσύχναστους δρόμους και τα διαχρονικά ανθρώπινα συναισθήματα που κρύβονται κάτω από τη διαρκή μεταβολή.

Το TOKYØHUM είναι ένα ηχητικό τοπίο το οποίο αποτυπώνει τον αόρατο, ανείπωτο παλμό κάθε ανθρώπου που ζει στα έγκατα της μητρόπολης.

Όσο κι αν αλλάζουν η εποχή ή το περιβάλλον, ο θεμελιώδης πυρήνας του ανθρώπινου συναισθήματος παραμένει αναλλοίωτος.

Απλώς αφουγκράστηκα προσεκτικά εκείνες τις αθέατες δονήσεις και τις ήσυχες ατμόσφαιρες, αποτυπώνοντάς τες στην ηχητική μνήμη.

Είχατε κάποια συγκεκριμένη πόλη κατά νου όταν δημιουργούσατε αυτά τα συγκεκριμένα μουσικά κολάζ;

Στο αρχικό στάδιο, η πόλη την οποία είχα στο μυαλό μου ήταν αναμφίβολα το Τόκιο - το μέρος όπου ζούσα για τόσο καιρό, νιώθοντας τον αέρα και τους ανεπαίσθητους κραδασμούς του κάθε μέρα.

Το Τόκιο σφύζει από μια καταιγιστική ενέργεια, κι όμως, ακριβώς δίπλα της, κυριαρχεί μια απόλυτη ησυχία και απομόνωση που σε τυλίγουν.

Πάντα με ελκύει βαθιά εκείνη η μοναδική υφή όπου αυτές οι αντικρουόμενες δυνάμεις σμίγουν.

Ωστόσο, καθώς εμβάθυνα στη διαδικασία του ηχητικού κολάζ, συνειδητοποίησα ότι δεν επρόκειτο πλέον για μια ιστορία περιοριζόμενη αυστηρά στο Τόκιο.

Φυσικά, κάθε μητρόπολη διαθέτει το δικό της ξεχωριστό τοπίο και τη δική της ιστορία.

Ωστόσο, κάτω από αυτήν την επιφανειακή όψη -στις μνήμες που επιμένουν, στο ατόφιο ανθρώπινο συναίσθημα και στα βαριά στρώματα του συσσωρευμένου χρόνου- υπάρχει κάτι το οποίο αποτελεί κοινό βίωμα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αυτό που επιδίωξα να δημιουργήσω με αυτόν τον δίσκο δεν ήταν ποτέ ένα σάουντρακ για μια συγκεκριμένη γεωγραφική τοποθεσία. Είναι ο αόρατος, εσωτερικός παλμός του ζωντανού οργανισμού τον οποίο ονομάζουμε «πόλη».

Το Asphalt Lament, ειδικότερα, αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα trip hop. Με ποια έννοια θα μπορούσε να θρηνεί η άσφαλτος; Τι θα μπορούσε να σας κάνει να θέλετε να κλάψετε;

Το Asphalt Lament είναι ένα κομμάτι στο οποίο μετέτρεψα απευθείας σε ήχο τις δονητικές μνήμες που έχουν ποτίσει την επιφάνεια της πόλης.

Η ίδια η άσφαλτος δεν αρθρώνει λέξεις.

Ωστόσο, απορροφά σιωπηλά τον άπειρο χρόνο κατά τον οποίο οι άνθρωποι τη διέσχισαν, τις στιγμές που χάθηκαν και τα συναισθήματα τα οποία έμειναν πίσω.

Ακριβώς μέσα σε αυτή την ήσυχη σιωπή και τον αρνητικό χώρο είναι που νιώθω μια πραγματική αντήχηση.

Η πόλη δεν κραυγάζει από φανερή θλίψη. Αντιθέτως, η ίδια η πόλη αναπνέει ήσυχα και βαθιά μέσα από το αχανές πέρασμα του χρόνου που την έχει διαποτίσει.

Το να αφουγκράζεσαι προσεκτικά αυτή την απαλή ανάσα - αυτό είναι, για μένα, η ουσία του Asphalt Lament.

Για μένα, η παρόρμηση να δακρύσω δεν πηγάζει μόνο από τη θλίψη.

Συμβαίνει όταν ανασύρονται ξαφνικά μνήμες προ πολλού ξεχασμένες, ή όταν έρχομαι απροσδόκητα αντιμέτωπος με μια ομορφιά τόσο συγκλονιστική, που τα λόγια δεν αρκούν για να την αποδώσουν.

Είναι ακριβώς εκείνο το φευγαλέο ρίγος συγκίνησης που θέλω να αποτυπώσω και να διατηρήσω στον ήχο.

Στις 20 και 21 Οκτωβρίου θα εμφανιστείτε ζωντανά στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Καθώς περνούν τα χρόνια, παραμένετε εξίσου πρόθυμος να εξερευνήσετε απάτητα μονοπάτια μαζί με το κοινό σας;

Όσα χρόνια ή ορόσημα κι αν συγκεντρώνω, η δίψα για εξερεύνηση στα έγκατα της ύπαρξής μου δε σβήνει ποτέ.

Για μένα, η μουσική δεν αφορά την ασφαλή αναπαραγωγή όσων έχω δημιουργήσει στο παρελθόν. Είναι ένα όχημα για να εισέλθω σε αχαρτογράφητες περιοχές.

Όταν στέκομαι στη σκηνή, δε βρίσκομαι εκεί για να δώσω μια έτοιμη απάντηση.

Η ατμόσφαιρα του χώρου, η ανάσα του πλήθους, οι χαμηλόσυχνες δονήσεις οι οποίες συγκλονίζουν το στήθος - μόνο όταν όλα αυτά τα στοιχεία συναντώνται σε μια μοναδική, ακριβή στιγμή, αναδύεται ένας εντελώς νέος κόσμος.

Είτε στην Αθήνα, είτε στη Θεσσαλονίκη, είτε οπουδήποτε αλλού στη Γη, αυτή η αλήθεια παραμένει η ίδια.

Εξακολουθώ να αναζητώ αδιάκοπα τους ακριβείς ήχους που θα μας μεταφέρουν στο επόμενο επίπεδο. Για μένα, μια ζωντανή εμφάνιση είναι μια κοινή τελετουργία εξερεύνησης - ένα διαρκές ταξίδι στο άγνωστο, μαζί με το κοινό.

Τι κρύβεται πίσω από εκείνη την πόρτα; Ούτε εγώ το ξέρω ακόμα. Όμως, για να φτάσω σε εκείνο το βαθύ σημείο, θα συνεχίσω να ωθώ τον ήχο προς τα εμπρός.

Eυχαριστώ θερμά το τιμ του καλλιτέχνη για την πολύτιμη συμβολή του στον προγραμματισμό και την υλοποίηση της συνέντευξης.

O DJ Krush εμφανίζεται ζωντανά την Τρίτη 20 Οκτωβρίου στην Αθήνα στο ARCH, (Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, Ταύρος) και την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη στο Rover Bar (Σαλαμίνος 6).

Naomi Mutoh: «Το Butoh είναι μια εγγενώς πρωτοποριακή μορφή τέχνης»

 

Εκ των σημαντικότερων εκπροσώπων του σύγχρονου Butoh, μιας καινοτόμου και πολυδιάστατης μορφής ιαπωνικού χοροθεάτρου, η Naomi Mutoh επισκέπτεται την Αθήνα για ένα διήμερο εργαστήρι (20-21/6) και μια σόλο περφόρμανς (26/6).

Με αφορμή αυτήν την επίσκεψη, συνομιλούμε με την καλλιτέχνιδα.

Μια καινοτόμος, ποικιλόμορφη και γενικά αταξινόμητη μορφή ιαπωνικού χοροθεάτρου, το Butoh δημιουργήθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γιατί γεννήθηκε σε αυτό το ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο, κατά τη γνώμη σας;

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιαπωνία, ως ηττημένο έθνος, υπέστη μια ριζική αναδιατύπωση της ταυτότητάς της λόγω των αμερικανικών πολιτικών.

Δεν απογυμνώθηκαν μονάχα τα πολιτικά, οικονομικά και διάφορα κοινωνικά της συστήματα.

Ακόμη και η υποκείμενη φιλοσοφία και οι θρησκευτικές πτυχές των ιαπωνικών παραδόσεων και πολιτισμού, που συνεχίζονταν από την αρχαιότητα, εξαλείφθηκαν εντελώς.

Ο ιαπωνικός λαός, πνευματικά ευνουχισμένος, βρισκόταν σε κατάσταση κρίσης από κάθε άποψη.

Για παράδειγμα, όπως ακριβώς υπάρχει η αρχαιοελληνική μυθολογία, η Ιαπωνία έχει επίσης τη δική της μυθολογία, γνωστή ως Σίντο.

Πρόκειται για μια πολυθεϊστική θρησκεία, και το έθνος της Ιαπωνίας λειτουργεί με βάση την κοινή πεποίθηση ότι οι διαδοχικοί αυτοκράτορες είναι απόγονοι θεών.

Μετά τον πόλεμο, αυτό το αυτοκρατορικό-θεοκρατικό σύστημα καταργήθηκε βίαια από τον αμερικανικό στρατό και μετατράπηκε σε ένα απλό συμβολικό διακοσμητικό στοιχείο.

Κατά μία έννοια, οι μεταπολεμικοί Ιάπωνες κατέστησαν ορφανοί, έχοντας χάσει τους γονείς τους στην πνευματικότητά τους.

Αντ’ αυτής, τούς δόθηκε το ναρκωτικό μιας ανταγωνιστικής κοινωνίας και μιας καταναλωτικής κουλτούρας στις οποίες εθίστηκαν, και αυτά τα ορφανά έχασαν την καθοδήγησή τους στη ζωή και παρασύρθηκαν από την αναταραχή των καιρών.

Λέγεται ότι το κίνημα Butoh ξεκίνησε το 1969, την ίδια χρονιά που γεννήθηκα. Εκείνη την εποχή, όλα βρίσκονταν εν μέσω χάους, ταραχής και τρέλας.

Πιστεύω πως οι καλλιτέχνες που έζησαν στην πρώτη γραμμή εκείνης της περιόδου -όχι μόνο οι χορευτές Butoh, αλλά καλλιτέχνες σε όλους τους τομείς της τέχνης- ήταν σαμάνοι οι οποίοι παρείχαν μια συγκεκριμένη κατεύθυνση στην ιαπωνική κοινωνία.

Νομίζω ότι οι παραστάσεις Butoh, μαζί με το κοινό, επέτρεψαν στο χορευτικό σώμα να κυριευτεί από το αόρατο, απέραντο σκοτάδι αυτού του καιρού, οδηγώντας σε μια έκσταση και μοιράζοντας την κάθαρση - μια πραγματική σαμανιστική τελετουργία.

Γιατί σας ελκύει προσωπικά;

Η προσωπική μου έλξη για το Butoh προερχόταν από το γεγονός πως, ως φοιτήτρια καλών τεχνών το 1988, ενδιαφερόμουν για την τέχνη γενικά, αλλά το Butoh ενσάρκωσε με τον καλύτερο τρόπο το συλλογικό ασυνείδητο εκείνης της εποχής.

Τότε, ήταν καθαρά underground. Λίγοι άνθρωποι στην Ιαπωνία το γνώριζαν, και το σνόμπαραν τόσο στις σχολές καλών τεχνών όσο και στην κοινωνία.

Ενώ η έννοια του Butoh έχει αλλάξει για μένα στα σχεδόν σαράντα χρόνια χορού, από τη στιγμή που μπήκα στη σχολή Καλών Τεχνών είχα μια διαισθητική πεποίθηση, χωρίς συγκεκριμένο λόγο, ότι η ενασχόληση με το σώμα ως μέσο ήταν ζωτικής σημασίας.

Αυτή η σημασία της επαφής με το σώμα συνεχίζει να εξελίσσεται, επεκτεινόμενη πέραν του πεδίου του χορού ως έκφρασης.

Θεωρείστε μία εκ των σημαντικότερων εκπροσώπων της σύγχρονης «ενσάρκωσης» του ιαπωνικού Butoh, έχοντας συνδεθεί με το έργο του αείμνηστου Kô Murobushi, ιδρυτή του Butoh, και της χορεύτριας Butoh, Carlotta Ikeda.

Σε ποιον βαθμό και με ποιους τρόπους η μελέτη και η συνεργασία μαζί τους έχει διαμορφώσει τον αρχικό σας προσανατολισμό σε αυτόν τον τομέα και πόσο έχετε εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου;

Χόρεψα στην πρώτη γραμμή της ομάδας «Ariadone» για οκτώ χρόνια.

Έμαθα πολλά, τόσο θετικά όσο και αρνητικά, από την ακραία αυστηρότητά τους στην εκπαίδευση, τις παλιές παραδοσιακές ιαπωνικές μεθόδους τους και τη σχέση απόλυτης υπακοής μεταξύ δασκάλου και μαθητευόμενου.

Χάρη στην εκπαίδευση της ομάδας, έμαθα όχι μόνο τις λεπτές εκφράσεις του Butoh, αλλά και πτυχές που αρχικά δεν κατείχα, όπως εξαιρετικά μυώδεις κινήσεις.

Ωστόσο, η Carlotta Ikeda δε μου δίδαξε ποτέ τις βασικές εκφραστικές μεθόδους του Butoh. Έλεγε: «Αν το θέλεις, κλέψ’ το».

Στην πραγματικότητα, χωρίς αυτό, η πραγματική μετάδοση είναι αδύνατη.

Από το 2007, διευθύνετε τη γαλλο-ιαπωνική ομάδα «Medulla», στο πλαίσιο της οποίας συνυφαίνετε σύγχρονη μουσική, νέες τεχνολογίες και υβριδικές μορφές περφόρμανς.

Θα θέλατε να σκιαγραφήσετε την κεντρική λογική και τους στόχους της ομάδας;

Αυτό που κατάφερα με το συγκεκριμένο εγχείρημα ήταν να ενσωματώσω δημιουργικές μορφές και συνεργατικά έργα, κάτι το οποίο δεν μπορούσα να κάνω με την Ariadone.

Ήταν μια ολοκληρωμένη συνεργασία με τον σύζυγό μου, συνθέτη και μουσικό Laurent Paris.

Η συγχώνευση των ατομικών μας δυνατών σημείων και της αντιθετικής, αντικρουόμενης αισθητικής μας κατέστησε δυνατή μια μορφή χορού περισσότερο σύμφωνη με την πραγματική εποχή, μια αληθινή αναπαράσταση της αρχικής φύσης του Butoh:

Πώς να επαναφέρουμε την ουσιαστική ψυχή από το νέο σκοτάδι της καταιγίδας της τεχνολογίας και της πληροφορίας - ένας «τεχνολογικός σαμανισμός».

Προσκεκλημένη της Quantum Body, επισκέπτεστε την Αθήνα για να πραγματοποιήσετε ένα διήμερο εργαστήρι και να παρουσιάσετε την παράσταση La Pesanteur et La Grâce, βασισμένη στο ποίημα του Jean Daive, Antonio Gramsci.

Τι σημαίνει για εσάς η διδασκαλία; Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με αυτό το συγκεκριμένο έργο; Θεωρείτε το Butoh μια πολιτική μορφή θεάτρου με την ευρύτερη έννοια του όρου;

Το Butoh είναι μια εγγενώς πρωτοποριακή μορφή τέχνης. Πιστεύω ότι εξελίσσεται συνεχώς, νιώθοντας το πνεύμα της εποχής και δίνοντας ζωή σε κάθε μέρος σαν ρίζωμα.

Αυτό το οποίο μπορώ να διδάξω είναι τη φιλοσοφία που διέπει το Butoh, ανεξάρτητα από τις μεταβαλλόμενες εποχές, και τις διάφορες μορφές οι οποίες έχουν εμπνεύσει αμέτρητους χορευτές ως αρχέτυπα.

Ελπίζω πως άνθρωποι όλων των ηλικιών και πολιτισμών θα τις προσαρμόσουν ελεύθερα στο δικό τους πλαίσιο, μεταμορφώνοντας και εξελίσσοντάς τες συνεχώς.

Ως έμπειρη ασκούμενη στο Butoh, θέλω να συναντήσω πρωτότυπες, νέες μορφές Butoh που ξεπερνούν τη δική μου φαντασία. Θέλω να εκπλήξω τον εαυτό μου.

Θέλω το Butoh να ξεπεράσει το είδος του χορού και όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι να διακρίνουν τη λαμπρότητα της ψυχής του.

Αν έχει απήχηση στις ψυχές των πολλών ανθρώπων oι οποίοι το παρακολουθούν και εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο, δε θα έχει αυτό από μόνο του πολιτική σημασία;

Όσον αφορά στην παρουσίαση του έργου La Pesanteur et La Grâce, έτυχε να είναι ένα σόλο έργο, τεχνικά σχετικά ελαφρύ και αρκετά πρόσφατο.

Είστε γενικά ανοιχτή σε δημιουργικές συνέργειες με καλλιτέχνες από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα; Και ποιες ποιότητες αναζητάτε κυρίως σε αυτές τις συναντήσεις και στους συνεργάτες σας;

Ναι. Μια βασική ιδιότητα είναι η ικανότητα σεβασμού της αρμονίας. Αν υπάρχει κάτι που πρέπει να γίνει πέρα ​​από τα ατομικά εγώ, αυτό θα πάρει μορφή με φυσικό τρόπο.

Ευχαριστώ θερμά την Άντα Κουγιά για την πολύτιμη συνδρομή της στην υλοποίηση της συνέντευξης.

Το διήμερο εργαστήρι Butoh υπό τη διεύθυνση της Naomi Mutoh θα διεξαχθεί το Σάββατο 20 και την Κυριακή 21 Ιουνίου (12:00-20:00) στο Fundamentals Yoga Center (Αγλαύρου 13, Κουκάκι).

Η σόλο περφόρμανς της Naomi Mutoh La Pesanteur et La Grâce θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 26 Ιουνίου (21:00) στη Σκηνή Brecht-2510 (3ης Σεπτεμβρίου 38, Αθήνα).

Shigeru Umebayashi: «Η μουσική δεν έχει σύνορα»

 

Παγκοσμίως γνωστός για το μαγευτικό soundtrack που επενδύει την ταινία του Wong Kar-wai Ερωτική επιθυμία, ο Ιάπωνας συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής και παραγωγός Shigeru Umebayashi έρχεται στο Ηρώδειο στις 28 Σεπτεμβρίου.

Μια σύντομη επικοινωνία μαζί του ενόψει της μοναδικής αυτής συναυλίας.

Το μότο «Όσο πιο πολλά κάνουμε, τόσο πιο πολλά μπορούμε να κάνουμε», πιθανόν στίχος αποδιδόμενος στο νεοκυματικό συγκρότημα EX του οποίου υπήρξατε ο ηγέτης και μπασίστας, κυριαρχεί στον προσωπικό σας ιστότοπο.

Πιστεύετε ότι η ποικιλομορφία και η πολλαπλότητα στις καθημερινές επιλογές μπορεί να μας μεταμορφώσει ως ανθρώπινες υπάρξεις, συμβάλλοντας έτσι στον μετασχηματισμό της κοινωνίας;

Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν όταν μεγαλώνουν. Το μόνο που αλλάζει είναι το περιβάλλον τους. Αυτός είναι ο τρόπος σκέψης μου.

Μιλώντας για μετασχηματισμούς, πώς εξελίχθηκε η μετάβασή σας από τα χρόνια του νεοκυματικού ροκ στη συνεχιζόμενη περίοδο της σύνθεσης μουσικής για τον κινηματογράφο; Υπήρξε μια σταδιακή διαδικασία ή ήταν αιφνιδιαστική;

Και ποια είναι η σχέση σας με το σινεμά ανά τα χρόνια;

Αφού δούλεψα πάνω σε ένα μουσικό άλμπουμ για τον διάσημο Ιάπωνα ηθοποιό του κινηματογράφου Γιουσάκου Ματσούντα, άρχισα να ασχολούμαι με την κινηματογραφική μουσική. Λίγο λίγο, ασφαλώς. Ήταν η δεκαετία του 1980.

Ήμουν τυχερός, γιατί εκείνη ήταν μια μια εποχή κατά την οποία η ιαπωνική κινηματογραφική βιομηχανία αναζητούσε μια αλλαγή όσον αφορά στη μουσική για φιλμ. Μου επέτρεψε να κάνω τα πάντα με τον τρόπο μου.

Το να επενδύεται η ροή των εικόνων με μουσική, ευρισκόμενη σε διάλογο με μια ταινία, μού φαίνεται μαγικό. Πώς βιώνετε αυτή την περιπέτεια; Πρόκειται για μια διαισθητική διαδικασία;

Ακόμα και τώρα, εξακολουθώ να παίρνω τη διαίσθησή μου πολύ στα σοβαρά. Μερικές φορές αποτυγχάνει.

Το μαγευτικό Yumeji's Theme, που περιλαμβάνεται στο soundtrack της Ερωτικής επιθυμίας, του φιλμ-ορόσημου του Wong Kar-wai, ήταν ένα σημείο τομής για εσάς διεθνώς.  

Γιατί, κατά τη γνώμη σας, χρειάστηκε τόσος χρόνος ώστε η δουλειά σας να γίνει γνωστή εκτός του πολιτισμικού πλαισίου της Άπω Ανατολής;

Ποτέ δεν το σκέφτηκα αυτό. Οι ταινίες είναι ένα από τα μουσικά μου στάδια. Δε χρειάστηκε τόσο μεγάλο διάστημα. Απλώς είχα ανάγκη από χρόνο. Βλέπω την έκφραση του σκηνοθέτη.

Δεν παρακολουθώ το φιλμ όταν κάνω τη μίξη της ταινίας και της μουσικής στο στούντιο, η έκφραση είναι η απάντηση του σκηνοθέτη- καλή ή κακή, μου αρέσει αυτή η νευρικότητα.

Έχετε, μεταξύ άλλων, συνεργαστεί και με τον Κινέζο σκηνοθέτη Zhang Yimou. Τι αναζητάτε στις συνεργασίες σας και τι απολαμβάνετε περισσότερο; Το στοιχείο της έκπληξης, ίσως;

O Wong Kar-wai και ο Zhang Yimou είναι δύο εντελώς διαφορετικοί τύποι σκηνοθετών. Ο Zhang Yimou ξεκινά να μιλά για τη μουσική με το σενάριο. Ο Wong Kar-wai αρχίζει να μιλά για τη μουσική με την ταινία.

Με ποιους τρόπους επηρεάζει/εμπλουτίζει η ιαπωνική κουλτούρα τη δουλειά σας ως συνθέτη/παραγωγού και σε ποιον βαθμό είστε ανοιχτός σε/πειραματιστεί και με άλλες πηγές επιρροής - υπαρξιακές, μουσικές, φιλοσοφικές;

Η δυτική κουλτούρα επηρεάζει τη δουλειά μου. Το να δουλεύω σε μουσική για φιλμ εκτός Ασίας  «διαποτίζει» τη μουσική μου με μεγαλύτερο ανθρώπινο πλούτο.

Δε δίνετε συναυλίες συχνά. Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος γι’ αυτή την επιλογή σας; Πώς, σε κάθε περίπτωση, συνδέεστε με τα κοινά σας παγκοσμίως;

Από τώρα και στο εξής, θέλω να δίνω πολλές συναυλίες.

Την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου αναμένεται να βρίσκεστε στην Αθήνα για να παίξετε τις μαγικές σας συνθέσεις σε μια -κυριολεκτικά και μεταφορικά- μαγική τοποθεσία, το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού.

Ποια είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα και οι προσδοκίες ενόψει αυτής της εμπειρίας;

Είμαι πολύ ενθουσιασμένος που θα μπορέσω να δώσω αυτή τη συναυλία με υπέροχους Έλληνες περφόρμερ στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού.

Υπάρχουν, κατά τη γνώμη σας, σημεία σύγκλισης ανάμεσα στην ιαπωνική και την ελληνική κουλτούρα;

Η μουσική δεν έχει σύνορα. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ. Ανυπομονώ να σε δω!

Ευχαριστώ θερμά την Ηρώ Παστρικού για την καθοριστική συμβολή της στη διεξαγωγή της συνέντευξης.

Ο Shigeru Umebayashi δίνει μια μοναδική συναυλία την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού (21:00) συνοδεία της 40μελούς Athens Philharmonia Orchestra με τη συμμετοχή του σχήματος Alex Drakos Ensemble.

Διευθύνει ο Βέλγος μαέστρος Dirk Brossé.