Encardia: «Σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου»

 

Συνταιριάζοντας το πάθος του για τη μουσική της Κάτω Ιταλίας και της Μεσογείου ευρύτερα με στοιχεία ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, το συγκρότημα Encardia είναι αγαπητό και καταξιωμένο σε όλο τον κόσμο.

Ενόψει της ζωντανής του εμφάνισης την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO, τέσσερα μέλη του μάς ανοίγουν την καρδιά (και το μυαλό) τους.

Encardia, «μέσα στην καρδιά» - ή μέσα από την καρδιά. Αποτέλεσε εξ αρχής η καρδιά τον οδηγό σας στις εκάστοτε καλλιτεχνικές σας «επιλογές»;

Είχαν κάποια από τα μέλη του συγκροτήματος συμπράξει καλλιτεχνικά στο παρελθόν; Από πού πηγάζει και πόσο καθοριστική είναι η λατρεία σας-το πάθος, ίσως-για την Κάτω Ιταλία και για τα γκρεκάνικα;

Βαγγέλης Παπαγεωργίου: Καρδιά, η πηγή της ζωής. «Encardia».

Ο Κώστας το βρήκε σε ένα παλιό Λατινικό λεξικό και δίπλα η εξήγηση: «Άγνωστη πέτρα». Ηχούσε γκρεκάνικα χωρίς να είναι, όπως κι εμείς άλλωστε. Μας άρεσε, έμεινε. Όπως σου μένει ό,τι βγαίνει από την καρδιά σου.

Δεν είχαμε ξαναπαίξει ποτέ μαζί, είχαμε ψάξει όμως τις διαδρομές μας σε προηγούμενα σχήματα, εγώ στη Θεσσαλονίκη και στη Γερμανία, ο Κώστας στην Ελλάδα.

Η αγάπη μας για την Κάτω Ιταλία ανεξήγητη. Για όλους μας. Εδώ υπάρχει κάτι, κάτι πέρα ως πέρα αληθινό, πλασμένο από πέτρα, χώμα κι αέρα της θάλασσας, μέσα στο λιοπύρι…

Επισήμως «γεννηθήκατε» το 2004, την εποχή της επίπλαστης και άκρως επιφανειακής «ολυμπιακής» ευημερίας. Είκοσι και πλέον χρόνια αργότερα, τι ανακαλείτε πιο έντονα από εκείνη την περίοδο;

Β.Π.: Η «ολυμπιακή» ευημερία δε μας άγγιξε, πέρα από το ότι δεν την προλάβαμε καλά-καλά. Είχε και ένα γκλάμουρ που δε μας ταίριαζε.

Ήταν η εποχή που σάρωναν τα μεγάλα ψάρια κι εμείς ήμασταν κάπου μεταξύ αθερίνας και σαρδέλας.

Άσε που αν με ρωτούσες τότε να σου περιγράψω με μια εικόνα το όνειρό μου για το γκρουπ, θα ήταν να παίζουμε σε ένα αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου ή σε μια μικρή πλατεία μιας γειτονιάς  και όλοι να γινόμαστε ένα.

Σε λίγους μόλις μήνες είχε πραγματοποιηθεί και το μαγικό είναι ότι συνέχισε χωρίς σταματημό μέχρι σήμερα, γράφοντας παράλληλα στο ενεργητικό μας υπέροχες συναυλίες στους πιο όμορφους αλλά και σημαντικούς χώρους.

Τι να θυμηθώ, Κάστρο της Μονεμβασιάς, Επίδαυρο, Ηρώδειο, Μέγαρο Μουσικής, Piccolo Teatro di Milano, Κορσική…

Τελικά, άξιζε τον κόπο το ταξίδι! Αυτό κι αν ήταν ευημερία, με βάθος και πέρα ως πέρα αληθινή. Φορτωθήκαμε βέβαια είκοσι δύο χρόνια από τότε. Ε, αυτό, αν μπορούσα θα το ανακαλούσα.

Έχετε δώσει χιλιάδες συναυλίες, σε Ελλάδα και εξωτερικό. Οι στουντιακές σας κυκλοφορίες, αντιθέτως, είναι, συγκριτικά, περιορισμένες. Τι αντλείτε από τη συναυλιακή και τη στουντιακή εμπειρία, αντίστοιχα;

Β.Π.: Για να πω την αλήθεια, το ότι δημιουργήσαμε δικές μας μουσικές ήταν αυτό που περισσότερο μας κράτησε στο χρόνο. 

Αυτό, ήταν πάντα μια διαδικασία που γινόταν φυσικά και αβίαστα. Χωρίς πίεση και χρονοδιαγράμματα.

Στο στούντιο μπαίναμε για να καταγράψουμε αυτό που έχουμε και που ήδη είναι ενεργό στις συναυλίες. Η ζύμωση στην πράξη προϋπήρχε της έκδοσης.

Εξαιρείται το πρώτος μας άλμπουμ, agapimu fidela, που το γράψαμε μετά τις πρώτες πρόβες μας, με ελάχιστα λάιβ στο ενεργητικό μας.

Στην ανάπτυξη του μουσικού ύφους μας, έχει παίξει μεγάλο ρόλο η επαφή. Το στούντιο, όμως, το έχουμε ανάγκη στην κατεύθυνση να εμβαθύνουμε στο υλικό μας, να κρατήσουμε ή να πετάξουμε πράγματα, να παρασυρθούμε σε καινούριους δρόμους.

Ανεκτίμητη διαδικασία. Ίσως θα έπρεπε να το κάνουμε συχνότερα, έχουμε χρόνο... 

Αν και οκτώ άλμπουμ, τώρα που το σκέφτομαι με τελείως διαφορετικό κόνσεπτ και περιεχόμενο το κάθε ένα ίσως να μην είναι και λίγα…

Και πώς οδηγείστε στην επιλογή των συνθέσεων τις οποίες κάθε φορά θα ερμηνεύσετε/αποδώσετε; Αισθάνεστε κάπως σαν εξερευνητές/εξερευνήτριες, αν και όχι με την «ιμπεριαλιστική» έννοια;

Β.Π.: Από τη δημιουργία δεν θα μπορούσε να λείπει το στοιχείο της εξερεύνησης.

Πρέπει να το κάνεις με σεβασμό στους «νέους τόπους» που πατάς. Να συμβιώσεις, όχι να κατακτήσεις. Να προτείνεις, όχι να επιβάλεις.

Κάπου υπάρχει στο ένθετο από το δεύτερο δίσκο μας Το Παραμύθι της Ταραντούλας το μότο της σκέψης μας: Δεν κόψαμε το όμορφο λουλούδι από τη γη του, φυτέψαμε τον σπόρο σε άλλο χώμα.

Σταδιακά έχετε αρχίσει να παρουσιάζετε τη μουσική σας και σε σχολεία. Τι αποκομίζετε από την αλληλεπίδρασή σας από τις πολύ νεότερες γενιές (δυνητικών) μουσικόφιλων;

Κώστας Κωνσταντάτος: Η εμπειρία με τα παιδιά είναι μοναδική. Ένα στοίχημα που σε υποχρεώνει να κάνεις συνεχώς αυτοκριτική και να βελτιώνεσαι.

Πρέπει να βρίσκεις συνεχώς και να αναπροσαρμόζεις την γλώσσα επικοινωνίας με τα παιδιά. Πρέπει να έρχεσαι κάθε φορά αληθινός στον κόσμο τους.

Από τη στιγμή που μπαίνεις στο σχολείο κουβαλώντας τα όργανα, σε εξετάζουν και σε αξιολογούν. Θέλουν να διαγνώσουν ποιος είσαι και τι προθέσεις έχεις. Γιατί ήρθες στο χώρο τους και τι να περιμένουν από εσένα.

Μετά, πρέπει να πεισθούν ότι αυτό που κάνεις είναι όντως η δική σου αλήθεια, αλλά αφορά κι εκείνους και γι’ αυτό είσαι εδώ.

Όταν, μάλιστα, έχουν προετοιμαστεί και σωστά από τους εκπαιδευτικούς τους για την παρουσία και το ρεπερτόριό μας, τότε κάθε εμφάνιση στο σχολείο είναι μοναδική και απίστευτη.

Συχνά, έρχονται μετά ως φοιτητές και στις παραστάσεις μας και μας θυμίζουν ότι πριν κάποια χρόνια είχαμε περάσει από το σχολείο τους...

Πόσο σημαντική είναι η μουσική παιδεία, κατά τη γνώμη σας, και γιατί, εγχωρίως, παραμένει «αποπαίδι»;

Μιχάλης Κονταξάκης: Η αξία της μουσικής, και γενικότερα της καλλιτεχνικής παιδείας, είναι τεράστια για την κοινωνία. Και δε μιλάμε για την εκπαίδευση σε υψηλό επίπεδο των επαγγελματιών μουσικών.

Μιλάμε για την καλλιτεχνική παιδεία του γενικού πληθυσμού, δηλαδή την ενεργή επαφή με την τέχνη, με οφέλη στη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των ανθρώπων, αλλά και την παθητική επαφή με την τέχνη, που τόσο πολύ βοηθά στην πνευματική καλλιέργεια και στην ανάπτυξη υψηλής αισθητικής.

Η μουσική παιδεία είναι σήμερα παραμελημένη και αυτό δε συμβαίνει μόνο εγχωρίως. Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας, την εποχή του «scrolling», και η επαφή με την τέχνη ζητά αποθέματα ποιοτικού χρόνου που κανείς δεν φαίνεται να διαθέτει.

Είναι, όμως. και κάτι βαθύτερα πολιτικό.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συλλογική αισθητική και το πνευματικό επίπεδο μιας κοινωνίας διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα επικοινωνίας που πάντα είχαν τεράστια δύναμη και σίγουρα πολύ μεγαλύτερη από τη δύναμη την οποία έχουν τα μαθήματα της μουσικής, των εικαστικών και του θεάτρου στα σχολεία.

Σήμερα, τα μέσα αυτά είναι όλα ιδιωτικών συμφερόντων τεράστιων επιχειρηματικών ομίλων και δε θα ασχοληθούν με την τέχνη παρά μόνο ως εμπορικό και εκμεταλλεύσιμο προϊόν.

Πρόσφατα, δύο (συν)αδελφικά σας μουσικά σχήματα, οι Banda Entopica και οι PAGAN, δέχτηκαν επιθέσεις από σκοταδιστικούς πολιτικοθρησκευτικούς κύκλους.

Μ.Κ.: Από τον δήμαρχο Φλώρινας και το μητροπολίτη Ξάνθης δέχτηκαν επιθέσεις.

Να το διευκρινίσουμε, για να μη μένει η εντύπωση ότι οι σκοταδιστικοί αυτοί κύκλοι είναι κάποιοι ανώνυμοι, ακραίοι, περιθωριακοί, λούμπεν τύποι. Είναι η εξουσία που επιτίθεται.

Είναι ο δήμαρχος που θεωρεί τα λεφτά του δήμου περιουσία του και φωνάζει στους Banda  Entopica «Εγώ σας πληρώνω», είναι ο μητροπολίτης που θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει τη θεϊκή εξουσία πάνω στη γη, και ευχαρίστως θα έστελνε στην πυρά τους PAGAN σε άλλες εποχές.

Όσο και αν παρουσιάζονται τέτοια γεγονότα ως μεμονωμένα περιστατικά, όσο κι αν κάνουμε τους politically correct, όσο και αν προσχηματικά ενδιαφερόμαστε για την συμπερίληψη, η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία συντηρητικοποιείται με απίστευτα γρήγορους ρυθμούς.

Πόσο χειραφετητική είναι, για εσάς, η (επαν)οικειοποίηση και ανανοηματοδότηση παραδοσιακών τρόπων - εν προκειμένω μουσικών;

Ναταλία Κωτσάνη: Οι τρόποι και οι φόρμες μιας μουσικής παράδοσης, εν γένει, προσφέρουν ένα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για μελέτη και δημιουργία.

Αφ’ ενός, φέρουν συσσωρευμένες μουσικές ζυμώσεις αιώνων με πλούσιο υλικό για να εμβαθύνει κάποιος στη μαθητεία του.

Aφ’ ετέρου προσφέρουν έναν καμβά, ο οποίος παρότι μπορεί να φέρει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό «προδιαγεγραμμένα» ίχνη, ένας μουσικός μπορεί να εξερευνήσει σε αυτόν τον προσωπικό του ήχο.

Μέσω της μελέτης της φόρμας μπορεί κάποιος να αναζητήσει την ελευθερία.

Και πόσο σημαντικό -αν όχι και απαραίτητο- είναι, τελικά, η μουσική να ενοχλεί, εκτός από το να ψυχαγωγεί;

Ν.Κ.: Πολλά μπορεί να προσφέρει η μουσική, ανάλογα με το τι μπορεί να αναζητήσει ο καθένας σε αυτήν.

Η μουσική που έχει ρίζες σε τοπικές παραδόσεις, ειδικότερα όταν τραγουδιέται, όπως πολλά από τα τραγούδια που διασκευάζουμε με τους Εncardia, είναι αλληλένδετη με την καθημερινότητα των ανθρώπων:

Tα δύσκολα, τα όμορφα, αυτά που δεν μπορούν να εξηγήσουν, τη συνάντηση, τον έρωτα, τον αποχωρισμό, τη δουλειά, τη φτώχια, τον πόλεμο.

Τα τραγούδια μπορούν να ενώσουν, να αφυπνίσουν και να δώσουν ελπίδα. Δεν είναι υποχρέωση, αλλά κοινή ανάγκη να μιλήσουμε και για τα άσχημα του κόσμου μας, αυτά που μας ντροπιάζουν· να τα μοιραστούμε, να τ’ αλλάξουμε.                                                                                                          

Αν υποθέσουμε ότι κάποιος/κάποια μουσικός, κάποια/κάποιος τραγουδίστρια/ τραγουδιστής επιθυμεί, εν έτει 2026, να ενταχθεί στο σχήμα, ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις, τα βασικά «διαπιστευτήρια» που πρέπει να πληροί;

Μ.Κ.: Από τη μία μεριά, είμαστε ένα αρκετά κλειστό σύστημα.

Η περίπτωση δηλαδή που μπορώ να φανταστώ κάποιον  μουσικό να εντάσσεται στους Εncardia είναι προς αντικατάσταση κάποιου από εμάς που για κάποιο λόγο δεν θα μπορεί να συνεχίσει στο group.

Από την άλλη, οι Εncardia αγαπούν ιδιαίτερα τις συνεργασίες. Πάμπολλες συνεργασίες μπορώ να θυμηθώ με καλλιτέχνες και σχήματα κάθε είδους.

Αν, λοιπόν, με ρωτήσετε ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις για να συνεργαστεί κάποιος μαζί μας, για να συμπράξουμε επί σκηνής, να στήσουμε μαζί μία παράσταση, ή ακόμα και να αυτοσχεδιάσουμε περιστασιακά, θα έλεγα ότι η μόνη προϋπόθεση είναι η καλή διάθεση, η καλή χημεία και το κοινό καλλιτεχνικό όραμα.

Και πόσο ανοιχτοί και ανοιχτές παραμένετε σε νέα ερεθίσματα, νέες πολιτισμικές προτάσεις και προκλήσεις είτε προέρχονται από οικείες πολιτισμικές γεωγραφίες, είτε από πιο ανεξερεύνητες περιοχές;

Μ.Κ.: Οφείλουμε να παραμένουμε απολύτως ανοιχτοί. Με την έννοια ότι δεν μπορεί κανείς να απορρίψει τίποτα καλλιτεχνικά αν πρώτα δεν έρθει σε επαφή μαζί του.

Καμιά φορά και εμείς το ξεχνάμε. Καμιά φορά κι εμείς βάζουμε φίλτρα πολύ νωρίς. Προσπαθούμε, όμως, να είμαστε ανοιχτόμυαλοι. Και σε αυτή την πορεία μας των 22 ετών πιστεύω ότι έχουμε γίνει λίγο σοφότεροι.

Έχουμε γίνει ίσως λίγο καλύτεροι, στο να αναγνωρίζουμε την ομορφιά, να την ξετρυπώνουμε αν χρειαστεί, να την εκτιμούμε περισσότερο. Και τελικά σήμερα στο 2026 νομίζω ότι είμαστε περισσότερο ανοιχτοί σε νέα ερεθίσματα από ποτέ.

Την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου εμφανίζεστε στο Theatre of the NO. Δε θα σας ρωτήσω «τι θα παίξετε», αλλά κατά πόσο πιστεύετε πως χωρά η αίσθηση της χαρμολύπης την οποία ενσαρκώνετε στον οποιονδήποτε συναυλιακό χώρο.

Β.Π.: Κάθε συναυλία είναι μια εμπειρία μοναδική.

Το Theatre of the NO είναι ένας υπέροχος χώρος, φιλόξενος, που τον γνωρίζουμε από καιρό.

Εκεί δοκιμάσαμε χαρμολύπη, μέθεξη, πάθος, αναπόσπαστα στοιχεία του καλλιτεχνικού μας ύφους και με αυτά θα πάμε και στις 30 Γενάρη να σας καλέσουμε.

Μια βραδιά γεμάτη χρώματα, σπαρακτικές μελωδίες, φωνές από παντού, που εναλλάσσονται με απίθανους χορούς, ρυθμούς μυστηριακούς, και άρωμα ζωής.

Μην ξεχνάμε και τη Σονάτα του Σεληνόφωτος, σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου και μουσική του Μιχάλη, που επανέρχεται στο Theatre of the NO την 8^η Φεβρουαρίου και είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα χαρμολύπης που υποκινεί, εμπνέει και δημιουργεί.

Αξίζει να τα νιώσεις όλα αυτά.

Τα μέλη των Εncardia

Μουσικοί:

Κώστας Κωνσταντάτος, Βαγγέλης Παπαγεωργίου, Μιχάλης Κονταξάκης, Ναταλία Κωτσάνη, Γιώργος Ντάνης, Δημήτρης Τσεκούρας.

Χορός:

Κωνσταντίνα Καλκάνη, Γιάννα Χαμαλέλη, Δάφνη Σταθάτου, Αναστασία Δρούγα.

Τεχνικός ήχου:

Πασχάλης Κολέντσης.

Ευχαριστώ θερμά την Ελευθερία Σακαρέλη, υπεύθυνη Επικοινωνίας & Δημοσίων Σχέσεων, για την πολύτιμη συμβολή της στην υλοποίηση της συνέντευξης και για την παραχώρηση της φωτογραφίας του συγκροτήματος.

Oι Encardia εμφανίζονται ζωντανά την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Theatre of the NO (Κων. Παλαιολόγου 3, Αθήνα).

Οι παγανιστικοί πανκ ρυθμοί των Snapped Ankles, live σε Αθήνα & Θεσσαλονίκη (24-25/1)

 

Snapped Ankles (Φωτογραφία: Paul Hudson/ Wikipedia)

Ακούγονται σαν μια παγανιστική εκδοχή των πρώιμων The Fall. Σημεία αναφοράς τους, οι βρετανικοί παραδοσιακοί χοροί, ο Γκοντάρ, ο Fela Kuti και τα λονδρέζικα τέκνο πάρτι. Επί σκηνής, εμφανίζονται ντυμένοι με σαμανιστικά κοστούμια.

Ο λόγος για τη μυστηριώδη βρετανική μπάντα Snapped Ankles, η οποία εμφανίζεται ζωντανά στο Gazarte το Σάββατο 24 και στο Eightball Club την Κυριακή 25 Ιανουαρίου.

Ενσωματώνοντας στοιχεία post-punk, παραστατικών τεχνών και art rock, οι Snapped Ankles σχηματίζονται στο Ανατολικό Λονδίνο πριν από 15 χρόνια.

Στα πρώτα τους βήματα, συμμετέχουν σε αυτοσχεδιαστικές βραδιές, στη διάρκεια των οποίων τεμαχίζουν και επαναμιξάρουν ταινίες της δεκαετίας του 1960 με τη χρήση συνθεσάιζερ.

Τον Δεκέμβριο του 2012 κυκλοφορούν το πρώτο τους σινγκλ, True Ecology (Shit Everywhere), στην εταιρεία Ears Have Eyes, φέρνοντας στο προσκήνιο τις οικοακτιβιστικές ανησυχίες τους.

Έχοντας περιγραφεί από το The Quietus ως «η ενσάρκωση της παράξενης, υπέροχης και αληθινής οικολογίας, που παρουσιάζεται από μια ομάδα ανθρώπων ντυμένων σαν χαντάκια», το πρώτο τους άλμπουμ, Come Play the Trees, κυκλοφορεί το 2017.

Πιο εμφανώς πολιτικοποιημένο, και βάζοντάς στο στόχαστρό του τον σύγχρονο καπιταλισμό και ιδίως τη διαδικασία του «εξευγενισμού», το δεύτερο άλμπουμ τους, Stunning Luxury, κυκλοφορεί δυο χρόνια αργότερα, το 2019.

Η τρίτη στούντιο δουλειά τους, Forest Of Your Problems (2021), έχει περιγραφεί ως «μαγευτική και υπνωτική επίκληση με στροβιλιζόμενες μελωδίες, αρχέγονο ρυθμό και άγριο φανκ που παραπέμπουν στο συναίσθημα της δαιμονικής μανίας των Can ή των Joy Division».

Το πέμπτο άλμουμ τους (έχει μεσολαβήσει το live  21 Metres to Hebden Bridge το 2020), Hard Times Furious Dancing, γεννιέται τον Μάρτιο του 2025.

Πρόκειται για την πλέον πολιτικοποιημένη μέχρι σήμερα δουλειά του συγκροτήματος, η οποία θίγει «τα προβλήματα της κοινωνίας υπό από το πρίσμα της χορευτικής μουσικής, αντιμετωπίζοντας την κρίση κόστους ζωής και τους διεφθαρμένους παγκόσμιους ηγέτες με ασυνήθιστα ηλεκτρονικά grooves», σύμφωνα με το Allmusic.

Οι ταυτότητες των μελών του γκρουπ δεν είναι δημοσίως γνωστές. Αν αυτό σας θυμίζει κάτι από την οπτική της θρυλικής αντικονφορμιστικής αβάν-γκαρντ κολεκτίβας, The Residents, δεν κάνετε λάθος.

Οι Snapped Ankles θα μας εισαγάγουν στο παράδοξα οικείο σύμπαν τους το Σάββατο 24 Ιανουαρίου στο Gazarte - Ground Stage (Βουτάδων 32-34, Γκάζι).

Μια μέρα αργότερα, την Κυριακή 25 Ιανουαρίου, θα προσγειωθούν και στη Θεσσαλονίκη, στο Eightball Club (Πίνδου 1, Λαδάδικα). Opening act: M.A.t.E.

Naomi Wallace: «Η αντίσταση είναι σανίδα σωτηρίας για το πνεύμα μας»

 

Naomi Wallace (Φωτογραφία: Gregory Costanzo)

Επτά χαρακτήρες από την Παλαιστίνη, το Ισραήλ και το Ιράκ αναζητούν σύνδεση εν μέσω πολέμου στο θεατρικό έργο Πυρεξία - Τρία οράματα για τη Μέση Ανατολή, σε σκηνοθεσία Τατιάνας Λύγαρη.

Ενόψει της ολοκλήρωσης των παραστάσεων την 1^η Φεβρουαρίου, συνομιλούμε με την συγγραφέα του έργου, την Βορειοαμερικανίδα Naomi Wallace, μια από τις πλέον ένθερμες φιλοπαλαιστινιακές φωνές διεθνώς.

Το Variety σε έχει χαρακτηρίσει ως «την πιο πολιτικά αφοσιωμένη θεατρική συγγραφέα της γενιάς [σου]».

Τι σημαίνει το να είσαι «πολιτικά αφοσιωμένη θεατρική συγγραφέας» στις μέρες μας και ποιες είναι οι κύριες ευθύνες σου ως τέτοιας απέναντι στον εαυτό σου, τους αναγνώστες/τις αναγνώστριές σου και τους μαθητές/τις μαθήτριές σου;

Είμαι, όπως όλοι/όλες μας, άρρηκτα συνδεδεμένη με και παγιδευμένη σε ευρύτερα κοινωνικά συστήματα και πολιτικές δυνάμεις.

Στο έργο μου, δε διαχωρίζω τα άτομα, τα σώματά τους, τις επιθυμίες τους, τα κολλήματά τους από τις συνθήκες οι οποίες τα διαμορφώνουν και τα παραμορφώνουν.

Συχνά, αναρωτιέμαι πώς ένας/μία θεατρικός/θεατρική συγγραφέας μπορεί να μην είναι πολιτικά εμπλεκόμενος/-η; Στη σκηνή ασχολείσαι πάντα με την εξουσία και την ανταλλαγή, με άνισες σχέσεις, αλλιώς δε θα υπήρχε δράμα, ούτε ένταση.

Πάντα με ενδιέφερε επίσης το ποιος επιτρέπεται να μιλάει και να καταλαμβάνει χώρο στη σκηνή; Τίνος η αυτονομία παραμένει, όταν τελειώνει η παράσταση. και τι νιώθει και σκέφτεται το κοινό, όταν σβήνουν τα φώτα;

Θα έλεγα ότι δεν έχει να κάνει τόσο με την «ευθύνη» όσο με τη σύνδεση και την ψυχική υγεία.

Πώς μπορούμε να παραμείνουμε λογικοί και ανθρώπινοι σε έναν κόσμο φλεγόμενο από την οικολογική κατάρρευση και τους ρατσιστικούς, ιμπεριαλιστικούς πολέμους και τον μιλιταρισμό;

Εγώ, και άλλοι «πολιτικά αφοσιωμένοι» συγγραφείς, ενεργούμε ή/και γράφουμε ενάντια σε ό,τι μας υποβαθμίζει, επειδή η αντίσταση είναι σανίδα σωτηρίας για το πνεύμα μας.

Στο έργο σου Πυρεξία- Τρία οράματα για τη Μέση Ανατολή, το οποίο παρουσιάζεται στην Αθήνα σε σκηνοθεσία της Τατιάνα Λύγαρη, επτά χαρακτήρες από την Παλαιστίνη, το Ισραήλ και το Ιράκ αναζητούν σύνδεση εν μέσω πολέμου.

Τι έχει τροφοδοτήσει τη μακροχρόνια ενασχόλησή σου με τη Μέση Ανατολή, τους λαούς της και την τραυματική της Ιστορία, και ιδιαίτερα την υποστήριξη από πλευράς σου της παλαιστινιακής υπόθεσης όλα αυτά τα χρόνια;

Από τότε που ήμουν νεαρή συγγραφέας, ενδιαφερόμουν για την ασυμφωνία μεταξύ των ελευθεριών των Η.Π.Α. στο εσωτερικό και του πολέμου και της καταστολής η οποία επιβάλλεται εναντίον οποιουδήποτε λαού στον κόσμο δε θέτει τις ανάγκες των Η.Π.Α. πάνω απ’ όλα.

Το βλέπουμε τώρα με τη Βενεζουέλα. Πώς τολμά ένας λαός να επιθυμεί να επωφεληθεί από τους δικούς του πόρους;

Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός πάντα απασχολούσε τη φαντασία μου - άλλωστε, έχω γίνει μάρτυρας των πολέμων του και έχω πληρώσει γι’ αυτόν μέσω των φόρων μου.

Αλλά, περισσότερο, με εμπνέουν οι άνθρωποι που αντιστέκονται στην αυτοκρατορική ισχύ των Η.Π.Α., που αντιστέκονται στη λεηλασία της γης και των σωμάτων τους.

Αυτό κάνουν οι Παλαιστίνιοι τα τελευταία 70 χρόνια περίπου ενάντια στην παράνομη και βάναυση κατοχή του Ισραήλ.

Αν η αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ συνόδευσε άμεσα τα πρώτα μου χρόνια, ο αγώνας για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης ήταν πάντα μέρος της ζωής της οικογένειάς μου.

Και μου φαίνεται πως όσα συμβαίνουν στην Παλαιστίνη και το Ισραήλ μάς λένε πολλά για το τι θα συμβεί σε εμάς τους υπόλοιπους.

Δες τι κάνει τώρα η ICE στις ΗΠΑ. Δες τη συνεχιζόμενη και αναγκαστική φτωχοποίηση των περισσότερων Αμερικανών και την καταστολή της ελευθερίας του λόγου και του δικαιώματος στη διαμαρτυρία όσον αφορά την Παλαιστίνη.

Μόλις επισκέφτηκα τα παράνομα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής Όχθης και της ανατολικής Ιερουσαλήμ τον Νοέμβριο για να μιλήσω με τους συναδέλφους μου που κάνουν θέατρο σε μια εποχή γενοκτονίας.

Αυτό που άκουγα ξανά και ξανά ήταν η ερώτηση: «Μπορείτε να το φανταστείτε αυτό;»

«Αυτό», εννοώντας τη γενοκτονία στη Γάζα, την τρομοκρατία των εποίκων στη Δυτική Όχθη, καθώς και τις συνεχείς κατεδαφίσεις σπιτιών και την κατάσχεση γης που ανήκει σε Παλαιστίνιους.

Αυτός είναι ο στόχος: να προσπαθήσουμε να φανταστούμε, να αφηγηθούμε και να αναπαραστήσουμε αυτό το οποίο για εμάς είναι αδιανόητο, αλλά αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα για τους Παλαιστίνιους.

Το έργο σου ταλαντεύεται ανάμεσα στον ρεαλισμό και ένα (πυρετώδες) όνειρο και χρησιμοποιεί μια γλώσσα ταυτόχρονα σύγχρονη και βαθιά ποιητική.

Κατά τη γνώμη σου, επιτυγχάνουμε -είτε ως συγγραφείς είτε ως αναγνώστες/αναγνώστριες- καθαρότητα όρασης σε μια πυρετώδη κατάσταση;

Λοιπόν, η φαντασία είναι συχνά «πυρετώδης», έτσι δεν είναι; Νομίζω ότι υπάρχει κάτι πολύ παραγωγικό, ακόμη και προκλητικό, στην εξόρυξη αυτής της έντασης μεταξύ του σουρεαλιστικού και του ρεαλιστικού.

Πάντα έχω κατά νου την έννοια της «ανοικείωσης» του Μπρεχτ, όταν γράφω - της μετατροπής του οικείου σε κάτι άλλο, προκειμένου να έρθουν στο προσκήνιο οι κοινωνικές σχέσεις.

Η ανοικείωση είναι ένα είδος πυρετώδους κατάστασης, μια επαυξημένη πραγματικότητα.

Ο τίτλος του έργου είναι δανεισμένος από έναν στίχο του T.Σ. Έλιοτ. Πώς συνδέεσαι με τον Έλιοτ και με την ποίηση, γενικότερα;

Ειδικά στην Έρημη Χώρα, βρίσκω τον Έλιοτ να κάνει κάτι παρόμοιο με τα πολιτισμικά του ερείπια και τους υπνωτιστικούς ρυθμούς του. Δεν μπορούμε να προσγειωθούμε πουθενά επειδή είμαστε πάντα σε εγρήγορση.

Δε θεωρώ απαραιτήτως το έργο μου ιδιαίτερα ποιητικό. Δίνω προσοχή στη γλώσσα και στις λέξεις, εντός και εκτός των συμφραζομένων.

Αλλά έτσι ακούω τους ανθρώπους να μιλάνε. Αυτά άκουγα μεγαλώνοντας στο Κεντάκι. Αυτό το μείγμα γλώσσας για το οποίο μιλάς είναι αυτό που ακούω στο κεφάλι μου.

Ο αυξανόμενος αυταρχισμός στη Δύση συμβαδίζει με την αυξανόμενη ισλαμοφοβία, την υιοθέτηση ηθικών διπλών στανταρ όσον αφορά το Ισραήλ/Παλαιστίνη και την ποινικοποίηση/δίωξη (φιλο)παλαιστινιακών φωνών.

Γιατί;

Οι παλαιστινιακές φωνές και όσοι/όσες υποστηρίζουν τον παλαιστινιακό αγώνα για ελευθερία έχουν λογοκριθεί εδώ και δεκαετίες, ειδικά στις Η.Π.Α.

Ο Έντουαρντ Σαΐντ έγραψε ένα διάσημο άρθρο το 1984 με τίτλο Άδεια αφήγησης σχετικά με την καταστολή οποιασδήποτε ιστορίας για τους Παλαιστίνιους (στην προκειμένη περίπτωση την εισβολή στον Λίβανο το 1982), η οποία αντιτάσσεται στην αμερικανο-ισραηλινή εκδοχή.

Κάποτε, κατηγορήθηκα από ένα μεγάλο αμερικανικό θέατρο ότι έγραψα ένα θεατρικό έργο «το οποίο επεδείκνυε συμπάθεια προς τους τρομοκράτες». Γιατί;

Απλώς και μόνο επειδή παρουσιάζονταν στη σκηνή Παλαιστίνιοι χαρακτήρες που αντιστάθηκαν στην Κατοχή με λόγια και ένα ανεμόπτερο, για να σπάσουν το Τείχος του Διαχωρισμού!

Αυτό, λοιπόν, δεν είναι κάτι καινούργιο.

Ο χαρισματικός Παλαιστίνιος-Αμερικανός συγγραφέας Ismail Khalidi έχει υποστεί επανειλημμένη λογοκρισία στο σημαντικό έργο του.

Ο χαρακτηρισμός της Palestine Action στη Μεγάλη Βρετανία ως «τρομοκρατικής» οργάνωσης αποτελεί μια πολύ επικίνδυνη κλιμάκωση αυτής της τάσης.

Ποιος, κατά τη γνώμη σου, είναι ο αντίκτυπος της ποινικοποίησης του κινήματος αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους και της πολιτικής διαφωνίας γενικότερα στην ποιότητα των πολιτικών ελευθεριών στη Μεγάλη Βρετανία;

Όσο για τον χαρακτηρισμό της Palestine Action ως «τρομοκρατικής» ομάδας από τη βρετανική κυβέρνηση, νομίζω ότι αυτό καταδεικνύει δύο πράγματα πολύ ξεκάθαρα.

Κατ’ αρχάς, βανδαλίζοντας στρατιωτικό εξοπλισμό και περιουσία που χρησιμοποιείται για τον εξοπλισμό του Ισραήλ, η Palestine Action αποδείχθηκε πολύ επιτυχημένη στο να εφιστήσει την προσοχή στη συνενοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στη γενοκτονία.

Δεύτερον, δείχνει ότι η φιλοϊσραηλινή κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου χάνει τον έλεγχο της αφήγησής της, πως όλο και περισσότεροι άνθρωποι στη χώρα και σε όλο τον κόσμο συνειδητοποιούν ότι το ισραηλινό κράτος, εξοπλισμένο σχεδόν αποκλειστικά από τις Η.Π.Α., είναι ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονική τρομοκρατία εναντίον των αυτοχθόνων της περιοχής. Κι αυτό πρέπει να σταματήσει.

Όσο ανατριχιαστική κι αν είναι η ποινικοποίηση και ένα κάλεσμα αφύπνισης για όποιον πιστεύει στη δημοκρατία και τα πολιτικά δικαιώματα (καθώς και στο διεθνές δίκαιο!), οι μαζικές συλλήψεις διαδηλωτών που «υποστηρίζουν την Palestine Action» και οι συνεχιζόμενες φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις δείχνουν πως η κυβέρνηση αποτυγχάνει.

Tι θα περιλάβανε μια «ενημερωμένη» εκδοχή της Πυρεξίας το 2026, σε μια περίοδο όπου, παρά τη λεγόμενη «εκεχειρία» -ήδη παραβιασμένη από το Ισραήλ περισσότερες από χίλιες φορές-, η γενοκτονία των Παλαιστινίων συνεχίζεται;

Δεν πιστεύω πραγματικά στην ιδέα ενός «ενημερωμένου» θεατρικού έργου. Το κοινό είναι πολύ έξυπνο. Δεν πρέπει να το υποτιμούμε. Μπορεί να παρακολουθήσει την Πυρεξία και να κάνει τις δικές του συνδέσεις και ενημερώσεις στο μυαλό του.

Και φυσικά, η Πυρεξία είναι μέρος μιας ιστορίας που τώρα επεκτείνεται σε ένα πιο πρόσφατο θεατρικό έργο, γραμμένο με τον Ismail Khalidi, με τίτλο Οράματα από το κέντρο της γης για τη γενοκτονία στη Γάζα.

Αυτό το έργο αποτελεί ανάθεση το θεάτρου «ASHTAR» στη Ραμάλα και έκανε πρεμιέρα στα αραβικά στη Δυτική Όχθη το 2024.

Όσο για την εκεχειρία, το Ισραήλ δεν την έχει τηρήσει με κανέναν τρόπο, σε αντίθεση με τις αντιστασιακές ομάδες στη Γάζα, οι οποίες το έχουν κάνει. Ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει να βομβαρδίζει και να λιμοκτονεί τους κατοίκους της Γάζας.

Και το πληρώνουμε εμείς. Το πληρώνει και η Ελλάδα, επιτρέποντας στην ισραηλινή αεροπορία να επιδίδεται σε βομβαρδισμούς πάνω από τον εναέριο χώρο της, μέσω στρατιωτικής συνεργασίας και επενδύσεων.

Πρέπει να αντισταθούμε σε αυτήν τη θανάσιμη υποστήριξη από τις κυβερνήσεις μας.

Αν με ρωτήσεις, δε βλέπω καμία διέξοδο στον πόλεμο εναντίον των Παλαιστινίων (στην πραγματικότητα δεν υπάρχει «σύγκρουση»). Μια μαζική κινητοποίηση από τα «κάτω» στη Δύση και στην Ανατολή ίσως να βοηθούσε.

Εσύ, τι πιστεύεις;

Νομίζω ότι πολύ συχνά κάνουμε τους εαυτούς μας να νιώθουν ανίσχυροι στην προσπάθειά μας να δούμε το «τέλος» της αυτοκρατορίας, το τέλος του αποικιακού καθεστώτος των εποίκων.

Μερικές φορές είναι σαν να λαχταράμε μια εγγύηση πως μπορούμε να «νικήσουμε» ενάντια στις δυνάμεις κατοχής, του πολέμου και της εξαθλίωσης της πλειοψηφίας. Ενάντια στην καταστροφή του πλανήτη μας.

Αλλά αναλαμβάνουμε δράση, νομίζω, όχι επειδή μπορούμε να είμαστε σίγουροι και σίγουρες ότι θα πετύχουμε, αλλά επειδή η αλληλεγγύη και η αντίσταση είναι οι καλύτερές μας ποιότητες.

Πρέπει να αξιοποιήσουμε τη φυσική μας τάση να στεκόμαστε στο πλευρό των άλλων, να γνωρίζουμε πως δεν είμαστε μόνοι/μόνες, ούτε καν πραγματικά «άτομα», αλλά μάλλον τόσο βαθιά συνδεδεμένοι/-ες μεταξύ μας που χωρίς αυτήν τη σύνδεση, δεν υπάρχουμε πραγματικά.

Ίσως λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι η αντίσταση, είτε μέσω του θεάτρου είτε με άλλα μέσα, είναι ο τρόπος με τον οποίο επιτρέπουμε την πλήρη άνθηση της ύπαρξής μας;

Ευχαριστώ θερμά την Samara Wash για την πολύτιμη συμβολή της στην πραγματοποίηση της συνέντευξης και την Naomi Wallace για την άμεση ανταπόκριση, καθώς και για την παραχώρηση της φωτογραφίας της.

Η παράσταση Πυρεξία- Τρία οράματα για τη Μέση Ανατολή, σε κείμενο της Naomi Wallace και σκηνοθεσία της Τατιάνας Λύγαρη, παρουσιάζεται μέχρι την 1^η Φεβρουαρίου στην Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ (Σιδηροδρομικός & Προαστιακός Σταθμός Ρουφ, επί της Λεωφόρου. Κωνσταντινουπόλεως).

Σοφία Φωτεινάκη: «Χρειάζεται να μιλήσουμε με απλότητα για τις ψυχικές διαταραχές»

 

Η ψυχική ασθένεια, και συγκεκριμένα η διπολική διαταραχή, βρίσκεται στον πυρήνα της θεατρικής παράστασης Αφήνω ανοιχτά, η οποία συνεχίζεται για δύο ακόμα Κυριακές (18 και 25 Ιανουαρίου) στον Τεχνοχώρο «Φάμπρικα».

Συνομιλώντας με την Σοφία Φωτεινάκη, υπεύθυνη για τη σύλληψη, το κείμενο και τη σκηνοθεσία της παράστασης, σε παραγωγή της θεατρικής ομάδας «Γκάνμπατε».

Είσαι εκ των ιδρυτικών μελών της θεατρικής ομάδας «Γκάνμπατε», η οποία δημιουργήθηκε το 2023.

Θα ήθελες κατ’ αρχάς να μου μιλήσεις για τα οράματα και τους στόχους της ομάδας, εν μέσω μιας ζόρικης κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής, αλλά και θεατρικής πραγματικότητας - εγχώριας και διεθνούς;

Τα οράματα και οι στόχοι της ομάδας «Γκάνμπατε» είναι να μπορεί να υπάρχει έκφραση συναισθημάτων και δημιουργικότητα μέσα από το θέατρο.

Σαφώς, επειδή διανύουμε δύσκολες εποχές στην οικονομία, στην κοινωνία, στην πολιτική, θα θέλαμε να μιλήσουμε αυτήν την εποχή και για αυτήν τη δυσάρεστη πραγματικότητα.

Η τέχνη πάντα βοηθάει στο να πούμε κάτι πιο απλά και χωρίς κανέναν εκβιασμό.

Τέλος, το κοινωνικό μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε είναι να μπορούμε όλοι να συνυπάρχουμε, έστω και μέσα από το θέατρο. Η αποδοχή του εαυτού μας, και κατ’ επέκταση της κοινωνίας, είναι για εμάς η κύρια ανάγκη.

Το πιο πρόσφατο έργο σας, Αφήνω ανοιχτά, σε σύλληψη, κείμενο και σκηνοθεσία δικά σου, αφορά στην ψυχιατρική ασθένεια, και πιο συγκεκριμένα στη διπολική διαταραχή.

Τι απαιτεί η αποτύπωση της ψυχικής πάθησης με καλλιτεχνικά εργαλεία και γιατί, ως ομάδα και ως άτομο, νιώθετε πως σας αφορά η διπολική διαταραχή;

Η παράσταση Αφήνω ανοιχτά είναι για εμένα κάτι προσωπικό, γιατί η μητέρα μου πάσχει από διπολική διαταραχή. Ξέρω, λοιπόν, όλες τις λεπτομέρειες, όλες τις αλλαγές, όλες τις πτυχές ως φροντίστρια της μητέρας μου.

Η αποτύπωση καλλιτεχνικά για μια ψυχική διαταραχή δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Θέλει πολλή μελέτη και προσοχή, γιατί είναι ένα ευαίσθητο θέμα και απαιτεί πολλή ανάλυση του ατόμου που νοσεί.

Νιώθω ότι με αφορά πλήρως, καθώς κατανόησα -και κυρίως δέχτηκα- τα κακώς κείμενα της αρρώστιας, όπως για παράδειγμα είναι το στίγμα, ο αποκλεισμός, η εγκατάλειψη, οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας.

Το κύριο μέλημά μου ήταν να έρθουν οι θεατές και όταν φύγουν από την παράσταση, να ξανασκεφτούν πώς έχουν φερθεί σε κάποιον άνθρωπο που νοσεί από κάποια ψυχική διαταραχή.

Από αριστερά: Κλεονίκη Καραχάλιου, Λένα Πανοπούλου

Επί σκηνής παρακολουθούμε δύο ηθοποιούς (Λένα Πανοπούλου & Κλεονίκη Καραχάλιου), οι οποίες ενσαρκώνουν την πάσχουσα και τη διπολική διαταραχή, αντίστοιχα.

Γιατί επέλεξες να «σπάσεις» τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα σε δύο επιμέρους -αλλά αλληλοσυμπληρούμενους και ενίοτε συνδιαλεγόμενους- χαρακτήρες;

Επέλεξα να βάλω δύο ρόλους διότι ήθελα να είναι ξεκάθαρο με πρακτικό τρόπο, να φαίνεται τι περνάει ένας άνθρωπος όταν τον επισκέπτεται η αρρώστια.

Η διπολική διαταραχή πήρε σάρκα και οστά, και την ενσαρκώνει υπέροχα η Κλεονίκη Καραχάλιου, για να γίνει κατανοητή η διαδρομή που κάνει η ασθενής  μέχρι να φτάσει να χρήζει κλινικής αντιμετώπισης.

Την ασθενή την ενσαρκώνει η Λένα Πανοπούλου, εξίσου υπέροχη ερμηνεία.

Οι δύο ηθοποιοί συνοδεύονται, επίσης, από έναν μουσικό (Χρήστος Ηλιόπουλος). Ποιον ρόλο επιτελεί δραματουργικά η μουσική, ήδη από την αρχική σύλληψη του έργου;

Η μουσική είναι ο εσωτερικός χρόνος της ασθενούς. Βοηθάει να καταλάβουμε το χρόνο της, την έντασή της την αγωνία της. Έχει μέσα χτύπους από ρολόγια έχει ψυχεδελικά κομμάτια τη στιγμή της αυτοκτονίας.

Κατά κύριο λόγο, ο Χρήστος Ηλιόπουλος δημιούργησε ένα ξεχωριστό μουσικό θέαμα για να βοηθήσει την ασθενή να φτάσει στην αποδοχή του ίδιου της του εαυτού και κατ’ επέκταση και της ασθένειάς της.

Σταδιακά, ανοίγεται ένα πεδίο -μια πιθανότητα, ίσως- αλληλοαναγνώρισης, αλληλοαποδοχής και συνύπαρξης μεταξύ της πάσχουσας και της διαταραχής από την οποία υποφέρει.

Σε ποιον βαθμό τόσο ως μέλη των κατά τόπους κοινωνιών όσο και ως θεατές καλλιτεχνικών δρωμένων έχουμε εξοικειωθεί με τη διαταραχή οποιουδήποτε τύπου, χωρίς να την αντιμετωπίζουμε είτε με τον γενναιόδωρο ψευτοανθρωπισμό του απρόσβλητου «ανώτερου», είτε με τον τρόμο του πανικόβλητου αδαούς;

Σίγουρα δεν έχουμε καμία εξοικείωση με τις ψυχικές διαταραχές.

Γι’ αυτό και εγώ ήθελα να έρθει κυρίως κόσμος στο έργο αυτό που δεν έχει καμία σχέση με αυτό. Ήρθαν κάποιοι και έπεσαν από τα σύννεφα όταν κατάλαβαν τι περνάει ένας άνθρωπος που πάσχει συγκεκριμένα από τη διπολική διαταραχή.

Αυτό το γεγονός, το ότι αρχίζουμε να μιλάμε για το ζήτημα ανοιχτά χωρίς ενοχές, φόβο, στίγμα είναι και η λύση για εξοικείωση. Χρειάζεται να μιλήσουμε με απλότητα για τις ψυχικές διαταραχές σε διάφορες κοινωνικές ομάδες.

Χρήστος Ηλιόπουλος

Κατά τη διάρκεια του έργου τίθεται το ερώτημα κατά πόσο η πάσχουσα αποτελεί θύμα, θύτη ή θεατή. Γιατί έκρινες σκόπιμο να εντάξεις το ερώτημα αυτό στην αφήγηση;

Έθεσα το ερώτημα, «Θύμα, θύτης ή θεατής;», για να αναρωτηθεί το κοινό πάνω σε αυτό που βιώνει η ασθενής.

Όμως στο τέλος αφήνω ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην είναι τίποτα από όλα αυτά. Κυρίως το ερώτημα είναι θύμα, θύτης ή θεατής του εαυτού της, της κοινωνίας, της οικογένειας της ίδιας της ζωής.

Η αφίσα της παράστασης προέρχεται από ένα σχέδιο νοσηλευόμενης στην 6^η Πτέρυγα της Ψυχιατρικής Κλινικής του Δαφνίου. Με ποιο κριτήριο μετεξελίχθηκε σε αφίσα της παράστασης;

Η εικόνα αυτή, όταν την κοιτάω, τα μάτια  της κοπέλας που είναι ζωγραφισμένα μού θυμίζουν την ευαισθησία ενός ατόμου το οποίο έχει ψυχική διαταραχή.

Με το που είδα την τοιχογραφία κατάλαβα ότι κάτι βασανίζει την κοπέλα αυτή. Αυτό ήταν και το κριτήριο. Κυρίως τα ευαίσθητα μάτια που μιλάνε.

Σε ποια άλλα πλαίσια -πλην του θεατρικού- θα μπορούσε να φιλοξενηθεί η παρουσίαση του έργου; Έχετε σκεφτεί -ως ομάδα- τα επόμενα βήματα;

Θα θέλαμε να πάμε σε σχολεία από τρίτη γυμνασίου και πάνω είναι σημαντικό να μιλάμε στα σχολεία για τις ψυχιατρικές διαταραχές.

Ακόμα, θα θέλαμε να πάμε στην επαρχία, διότι εκεί τα πράγματα όσον αφορά στην ψυχική υγεία είναι πολύ πίσω, δεν υπάρχει καμία ενημέρωση.

Τέλος, σε συλλόγους φροντιστών ατόμων με ψυχική διαταραχή για να μπορέσουν να βοηθηθούν οι ίδιοι βλέποντας ότι τελικά η αποδοχή είναι αυτή που φέρνει τη λύτρωση του ατόμου αλλά και την έναρξη μιας ευτυχισμένης  ζωής.

Ως ομάδα, πάλι, θα κινηθούμε σε κοινωνικά θέματα και καθόλου προβεβλημένα. Θέλουμε να μιλήσουμε απροκάλυπτα στους ανθρώπους για αυτά που είναι δίπλα τους και απλά κλείνουν τα μάτια τους.

Η παράσταση Αφήνω ανοιχτά, σε σύλληψη, κείμενο και σκηνοθεσία της Σοφίας Φωτεινάκη, παρουσιάζεται για δύο ακόμη Κυριακές (18 και 25 Ιανουαρίου) στον Τεχνοχώρο «Φάμπρικα» (Μεγάλου Αλεξάνδρου 125 και Ευρυμέδοντος) στις 21:15.