Drew Daniel: «Θέλουμε μουσική φτιαγμένη από θόρυβο, και θόρυβο που διακόπτει τη μουσική»

 

Matmos

Προερχόμενο από τις Η.Π.Α., το ντουέτο πειραματικής ηλεκτρονικής μουσικής των Matmos (Drew Daniel και M.C. Schmidt) μετατρέπει το κοινότοπο σε απολαυστική -και ενίοτε ανησυχητική- μουσική εμπειρία.

Λίγες μέρες πριν την πολυαναμενόμενη συναυλία τους στην Αθήνα την Κυριακή 28 Ιουνίου, κουβεντιάζουμε επί παντός του επιστητού με τον Drew Daniel.

Οι Matmos πήραν το όνομά τους από μια λίμνη από διαβολική γλίτσα που παρουσιάζεται στην ταινία επιστημονικής φαντασίας του Roger Vadim, Barbarella.

Ποια είναι η σύνδεση μεταξύ της αγάπης σας για αυτήν την ταινία, την επιστημονική φαντασία ως είδος, τον κινηματογράφο γενικότερα και την προσέγγισή σας στη δημιουργία τέχνης;

Drew Daniel: Είδα την Barbarella όταν ήμουν παιδί - ίσως πολύ μικρός για να δω ένα τόσο σεξουαλικά φορτισμένο φιλμ.

Όσο ανόητη κι αν είναι αυτή η ταινία από πολλές απόψεις, το ουτοπικό σεξουαλικό και πολιτικό όραμά της μου άρεσε πραγματικά:

H camp στάση απέναντι στον πόλεμο και τη σεξουαλικότητα ως πρωτόγονες συμπεριφορές που μπορούσαν να αντικατασταθούν από την τεχνολογία ήταν ξεκαρδιστική και ταυτόχρονα ανατρεπτική.

Νομίζω πως αυτές οι πρώτες αναμνήσεις της αισθητηριακής εμπειρίας του ταξιδιού σε ένα «αλλού» μου κόλλησαν και επιδεινώθηκαν όταν είδα το Liquid Sky όταν ήμουν λίγο μεγαλύτερος.

Θα έλεγα ότι, προς το παρόν, ο Martin (σημ.: M.C. Schmidt) είναι αυτός στο συγκρότημα ο οποίος διαβάζει πραγματικά πολλή επιστημονική φαντασία.

Εκτός από τον Philip K. Dick και την Octavia Butler, δε διαβάζω και πολύ επιστημονική φαντασία πλέον.

Αλλά η αίσθηση ενός ολοκληρωμένου κόσμου από νέους ήχους, εικόνες, ρούχα, τρόπους ύπαρξης (συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικών τρόπων ύπαρξης) που επιβάλλει η επιστημονική φαντασία είναι αισθητικά εμπνευστικό, ακόμη και τώρα.

Μιλώντας για τέχνη, είστε διάσημοι για το ότι μετατρέπετε το ταπεινό -ακόμα και το κοινότοπο- σε μια συχνά εξαιρετική, αταξινόμητη, ανησυχητική και κατά καιρούς απολαυστική ηχητική εμπειρία/αμάλγαμα.

Υπάρχει ανάταση στο κοινότοπο - ίσως και ποίηση;

D.D.: Ναι, χαίρομαι που το πρόσεξες.

Η παρόρμηση να δημιουργηθεί ένας ηχητικός «άλλος κόσμος» ο οποίος είναι πολύ συνηθισμένος στην ηλεκτρονική μουσική πλέον είναι από πολλές απόψεις αυτό που οι ώριμοι Matmos έχουν καταλήξει να αντιστρέψουν και να απορρίψουν:

Τείνουμε να εστιάζουμε σε ό,τι είναι ήδη παρόν, εδώ και τώρα, γύρω μας καθημερινά στον οικιακό χώρο και να φανταζόμαστε πως αυτές οι εμπειρίες του πλυσίματος ρούχων ή της αντιμετώπισης ενός μεγάλου σωρού από πλαστικά σκουπίδια θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πύλη προς έναν άλλο κόσμο μέσα στον ήδη δοσμένο.

Ακούγοντας επισταμένως ή δίνοντας προσοχή σε ήσυχους ήχους ή ενισχύοντάς τους και αποξενώνοντάς τους, μπορεί να απελευθερωθεί κάτι αποθηκευμένο ως ένα είδος κινητικής ενέργειας μέσα στην καθημερινή ζωή.

Music or Noise? (Μουσική ή Θόρυβος;) «αναρωτιέστε» στο Return to Archive. Πώς διαχειρίζεστε αυτό το υποτιθέμενο «δίλημμα»;

D.D.: Θέλουμε μουσική φτιαγμένη από θόρυβο, και θόρυβο που διακόπτει τη μουσική, και να γίνει ο θόρυβος πηγή μουσικής, παίρνοντας τη μουσική και υποβαθμίζοντάς την σε θόρυβο: όλες οι σχέσεις είναι πιθανές.

Νομίζω ότι τελευταία υπάρχει μια πιο βίαιη ταλάντωση εκκρεμούς πέρα ​​δώθε μέσα σε μεμονωμένα τραγούδια ή μεταξύ άλμπουμ.

Σίγουρα, το άλμπουμ Return to Archive στη Folkways είναι αυτό που έχει επενδύσει περισσότερο στον θόρυβο ως πηγή, και η συμμετοχή της Evicshen και του Aaron Dilloway προωθεί αυτήν την πιθανότητα ένα βήμα παραπέρα.

Ανεξάρτητα από και πέρα ​​από οποιαδήποτε περαιτέρω χαρακτηριστικά, στην ουσία είστε μια πειραματική δημιουργική οντότητα.

Πώς ορίζετε τον πειραματισμό, σε ποιο βαθμό τον αντιλαμβάνεστε ως πολιτική πρόταση/δήλωση και με ποιους τρόπους διαμορφώνεται από το ακαδημαϊκό σας υπόβαθρο, χωρίς ωστόσο να γίνεται απλώς μια πνευματική άσκηση;

D.D.: Το πιο πραγματικά «πειραματικό» άλμπουμ μας ήταν το The Marriage of True Minds, στον βαθμό που πραγματοποιήσαμε παραψυχολογικά πειράματα και φτιάξαμε μουσική από τα αποτελέσματα.

Αν, όμως, το ακούσεις, το τελικό προϊόν απέχει πολύ από ένα είδος «μαύρου κουτιού» στην προσέγγιση του πειραματισμού.

Έτσι, η εννοιολογική διάσταση της διαδικασίας μας είναι πολύ σημαντική για την αιτιώδη αλυσίδα που ξεκινά τα άλμπουμ και τα τραγούδια, αλλά δεν είναι απαραίτητα εμφανής φτάνοντας στο τελικό αποτελέσμα.

Δεν ακουγόμαστε πάντα σαν «πειραματική μουσική», αν αυτή ορίζεται από τις πρωτοποριακές πρακτικές των μέσων του 20ού αιώνα που εδραίωσαν ένα συγκεκριμένο σύνολο προσδοκιών και σιωπηρών κανόνων:

David Tudor, John Cage, Nam June Paik, Charlotte Moorman, Tod Dockstader, Christian Wolf, Pauline Oliveros.

Σεβόμαστε αυτήν την παράδοση, αλλά από την απαραίτητη απόσταση, και δε θα ισχυριζόμασταν ότι αποτελούμε μέρος της υπό οποιαδήποτε άμεση έννοια.

Διασκεδάζουμε και βελτιώνουμε τα αποτελέσματα μέχρι να μας ακουστούν «καλά» - αυτό δεν είναι πειραματική μουσική με την αυστηρή έννοια. Και είναι εντάξει!

Το A Chance to Cut Is a Chance to Cure είναι ταυτόχρονα μακάβριο και παιχνιδιάρικο - μια ισορροπία η οποία κυριαρχεί στο μεγαλύτερο μέρος του έργου σας.

Πώς τη διατηρείτε καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας σας; Είναι οι ρήξεις -στη ζωή, καθώς και στην τέχνη- θεραπευτικές;

D.D.: Έχω σίγουρα δημιουργήσει μοτίβα ή δομές συγχορδιών ή τόνους που αποτελούν ένα είδος αυτο-καταπραϋντικής μορφής ακουστικής θεραπείας.

Ωστόσο, από τη στιγμή κατά την οποία κάτι γίνεται πρώτη ύλη για τους Matmos, πρέπει να υπερβαίνει τον εγωισμό μου.

Πρέπει να λειτουργήσει και για τον Martin, που έχει επικαλυπτόμενα αλλά ξεχωριστά γούστα, και συχνά είναι αρκετά επικριτικός απέναντι σε πράγματα, αν αυτά επιμένουν να είναι «όμορφα».

Δεν του αρέσει ούτε η drone μουσική, οπότε υπάρχουν πράγματα τα οποία μπορεί να κάνω σόλο ή να τα βάλω στους σόλο δίσκους μου, που απλά δε θα μπουν σε κυκλοφορία των Matmos.

Νομίζω πως χρησιμοποιώ την The Soft Pink Truth (το σόλο έργο μου) ως πηγή προσωπικής έκφρασης συναισθημάτων, ενώ οι Matmos είναι πιο διαλογικοί- αν και η διαλογική συνθήκη είναι επίσης θεραπευτική.

Αυτά πληρώνεις για να βιώσεις τη θεραπεία!

Το The Civil War θα μπορούσε να περιγραφεί ως «folktronica», με την έννοια ότι ενσωματώνει φολκ στοιχεία σε ένα ηλεκτρονικό μουσικό πλαίσιο. Πώς συνδέεστε με τις βορειοαμερικανικές πολιτισμικές σας ρίζες;

D.D.: Είναι ένα πραγματικά ενδιαφέρον και επίκαιρο θέμα.

Τι είναι η «αμερικανική» μουσική και γιατί να παίξουμε μαζί της τώρα;

Ο τρόπος με τον οποίο ένα τραγικό και εγκληματικό παρελθόν που περιελάμβανε δουλεία και απαγωγές έφερε Αφρικανούς στις Η.Π.Α., και οι συγκρούσεις και οι αναμείξεις οι οποίες προέκυψαν από αυτό αποτελούν παράδειγμα ενός ακούσιου και βαθιά θετικού αποτελέσματος ενός γεγονότος που δεν θα έπρεπε να είχε συμβεί.

Έτσι, ακούγοντας ένα όργανο όπως το μπάντζο, πρέπει να ακούσεις σε αυτό τόσο τη μουσική των Απαλλαχίων την οποία έπαιζαν οι Άγγλοι, Ιρλανδοί και Σκωτσέζοι μετανάστες, όσο και τους αφρικανικούς ρυθμούς, τα μοτίβα και τις μελωδίες που έρχονταν στα πλοία τα οποία μετέφεραν σκλάβους.

Οι Η.Π.Α. είναι καλύτερες όταν μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτές τις συζητήσεις με έναν ανοιχτό τρόπο.

Προς το παρόν, στην εποχή του Τραμπ, υπάρχουν τόση απληστία, άγνοια και προσποίηση που είναι δύσκολο να συσχετιστεί κάποιος με το «αμερικανικό» ιδανικό ως ζωντανή ή πραγματική παράδοση.

Αλλά ελπίζω ότι με τον καιρό η κατάρρευση της πολιτικής μας τάξης θα ανοίξει νέες δυνατότητες για το πώς σχετιζόμαστε με τα πράγματα που έχουμε κληρονομήσει.

Νομίζω ότι στους Matmos είναι κάτι για το οποίο αμφιταλαντευόμαστε όσον αφορά στο να είμαστε σαφείς.

Επίσης, ο Μartin κατάγεται από την Καλιφόρνια και εγώ μεγάλωσα στο Κεντάκι, επομένως προερχόμαστε από πολύ διαφορετικά μέρη της χώρας, με διαφορετικές μουσικές υποκουλτούρες. Κανείς δε μιλάει εκ μέρους των Η.Π.Α.

Το The Rose Has Teeth in the Mouth of a Beast είναι ένας φόρος τιμής στους/στις ΛΟΑΤΚΙΑ+ ήρωες/ηρωίδες σας. Γιατί νιώσατε την ανάγκη να αναδείξετε αυτές τις αναφορές;

D.D.: Κατά έναν περίεργο τρόπο, μπορεί να είναι μια παρενέργεια των συνεντεύξεων. Επειδή είμαστε ομοφυλόφιλοι, μάς ρωτούν για το τι σημαίνει αυτό ή/και πώς μπορεί να συνδέεται με όσα κάνουμε μουσικά.

Έτσι σκεφτήκαμε, γιατί να μη φτιάξουμε κάτι εξαιρετικά διδακτικό και άμεσο σχετικά με αυτό, αλλά να το διασκεδάσουμε κιόλας;

Ειλικρινά, αυτό το άλμπουμ ήταν εμπνευσμένο από την ανάγνωση ενός βιβλίου για την εννοιολογική τέχνη της Lucy Lippard το οποίο απαριθμούσε όλα αυτά τα κλασικά έργα εννοιολογικής τέχνης.

Σκέφτηκα έναν σωρό τίτλους που θα συνέδεαν ένα κουίρ άτομο με ένα αντικείμενο ή μια ενέργεια.

Έτσι, κατέληξα στο Roses and Teeth for Ludwig Wittgenstein ως τίτλο τραγουδιού προτού υπάρξει ένα τραγούδι ή ένα άλμπουμ το οποίο θα το συνόδευε, και μετά συνθέσαμε περισσότερα τραγούδια και το άλμπουμ απλώς προέκυψε.

Ήταν πολύ διασκεδαστικό που το φτιάξαμε, και φυσικά η λίστα θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ αόριστον.

Υπάρχουν πολλοί κουίρ ήρωες και ηρωίδες τους οποίους/τις οποίες πρέπει να γιορτάσουμε. Χαίρομαι που γνωρίσαμε τον James Bidgood και ερμηνεύσαμε αυτό το τραγούδι ως μια ευγενική σερενάτα, με το Anohni να τραγουδάει.

Το Supreme Balloon είναι ένα vintage, spaced-out ποπ αριστούργημα. Το επικό ομώνυμο κομμάτι, επηρεασμένο από τον Terry Riley, ειδικότερα, θα μπορούσε εύκολα να είναι outtake του A Rainbow in Curved Air.

Τι είναι ποπ, κατά τη γνώμη σου, και τι πιστεύεις για τον Terry Riley;i

D.D.: Είχαμε την μεγάλη τιμή να παίξουμε μουσική με τον Terry Riley πολλές φορές: στη Ρώμη στη Santa Cecilia και στο Λος Άντζελες στην Όπερα του Λος Άντζελες, και επίσης κάναμε ένα τραγούδι μαζί του στο σπίτι του (πριν μετακομίσει στην Ιαπωνία).

Η μουσική του Terry είναι όμορφη, συγκλονιστική, funky, μυστικιστική, χρονοστρεβλωτική... πραγματικά ένα πρότυπο για το πώς να ζεις μια ζωή γεμάτη δημιουργική δέσμευση και εξερεύνηση.

Η έννοια της μουσικής συνθεσάιζερ μακράς μορφής είναι κάτι που έχει περισσότερες ρίζες στις ακουστικές πρακτικές του Μartin και στη γενική του τεχνογνωσία σχετικά με τους συνθεσάιζερ και τους sequencers και τον τρόπο λειτουργίας τους.

Είμαι περισσότερο πειραματιστής αλλά λιγότερο έμπειρος με αυτά τα εργαλεία..

Έχουμε επανέλθει κατά καιρούς σε αυτήν την εποχή ως σημείο αναφοράς, χειριζόμενοι κομμάτια από τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 από τον Boguslaw Schaeffer, για παράδειγμα.

Tελευταία, δουλεύουμε πάνω σε μερικές διασκευές τραγουδιών του Piero Umiliani.

Αυτή η εποχή του πειραματισμού και της αποτίναξης των περιορισμών εξακολουθεί να είναι εμπνευστική.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη καταλαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερο χώρο στην καθημερινότητά μας.

Πώς μπορεί να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, βιώνουμε και απολαμβάνουμε τη μουσική, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο η μουσική -πειραματική ή όχι- συλλαμβάνεται και παράγεται;

D.D.: Δε θέλω να αποκλείσω κανένα εργαλείο με βιαστικό και απότομο τρόπο.

Είναι, ωστόσο, πολύ δύσκολο να ενθουσιαστεί κάποιος με την Τεχνητή Νοημοσύνη, δεδομένης της αρπακτικής στάσης απέναντι στην ανθρώπινη δημιουργικότητα που τείνουν να υιοθετούν οι οικονομικοί παράγοντες οι οποίοι την ενθαρρύνουν.

Η ιδέα ότι οι άνθρωποι κατασκευάζουν σκέψη και δημιουργούν μηχανές είναι πολύ παλιά και συναρπαστική. Θα αμφισβητήσει πολλές από τις ιδέες μας σχετικά με την πρωτοτυπία, την οικειοποίηση, την ιδιοκτησία και την κοινή χρήση του πολιτισμού.

Νομίζω πως έχει ανατρέψει πολλές από τις πάγιες αξίες οι οποίες υποστήριζαν την κουλτούρα του sampling και τις πρώιμες άμυνες της τεχνολογικά εκφραστικής μουσικής (την κατηγορία ότι τα ντραμς θα έβλαπταν τους ανθρώπους ντράμερ, κ.λπ.)

Προσωπικά, δε μου αρέσει να δουλεύω με ήχο παραγόμενο από Τεχνητή Νοημοσύνη επειδή μου αρέσει να δημιουργώ ήχους.

Αυτό, όμως, έχει να κάνει και με το πρόβλημα των εργαλείων δημιουργίας μουσικής που βασίζονται σε άμεσες κινήσεις, τα οποία ως επί το πλείστον εκπέμπουν έναν επιβλαβή μέσο όρο προϋπαρχόντων ειδών:

Ζητάς, λοιπόν, ένα τραγούδι house μουσικής για την υποβολή της φορολογικής σου δήλωσης και παίρνεις κάτι που είναι ο μέσος όρος 200 άλλων τραγουδιών house μουσικής. Αυτό δεν είναι και τόσο ενδιαφέρον για μένα - ακόμα.

Αλλά είναι ακόμα νωρίς. Μου αρέσει αυτό που κάνουν τα DadaBots και το Wobbly έχει παρουσιάσει μερικές ενδιαφέρουσες μελέτες περιπτώσεων για ανθρώπους που χρησιμοποιούν δημιουργικά την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Είμαι λοιπόν σκεπτικιστής, αλλά όχι σκληροπυρηνικός.

Είναι η Τραμπική, δυστοπική Βόρεια Αμερική μια πολιτιστική ερημιά ή υπάρχουν και θύλακες αντίστασης; Αν ναι, πού εντοπίζονται;

D.D.: Εκατομμύρια από εμάς απεχθανόμαστε τον Τραμπ και όλοι σκεφτόμαστε πολύ παρόμοια πράγματα γι’ αυτόν, λαχταρώντας την απουσία του, περιμένοντας να περάσει αυτή η στιγμή ή φανταζόμενοι ενεργά εναλλακτικές λύσεις.

Δεν είναι ότι το 100% της Αμερικής τον αγαπάει με οποιονδήποτε τρόπο: δες όλες τις απόπειρες δολοφονίας.

Έχει κάνει περίπου το 30% της χώρας να πιστεύει μανιωδώς όλα όσα λέει, αλλά σε συνδυασμό με το 25% που θα ψηφίσει όποιον υπόσχεται μια καλύτερη οικονομική κατάσταση, αυτό είναι αρκετό για να κερδίσει τις εκλογές.

Είναι, λοιπόν, μια γκροτέσκα, άσχημη εποχή.

Είναι λυπηρό και ντροπιαστικό για εμάς, αλλά μοιραίο για τους ανθρώπους τους οποίους η ICE σκοτώνει στους δρόμους ή αγνοούνται στα στρατόπεδα κράτησης.

Βλέπω αντίσταση σε χάρντκορ σκηνές, μέταλ σκηνές, πανκ συναυλίες, σε αναγνώσεις ποίησης, σε εκδηλώσεις για ανθρώπους που νοιάζονται για τις τέχνες ή τις ανθρωπιστικές επιστήμες, σε noise συναυλίες, σε τζαζ συναυλίες, στο DMV.

Αλλά είναι απογοητευτικό και τρομακτικό όταν πετάς στην άλλη άκρη της Αμερικής, πρέπει να σκοτώσεις την ώρα σου στο αεροδρόμιο και ξαφνικά βλέπεις αυτές τις ορδές οι οποίες έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου και συνειδητοποιείς πως υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που εξακολουθούν να αγαπούν αυτόν τον τύπο.

Βλέπεις φωτογραφίες από γιαγιούλες να κρατούν πλακάτ τα οποία γράφουν ότι υποστηρίζουν την απέλαση των γειτόνων τους. Είναι ένας γαμημένος εφιάλτης.

Και αυτή η εποχή δε θα τελειώσει με την αποχώρηση του Τραμπ, επειδή εκατομμύρια συμπολίτες μου την ήθελαν και φάνηκαν να την απολαμβάνουν ως θέαμα. Η αντιμετώπιση μιας τέτοιας πραγματικότητας δεν είναι εύκολη.

Την Κυριακή 28 Ιουνίου επιστρέφετε στην Αθήνα στο πλαίσιο της Scenius Series για μια ιδιαίτερη συναυλία. Πώς νιώθετε όταν ταξιδεύετε στην Ευρώπη;

D.D.: Aυτό που κυρίως σκέφτομαι είναι: «Επιτέλους θα φάμε νόστιμο φαγητό και θα βρεθούμε κοντά σε έξυπνους ανθρώπους οι οποίοι δεν είναι και τόσο χάλια».

Ανυπομονώ να επιστρέψω στην Αθήνα!

Ευχαριστώ θερμά τον Drew Daniel για την ενθουσιώδη ανταπόκρισή του στο αίτημά μου και τον M.C. Schmidt για την υποστήριξή του στη διαδικασία.

Οι Matmos (Drew Daniel και M.C. Schmidt) εμφανίζονται ζωντανά στην Αθήνα την Κυριακή 28 Ιουνίου στο ΠΛΥΦΑ (Κορυτσάς 39, Βοτανικός), 21:00, στο πλαίσιο της Scenius Series.

Opening act: Jay Class Dubs.

Φερνάντα Τρίας: «Τα πιο σημαντικά πράγματα παραμένουν ανείπωτα»

 

Σε μια ρημαγμένη από την περιβαλλοντική κρίση δυστοπική πόλη, που θα μπορούσε να είναι το Μοντεβιδέο, μια ανώνυμη γυναίκα μάχεται να επιβιώσει, προστατεύοντας παράλληλα τρεις ανθρώπους για τους οποίους νοιάζεται.

Αυτός είναι ο πυρήνας του μυθιστορήματος της Ουρουγουανής συγγραφέως Φερνάντα Τρίας, Ροζ Γλίτσα. Συναντώντας την στο πλαίσιο του Φεστιβάλ ΛΕΑ.

Διαβάζοντας το μυθιστόρημά σου, Ροζ Γλίτσα, είχα την αίσθηση ότι θα μπορούσε να εκτυλίσσεται στο πλαίσιο της πανδημίας.

Σε ποιον βαθμό, λοιπόν, επηρέασε η πανδημία την προσέγγισή σου στη γραφή και στον κόσμο;

Το μυθιστόρημά μου έχει συνδεθεί έντονα με την περίοδο της πανδημίας λόγω συμπτώσεων και των αναμνήσεων.

Ευτυχώς για μένα, το είχα ολοκληρώσει πριν την έναρξή της.

Ήταν, λοιπόν, ένα «προφητικό» βιβλίο;

Η φήμη μου ως «προφητικής μάγισσας» ξεκίνησε εξαιτίας του.

Άρχισα να το γράφω στα 2015-16 και το 2019 έκανα την επιμέλεια και το έστειλα προς έκδοση.

Δεν ξέρω πόσο διαφορετικό θα μπορούσε να είναι αν, για κάποιον λόγο, δεν το είχα ολοκληρώσει το 2019 και έπρεπε να το γράψω στη διάρκεια της πανδημίας. Ίσως η συγγραφή του να ήταν αδύνατη.

Το αστείο -και συνάμα ενδιαφέρον- στοιχείο του είναι η αθωότητά του, δεδομένου ότι γράφτηκε χωρίς την εμπειρία της πανδημίας. Ήταν εντυπωσιακό, πάντως, που όλα συνέβησαν τόσο γρήγορα μετά την κυκλοφορία του.

Ίσως υπάρχει αυτό το οποίο αποκαλούμε «συλλογική συνείδηση» ή «συλλογικό ασυνείδητο», αλλά από πού, στην πράξη, άντλησες τη βιωματική διάσταση του βιβλίου;

Πιστεύω όντως πως το συλλογικό ασυνείδητο υπάρχει και αντλείς πολλές πληροφορίες από αυτό. Το εμπιστεύομαι ως πηγή γνώσης.

Το 2006, μια εποχή κατά την οποία ζούσα στη Γαλλία, υπήρχε η γρίπη των χοίρων. Επικρατούσε τρόμος.

Πήγα, λοιπόν, μια μέρα στο σούπερ μάρκετ και αγόρασα τεράστια μπιτόνια με νερό που τοποθέτησα σε ένα δωμάτιο του σπιτιού μου. Τα μπιτόνια παρέμειναν εκεί για χρόνια.

Η γρίπη ουδέποτε, ωστόσο, εξελίχθηκε σε πανδημία, παρότι ο βαθμός επικινδυνότητάς της, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ήταν υψηλός.

Όλα αυτά συνέβαιναν τουλάχιστον μια δεκαετία πριν καν σκεφτώ να γράψω το μυθιστόρημα. Ο φόβος, όμως, έμεινε, και κατόπιν συνέπεσε με την κλιματική αλλαγή.

Όταν έγραφα το μυθιστόρημα, δε με απασχολούσε τόσο μια πανδημία σχετιζόμενη με έναν ιό, αλλά η οικολογική κρίση η οποία θα συνεπαγόταν μια ασθένεια που θα μπορούσε να είναι μολυσματική.

Συνέθεσα, λοιπόν, όλα αυτά τα στοιχεία μαζί με το ζήτημα της σύγκρουσης μεταξύ των ανθρώπων το οποίο με ενδιέφερε από παλιά.

Η αφήγηση εκτυλίσσεται στο Μοντεβιδέο, την πρωτεύουσα της Ουρουγουάης. Στη θέση του, όμως, θα μπορούσε να βρίσκεται οποιαδήποτε δυστοπική πόλη.

Πόσο σημαντική υπήρξε η τοποθέτησή του σε ένα αναγνωρίσιμο -τουλάχιστον από σένα- πλαίσιο;

Έφυγα από την Ουρουγουάη το 2005, αρχικά για τη Γαλλία. Ήδη, επομένως, είχα λείψει από το Μοντεβιδέο αρκετά, ώστε να έχω την αίσθηση πως δεν το αναγνώριζα κάθε φορά που επέστρεφα σ’ αυτό.

Κάποια στιγμή βίωσα νοσταλγία.

Ένιωθα ότι είχα χάσει αυτόν τον τόπο, πως δεν υπήρχε πια. Μπορούσα να γυρίσω στο Μοντεβιδέο, αλλά όχι στο Μοντεβιδέο το οποίο είχα αφήσει ή γνώριζα ως παιδί. Αισθανόμουν ότι έχανα την ανάμνηση από το σωματικό βίωμά μου της πόλης.

Οπότε, η ιδέα της αναδημιουργίας της πόλης εν μέσω μιας καταστροφής ήταν κομμάτι μιας μνημονικής άσκησης. Οι αναγνώστες που τη γνωρίζουν θα ανακαλύψουν ένα μεταμορφωμένο μέρος.

Ολοκληρώνοντας τη συγγραφή, ένιωσες ότι επανσυνδέθηκες με κάποια μνήμη του Μοντεβιδέο ή πως το άφησες πίσω σου για τα καλά;

Συνέβησαν και τα δύο, νομίζω.

Επανασυνδέθηκα με μέρος των αναμνήσεων της πρωταγωνίστριας: με τη σωματικότητα της παραλίας, της θάλασσας, του αλατιού, της άμμου.

Ήταν κάτι πολύ όμορφο, το οποίο προσπάθησα να ανακτήσω από την πρώιμη παιδική μου ηλικία.

Από την άλλη, η σχέση μου με την πόλη ήταν πάντα συγκρουσιακή. Ήταν πολύ αστείο που το τέλος του κοσμου θα ξεκινούσε από το πιο απρόσμενο μέρος, μια πόλη για την οποία δε νοιάζεται κανένας. (Γέλιο).

Κάποιοι όντως νοιάζονται, υποθέτω.

Για μένα η επιλογή της πόλης είχε μια ειρωνική διάσταση, μιας και ποτέ δεν είχαμε υπάρξει το κέντρο του οτιδήποτε.

Έχεις δίκιο, όμως. Ξόφλησα με το Μοντεβιδέο, καθώς το επόμενο μυθιστόρημά μου εκτυλίσσεται σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Ίσως, επομένως, κάτι επιλύθηκε μέσω της συγγραφής αυτού του βιβλίου.

Υπάρχει κάποιος λόγος που η αφήγηση είναι αγκυρωμένη γύρω από μια γυναίκα; Είχες σκεφτεί κι άλλες επιλογές;

Κάποτε είχαν ρωτήσει την Τόνι Μόρισον γιατί οι βασικοί χαρακτήρες της είναι μαύροι. Είχε απαντήσει πως ποτέ δε ρωτάτε έναν λευκό συγγραφέα γιατί οι χαρακτήρες του είναι λευκοί.

Αντίστοιχα, ένας άντρας συγγραφέας δεν ερωτάται γιατί οι χαρακτήρες του είναι πάντα άντρες.

Προσωπικά θα το ρωτούσα σε κάθε περίπτωση, καθώς με ενδιαφέρει να μάθω τι μπορεί να βρίσκεται, συνειδητά ή μη, πίσω από κάθε συγγραφική επιλογή.

Ποτέ δεν έχω συνθέσει έναν αντρικό χαρακτήρα, αλλά αυτό δεν έχει υπάρξει συνειδητή επιλογή. Όταν η φωνή έρχεται, την ακολουθώ.

Θα μπορούσα φυσικά να σου απαντήσω ότι η αφηγήτρια είναι γυναίκα επειδή ήθελα να μιλήσω για τη μητρότητα. Στην πραγματικότητα, ποτέ δεν ενδιαφέρθηκα να μιλήσω από την οπτική γωνία ενός αρσενικού χαρακτήρα.

Νομίζω πως κάθε άνθρωπος μπορεί να το καταφέρει. Απλώς δε μου έχει συμβεί έτσι απλά.

Σε κάθε περίπτωση, όλοι οι χαρακτήρες είναι βαθιά αποτυπωμένοι.

Το προσπάθησα.

Η σκιαγράφηση μιας ατμόσφαιρας εγκατάλειψης, απελπισίας και παραίτησης είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του μυθιστορήματος.

Ευχαριστώ, σ’ αυτό προσπαθούσα να εστιάσω.

Το βίωμα του τραύματος είναι, επίσης, έντονα παρόν.

Στα πρώτα μου βιβλία τα τραύματα ήταν πιο προσωπικά. Σταδιακά, υπάρχει μετατόπιση προς ένα πιο συλλογικό τραύμα, αν και παραμένει προσωπικό.

Αυτό με ενδιέφερε, πώς το συλλογικό τραύμα της καταστροφής ενός τρόπου ζωής για πάντα διασταυρώνεται με το τραύμα ενός συγκεκριμένου ανθρώπου και πώς αυτά αλληλεπιδρούν.

Στα κατοπινά μου βιβλία καταπιάνομαι σε μεγαλύτερο βάθος με το συλλογικό τραύμα. Και η πανδημία με έκανε να σκεφτώ πολύ γι’ αυτό, επειδή αισθάνομαι ότι ως κοινωνία ποτέ δεν επεξεργαστήκαμε όσα συνέβησαν.

Οπότε δεν ξέρουμε πώς θα αναδυθεί αυτό το τραύμα. Γιατί πάντα αναδύεται αν δεν κάνεις κάτι γι’ αυτό.

Πώς διαχειρίζεσαι τη σιωπή και τις συνέπειές της ως συγγραφέας και ως άνθρωπος;

Η σιωπή βρίσκεται στον πυρήνα της γραφής μου από το πρώτο μου βιβλίο. Τα πιο σημαντικά πράγματα παραμένουν ανείπωτα. Ως τέτοια παραμένουν, όμως, εκεί.

Για μένα, η σιωπή δεν ισοδυναμεί με το κενό. Το ανείπωτο έχει όγκο. Είναι εξίσου στέρεο με οτιδήποτε άλλο. Έχω δουλέψει πολύ με αυτήν τη σιωπή και την ένταση που παράγει. Δεν ξέρεις πότε θα εκραγεί.

Τώρα που είμαι μεγαλύτερη, έχω μια θεωρία σχετικά με το γιατί το στοιχείο της σιωπής είναι τόσο παρόν στη δουλειά μου, κι έχει να κάνει με το γεγονός ότι γεννήθηκα και μεγάλωσα στη διάρκεια μιας δικτατορίας.

Υπήρχαν πολλά για τα οποία κανένας δε μιλούσε όταν ήμουν παιδί, αλλά τα αισθανόμουν.

Επί του παρόντος, ζω στην Μπογκοτά, μια πόλη όπου η έννοια της σιωπής δυστυχώς απουσιάζει. Δεν υπάρχει κανενός είδους σεβασμός για το δικαίωμα του άλλου ανθρώπου στη σιωπή.

Είμαι, εξάλλου, πολύ ευαίσθητη σε κάθε είδους αισθητηριακά ερεθίσματα: Οι θόρυβοι με ενοχλούν, τα έντονα φώτα με ενοχλούν, η ζέστη το ίδιο. Αυτή η ευαισθησία αποτυπώνεται στα βιβλία μου. Οπότε, το να ζω στην Μπογκοτά είναι αγώνας.

Έχοντας γεννηθεί και μεγαλώσει στο πλαίσιο μιας δικτατορίας, πόσο σε τρομάζει η επιστροφή των ακροδεξιών φαντασμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο;

Μερικές φορές σκέφτομαι πως δε θα ξανασυμβούν οι ακρότητες του παρελθόντος. Από την άλλη, γιατί όχι;

Ως συγγραφέας, θεωρείς ότι δεν έχεις σχέση με την πολιτική, αλλά αυτοί οι ακροδεξιοί δε νομίζουν κάτι τέτοιο. Νομίζουν πως γράφεις πράγματα που δε θα έπρεπε να γράφεις.

Υπό αυτήν έννοια, νιώθω μερικές φορές ανασφαλής. «Πού θα έπρεπε να πάω;» αναρωτιέμαι τότε.

Όπως συμβαίνει και στο βιβλίο. Ποτέ δεν ξέρεις ποια θα είναι η τελευταία σου ευκαιρία να φύγεις. Πάντα θες να πιστεύεις ότι η κατάσταση δε θα χειροτερέψει.

Σκεπτόμενη, λοιπόν, αυτά τρομάζω. Παράλληλα, προσπαθώ να παρατηρώ και να βλέπω τι συμβαίνει.

Η συνέντευξη με την Φερνάντα Τρίας πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 18^ου Φεστιβάλ ΛΕΑ (8-23 Ιουνίου 2026).

Ευχαριστώ θερμά το τιμ τον Εκδόσεων Carnívora για την πολύτιμη συμβολή του στον προγραμματισμό της.

Το μυθιστόρημα της Φερνάντα Τρίας Ροζ Γλίτσα κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Carnívora σε μετάφραση της Ιφιγένειας Ντούμη.