Συνομιλώντας με τους Νίκο Κορνήλιο και Κώστα Αρζόγλου για την ταινία «Η τέχνη καταστρέφει»

Ένας από τους πλέον ανήσυχους Έλληνες σκηνοθέτες, ο Νίκος Κορνήλιος, συναντά τον βετεράνο ηθοποιό Κώστα Αρζόγλου στην ταινία Η τέχνη καταστρέφει, μια κινηματογραφημένη εκδοχή ενός Μάκβεθ «δωματίου», και μαζί με ένα επιτελείο εκλεκτών ηθοποιών διερευνούν τα όρια ζωής και τέχνης, θεάτρου και σινεμά.

Συνομιλώντας με τους Νίκο Κορνήλιο και Κώστα Αρζόγλου ενόψει της εξόδου του φιλμ στις αίθουσες στις 11 Απριλίου.

Μιας και το φιλμ Η τέχνη καταστρέφει είναι μια κινηματογραφημένη εκδοχή ενός Μάκβεθ «δωματίου», θα ήθελα να μου πείτε τι σας γοητεύει περισσότερο σε αυτό το κείμενο.

Κώστας Αρζόγλου: Νομίζω ότι ο Νίκος έχει ρίξει το κέντρο βάρους σε έναν Μάκβεθ που έχει σχέση με την εξουσία, επιθυμεί την εξουσία, κι αυτό πηγαίνει παράλληλα με μια εξουσιαστική στάση του πατέρα.

Θα μου επιτρέψεις, όμως, να μιλήσω για κάτι που εμπεριέχει ο Μάκβεθ- και ίσως και μερικά άλλα έργα του Σέξπιρ. Ο Ιούλιος Καίσαρας, για παράδειγμα. Αυτό που με συγκινεί είναι η μεταφυσική του, αυτό που είναι πέρα από τις εξουσίες. Δεν είναι η εξουσία μόνο. Αυτό εκφράζεται από τις μάγισσες.

Ο Σέξπιρ δεν ήξερε πώς να πιάσει το συγκεκριμένο θέμα, αλλά σε όλο το κείμενο υπάρχει μια «υποδόρια» ποίηση, που πιάνει την «καρδιά» της μεταφυσικής. Η μεγάλη μπλόφα του κόσμου είναι ότι εφόσον δεν αγγίζουμε κάποια πράγματα, δεν υπάρχουν. Ποιος το είπε αυτό; Εμείς δεν μπορούμε να τα πιάσουμε.

Αλλά μας επηρεάζουν.

Κ.Α.: Αυτό είναι που διαφεύγει στον Μάκβεθ, ο οποίος αποζητά μια κοσμική εξουσία, αλλά υπάρχουν και πράγματα που είναι πέραν των αισθήσεων.

Κώστας Αρζόγλου

Νίκος Κορνήλιος: Ξεκινώντας από αυτό που λέει ο Κώστας, η εξουσία είναι μία πλευρά.

Προσωπικά, στη σκέψη μου ήταν ο φόβος του θανάτου. Από εκεί ξεκινάει και η μεταφυσική. Η μανία της εξουσίας, της αναγνώρισης είναι ένας φόβος θανάτου, και όλος ο δυτικός πολιτισμός είναι φόβος θανάτου.

Επειδή λοιπόν δε ζούμε σε επαφή με το σώμα μας, γι’ αυτό και κυριαρχεί αυτός ο φόβος. Οι περισσότεροι προσπαθώντας να διαχειριστούν το αόρατο παράγουν εξουσία.

Η ταινία δίνει την εντύπωση μιας «μονομαχίας» ανάμεσα στο θέατρο, όπως ενσαρκώνεται από τον χαρακτήρα του Μάκβεθ, και του κινηματογράφου, όπως σκιαγραφείται μέσα από το χαρακτήρα της Αλεξαντρά. Ήταν στην πρόθεσή σου;

Ν.Κ.: Υπάρχει και μέσα στο σενάριο η αντιπαράθεση ανάμεσα στην κόρη που είναι ηθοποιός κινηματογράφου και στον πατέρα που έχει «φάει» τη ζωή του στο θέατρο.

Το θέατρο είναι μια τέχνη που μας έρχεται από τα βάθη του χρόνου, είναι ζωντανή μέχρι τις μέρες μας και μας υποχρεώνει να κοιτάξουμε τον άνθρωπο στον ιερό χώρο της σκηνής και να αναρωτηθούμε από πού ερχόμαστε.

Η δύναμη του κινηματογράφου, από την άλλη, -επειδή είναι η τελευταία των τεχνών-, συνίσταται στο να δείξει το «εδώ και τώρα» με μια σκέψη για το μέλλον. Ο κινηματογράφος μάς λέει, δηλαδή, πού πάμε.

Επειδή έχετε μακρά θητεία ως ηθοποιός κυρίως στο θέατρο και την τηλεόραση, αλλά και -δευτερευόντως- στον κινηματογράφο, πώς αντιλαμβάνεστε το ρόλο και την ιδιότητα του ηθοποιού;

Κ.Α.: Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω κάνει πολλές ταινίες. Είμαι «παιδί» του θεάτρου και της τηλεόρασης.

Η ταινία του Νίκου έχει μια ιδιομορφία, το ότι πράγματι προσπαθεί να ακροβατήσει μεταξύ θεάτρου και κινηματογράφου. Πιστεύω πως οι κόρες, που πατάνε στα πόδια τους και μόνο ή προσπαθούν να βρουν τη λύση φεύγοντας, αυτό που δεν μπορούν να πιάσουν είναι αυτό που πιάνει μόνο ο θεατράνθρωπος, και που είναι το επέκεινα.

Αυτός ο τύπος παρακάμπτει την προσωπική του ζωή, ξεπερνάει ακόμα και θανάτους, γιατί τον μαγνητίζει το επέκεινα. Με αυτή την έννοια έχει άμεση σχέση το θέατρο, πιστεύω. 

Ωρόρα Μαριόν

Το επέκεινα, εννοείτε;

Κ.Α.: Τι είναι αυτή η ιερά σκηνή; Αν η οποιαδήποτε παράσταση καταφέρνει -εφόσον είναι καλή- να διηγηθεί μια ιστορία και το «κλειδί» είναι πώς θα συμπυκνώσει το χρόνο, πώς θα τον κάνει «ακορντεόν», πώς θα τον μακρύνει ή θα τον μικρύνει εκεί που πρέπει-  αυτή είναι η μαστοριά.

Κι αυτή τη μαστοριά, μιας και δεν έχει χωροχρονική ενότητα, ο κινηματογράφος την έχει ελάχιστα. Δράση υπάρχει, έτσι ή αλλιώς, με την «αλφαβήτα» του κινηματογράφου, αλλά η ενότητα χώρου διαλύεται. Συμπυκνώνεται μόνο από την ενότητα των συναισθημάτων και των διαδρομών των ηρώων.

Το φοβερό ρίσκο του να συμπυκνώσεις μέσα σε μιάμιση-δυο ώρες μια ολόκληρη ιστορία νομίζω ότι αποκλειστικά το έχει το θέατρο. Αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Ας γίνω λίγο αγοραίος, δεν πειράζει.

Καθόλου.

Κ.Α.: Ο κινηματογράφος αποτυπώνει σε φιλμ αυτό που έγινε. Το θέατρο είναι καθαρός αέρας. Γίνεται την ώρα που γίνεται, στο χώρο που γίνεται, εκεί παρασύρει ή όχι τον θεατή, και μετά χάνεται. Την αξία αυτού του άυλου αέρα δεν μπορεί να την έχει παρά μόνο το θέατρο.

Έτσι που εξελίσσεται καταπληκτικά, από τεχνολογικής άποψης, ο κινηματογράφος μπορεί αμεσότατα να καταργηθεί, όπως έχουν καταργηθεί διάφορες τέχνες που έχουν προϋπάρξει.

Πώς το εννοείτε αυτό;

Κ.Α.: Να τελειώσει. Να υποκατασταθεί από ένα άλλο εφεύρημα. Εφεύρημα είναι ο κινηματογράφος. Μια πλάνη, ουσιαστικά. Ένα εφέ. Μπορεί να βρεθεί ένα άλλο εφέ, πιο προχωρημένο τεχνολογικά.

Αυτό που δεν πρόκειται ποτέ -μα ποτέ- να ξεπεραστεί είναι αυτό το «μεδούλι» που είναι το θέατρο- είτε μιλάμε για τελετουργίες και Αριστοτέλη είτε για μια πολύ σύγχρονη αντίληψη ή για την κωμική πλευρά.

Δεν υπάρχει, πάντως, σύγκρουση μεταξύ θεάτρου και κινηματογράφου. Υπάρχει, όμως, σύγκρουση μεταξύ αυτών που πατάνε στα πόδια τους και εκείνων που πατάνε δέκα πόντους πάνω από τη γη. 

Ωρόρα Μαριόν & Κάτια Λεκλέρκ Ο' Γουόλις

Ενδεχομένως να μη συμμερίζεσαι την οπτική του κ. Αρζόγλου, Νίκο.

Ν.Κ.: Αν υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεραστεί οντολογικά, εκεί μπορεί να βρίσκονται και τα όρια του θεάτρου. Αν, επομένως, λήξει κάποτε, θα είναι γιατί αυτό που γνωρίζουμε ως άνθρωπο θα έχει πάψει να υφίσταται ως είδος. Ελπίζω να έχουμε πολύ δρόμο ακόμα (γέλιο)!

Κι εγώ.

Ν.Κ.: Ο κινηματογράφος έχει πολλά κοινά με το θέατρο. Διαφοροποιείται ως προς την τεχνική. Ο πυρήνας, ωστόσο, είναι ο ίδιος, η μελέτη της ανθρώπινης ύπαρξης.

Θα ήθελα, όμως, να στρέψω την κουβέντα στη δουλειά του ηθοποιού στον ένα και τον άλλο χώρο. Στο θέατρο ο ηθοποιός έχει καθοριστικό ρόλο, ακριβώς γιατί είναι πάνω στη σκηνή και δίνει τον ειρμό και το ρυθμό, φέρει το βάρος όλης αυτής της μαγείας.

Στον κινηματογράφο, επειδή δουλεύεις τα πλάνα κατακερματισμένα, οφείλει να βρει μια ροή δουλεύοντας το ρόλο στο μυαλό του, κι η μεγάλη δύναμή του έγκειται στο να αφήνεται. Όσο στο θέατρο πρέπει να είναι συγκεντρωμένος, στον κινηματογράφο μια ισχυρή ιδιότητα του ηθοποιού είναι να είναι ανοιχτός.

Αυτό εκτίμησα αφάνταστα στον Κώστα Αρζόγλου. Παρότι είναι ένας ηθοποιός που κουβαλάει όλη την Ιστορία του ελληνικού θεάτρου, είχε αυτό το απόλυτο δόσιμο. Μου έδωσε την ανάσα, τις στιγμές, την ποιότητα του βλέμματος, της αλήθειας του προσώπου του. Το θεώρησα πολύ μεγάλη προσφορά.

Στον ηθοποιό, όπως μου είπε σε συζητήσεις μας, το σημαντικό είναι «να είναι εκεί».

Εστέλ Μαριόν

Με όλο του το είναι.

Ν.Κ.: Αυτό έδωσε ο ίδιος στην ταινία, ένας βάρος παρουσίας, κι αυτό κάνει το χαρακτήρα του αληθινό, σάρκινο, συγκινητικό και κινηματογραφικό. Aγαπώ και τιμώ τον ηθοποιό, γιατί είναι το μοναδικό επάγγελμα όπου δημιουργείς τον εαυτό σου και δεν έχω καμιά εξουσιαστική σχέση μαζί τους.

Όσα, εξάλλου, είπα για τον Κώστα, ισχύουν και για τους υπόλοιπους χαρακτήρες της διανομής. Ένιωσα πολύ τυχερός μέσα από αυτή τη διαδρομή.

Κ.Α.: Ο Νίκος άγγιξε ένα θέμα που είναι, κατ’ εμέ, η «καρδιά» της υποκριτικής τέχνης.

Κατ’ αρχήν, έχουμε να κάνουμε με ηθοποιούς, αυτό σημαίνει ηθοποιούς θεάτρου. Αν για κάποιο λόγο ένα απολυταρχικό καθεστώς αύριο το πρωί απαγόρευε τα θέατρα, θα μας κλείνανε στο τρελοκομείο. Είμαστε στα όρια μεταξύ κοινωνίας και του υπερπέραν. Τα λογικά μας αρχίζουν από τη στιγμή που συντασσόμαστε στην αφήγηση ενός στόρι.

Υπάρχει η αντίληψη του ζω επειδή υπάρχω και του ζω επειδή παράγω.

Αυτό που παράγεται στο θέατρο είναι, όπως προείπαμε, αέρας και πλησιάζει πάρα πολύ στο ζω επειδή υπάρχω. Αυτή είναι η «καρδιά» διαφόρων πραγμάτων. Γιατί υπάρχω; Επειδή με γέννησαν οι γονείς μου. Όχι για μένα, εκείνοι ερωτεύτηκαν. Έχω δικαίωμα να ζήσω, επειδή με γέννησαν.

Το να παίζει κάποιος καλά σημαίνει να έχει ενέργεια και να είναι σαν να μην παίζει. Αν κριτικάρω κάποια πλανάκια στην ταινία, είναι γιατί αυτό που έπαιζα ήταν πολύ θέατρο.

Δεν μπορώ, ας πούμε, να ξεχάσω το μονόλογο του Μάρλον Μπράντο στο Τελευταίο τανγκό στο Παρίσι. Για μένα είναι το τέρμα της υποκριτικής. Ο Λόρενς Ολίβιε στον Άμλετ, από την άλλη, δε μου άρεσε, γιατί ήταν πολύ θέατρο. Το “be there” είναι η «καρδιά» της υποκριτικής.

Ν.Κ.: Αυτή η δουλειά μπορεί να είναι συναρπαστική δουλεύοντας με τους ηθοποιούς με αυτό τον τρόπο, με μια κοινή αγωνία να αγγίξουμε κάποια αλήθεια. Ο Κώστας είναι από τους ηθοποιούς της γενιάς του που παραμένουν ενεργοί. Πολλοί είναι νεκροί καλλιτεχνικά, αλλά συνεχίζουν να παίζουν. Δεν έχουν αληθινή ανησυχία. 

Νίκος Κορνήλιος

Από την πλευρά μου χαίρομαι γι’ αυτή την ευτυχή συνάντηση ανήσυχων καλλιτεχνικά ανθρώπων.

Ν.Κ.: Είναι ευτυχής. Μέσα στην αγωνία της δουλειάς δεν έχουμε πολύ χρόνο για συζητήσεις, αλλά με το πέρασμα του χρόνου εκτιμάς στάσεις και τρόπους λειτουργίας. Ο κινηματογράφος πάνω στην τρέλα του γυρίσματος είναι ένας απίστευτα πιεστικός δρόμος.

Κ.Α.: Γιατί πρέπει να είναι κάποιος παρών με ενέργεια; Παρών είναι και ο εύζωνας του Αγνώστου Στρατιώτη. Γιατί τότε μπορεί να «γραφτεί» κάτι στο πλάνο που να είναι αληθινό. Δυστυχώς, έχουμε περιπέσει σε μια αμεσότητα -τηλεοπτική, κυρίως- όπου παριστάνεται η φυσικότητα, οι ηθοποιοί δεν είναι φυσικοί.

Ν.Κ.: Είτε ηθοποιός είτε συγγραφέας, είναι σημαντικό κάποιος να δουλέψει με τη φθορά του, να τολμήσει να δείξει όλες τις πλευρές, που είναι η αλήθεια του. Θέλει πολύ μεγάλο θάρρος να τις φέρουμε στην επιφάνεια και να πούμε «να, αυτή είναι η ύπαρξη». Αυτό είναι το «εδώ και τώρα» στην ολότητά του.

Η ταινία του Νίκου Κορνήλιου Η τέχνη καταστρέφει με πρωταγωνιστή τον Κώστα Αρζόγλου προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 11 Απριλίου σε διανομή Filmcenter Τριανόν.

Τις προβολές πλαισιώνουν ανοιχτές συζητήσεις με θέμα Τέχνη και πατριαρχία, σε συνεργασία με τη ΔΙΟΤΙΜΑ, και Τέχνες του θεάματος και παιχνίδια εξουσίας, με τη συμμετοχή του Κώστα Αρζόγλου και γνωστών ηθοποιών.

Elizaveta Stishova: «Οι Κιργίζιοι έχουν πολύ ελεύθερη φύση, κι αυτό μου αρέσει»

Το εθνογραφικό σινεμά συναντά τον κοινωνικό ρεαλισμό και την ηθογραφία στο αναζωογονητικά ανοίκειο, γυρισμένο στο Κιργιστάν, και βραβευμένο στο Κάρλοβι Βάρι Suleiman Mountain, μεγάλου μήκους ντεμπούτο μυθοπλασίας της Ρωσίδας σκηνοθέτριας Elizaveta Stishova, που μας επισκέπτεται, μαζί με την ταινία της, στο πλαίσιο του 31^ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου στις 30 Νοεμβρίου. Κουβεντιάζοντας με την σκηνοθέτρια.

Μιας και το Suleiman Mountain είναι η δεύτερη ταινία σου, μετά το μικρού μήκους The Seagull, που γυρίζεται στο Κιργιστάν, τι σε συναρπάζει περισσότερο σ’ αυτή χώρα, στους ανθρώπους, στα ήθη και τα έθιμά της;

Με συνάρπασαν οι άνθρωποι στο στούντιο που ήταν ολοκληρωτικά ερωτευμένοι με το σινεμά και ο τρόπος δουλειάς όχι για λεφτά, αλλά για το θαύμα. Έτσι αποκαλούν τον κινηματογράφο. Οι ηθοποιοί, εξάλλου, είναι ενδιαφέροντες για μένα. Μιλούν διαφορετικές γλώσσες, τις οποίες ελάχιστα γνωρίζω, αλλά κατανοώ αυτή την ενέργεια. Προφανώς με γοήτευσε το φυσικό περιβάλλον, που είναι όμορφο.

Είναι η μόνη χώρα στην Κεντρική Ασία της οποίας οι κάτοικοι προσπαθούν κάπως να ζουν με δημοκρατικό τρόπο.

Το έχουν καταφέρει ή είναι στο σωστό δρόμο;

Είναι αστείο, γιατί έχουν μια επανάσταση κάθε πέντε χρόνια, αν ο Πρόεδρος δε φύγει από τη χώρα. Είναι περικυκλωμένοι από δικτατορίες. Οι Κιργίζιοι έχουν πολύ ελεύθερη φύση, κι αυτό μου αρέσει.

Το βουνό Σουλεϊμάν έχει κάποια ιδιαίτερη θρησκευτική ή άλλη σημασία;

Πιστεύω ότι πρόκειται για ισλαμική παράδοση, σύμφωνα με την οποία εκεί βρίσκεται ο θρόνος του Σουλεϊμάν, του βασιλιά Σολομώντα. Εκεί έκατσε κι έκλαψε, και τα δάκρυά του εξακολουθούν να βρίσκονται στις σπηλιές. Επίσης, βάσει της παράδοσης, αν μια γυναίκα δεν μπορεί να κάνει παιδιά ή κάποιος υποφέρει από πόνους στη μέση και κυλιστεί στο βράχο, θεραπεύεται.

Η αρχική ιδέα για την ταινία πώς γεννήθηκε;

Η σεναριογράφος βρισκόταν στα γυρίσματα του μικρού μήκους φιλμ μαζί μου κι ανακαλύψαμε πολλά ενδιαφέροντα στη χώρα. Για παράδειγμα, μέναμε σ’ ένα ξενοδοχείο όπου ένας άντρας είχε δύο γυναίκες, οι οποίες ήταν φίλες και δούλευαν στην Τουρκία.

Αυτή είναι μια κατάσταση που δε βλέπουμε στη Μόσχα. Ξέρουμε ότι κάποιος μπορεί να έχει μια ερωμένη κι η σύζυγός του μπορεί να το ξέρει ή όχι, αλλά δε συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο. Στο Κιργιστάν δεν επιτρέπεται από την κυβέρνηση, αλλά γίνεται αποδεκτό από την κοινωνία.

Έπειτα, ανακαλύψαμε τα παιδιά που περιφέρονται χωρίς κανέναν. Είναι απλώς στους δρόμους μερικές φορές. Από τη μία, αυτό αποπνέει μεγάλη ελευθερία, από την άλλη είναι λίγο επικίνδυνο. Συγκεντρώσαμε, λοιπόν, μερικές ιστορίες, τις συζητήσαμε και δημιουργήσαμε την οικογένεια της ταινίας. Αρχικά η ιστορία ήταν πολύ σκληρή, αλλά σταδιακά εξελίχτηκε σε τραγικωμωδία, γιατί ήθελα να υπάρχει κάποιο ίχνος χιούμορ.

Διαθέτουν οι Κιργίζιοι υποκριτική παράδοση στον κινηματογράφο; Χρησιμοποίησες επαγγελματίες κι ερασιτέχνες ηθοποιούς;

Ο πρωταγωνιστής, ο ηθοποιός που υποδύεται τον Καραμπάς, δεν κατάγεται από το Κιργιστάν, αλλά το Καζακστάν, όπου είναι πολύ δημοφιλής. Είναι ένα είδος σταρ εκεί. Η πρωταγωνίστρια είναι επίσης επαγγελματίας. Για τη νεότερη είναι η δεύτερη ταινία της. Το αγόρι είναι ένα αγόρι!

Ως προς την κινηματογραφική υποκριτική, έχουν ρωσική και σοβιετική παράδοση, γιατί κατά τη σοβιετική εποχή το Κιργιστάν υπήρξε κομμάτι της Σοβιετικής Ένωσης, γι’ αυτό και το στούντιό του ιδρύθηκε το 1941 εν μέσω πολέμου και πολλοί καλοί Ρώσοι επαγγελματίες τοποθετήθηκαν εκεί, για να γυρίσουν φιλμ και να διδάξουν στους ντόπιους. Έχουν, λοιπόν, τη δική μας παράδοση, καθώς και θεατρική.

Από τη μία αυτό είναι καλό, από την άλλη όχι, γιατί δε μου αρέσουν ορισμένες πτυχές της ρωσικής κινηματογραφικής παράδοσης. Γι’ αυτό και όταν δουλεύεις με κάποιον θεατρικό ηθοποιό χρειάζεται να αποβάλει το θεατρικό στοιχείο. Χρησιμοποίησα, έτσι, πολλούς μη επαγγελματίες. Ήταν, για μένα, καλύτεροι από τους ηθοποιούς του θεάτρου.

Σε κάθε περίπτωση, φαντάζομαι πως όλοι απόλαυσαν τη συμμετοχή τους στην ταινία σου.

Στην πραγματικότητα όχι. Μας μισούσαν.

Επειδή προέρχεστε από τη Ρωσία;

Όχι, όχι. Επειδή η διαδικασία ήταν πολύ μακρά, διήρκεσε τρεις μέρες. Δε μας άντεχαν άλλο. Μετά την 44^η λήψη οι άνθρωποι συνήθως σε μισούν. (Γέλια).

Αντιμετώπισες, γενικά, αρνητικές αντιδράσεις εξαιτίας της ρωσικής σου καταγωγής;

Έχουν λίγο διαφορετική παράδοση από άλλες χώρες, γιατί νομίζουν ότι ο Λένιν τούς έσωσε τη ζωή, σε αντίθεση με τον Τσάρο που τους σκότωνε συνέχεια. Νομίζουν πως ήταν καλός τύπος. Δεν είναι, λοιπόν, εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, όπως συμβαίνει στις χώρες της Βαλτικής. Δεν υπήρξε, επομένως, τέτοιο πρόβλημα για μένα.

Αν, όμως, εμφανιστείς στο Κιργιστάν σαν μεγάλος λευκός άνθρωπος που νομίζει ότι βρίσκεται στο σπίτι του, μπορεί να μπλέξεις σε μπελάδες. Κι αυτό συμβαίνει μερικές φορές στους Ρώσους.

Πολιτικοποίησες τη διαδικασία απονομής βραβείων στο Κάρλοβι Βάρι εκφράζοντας την πρόθεσή σου να δωρίσεις τα δικά σου στους ηλικιωμένους γονείς των Όλεγκ Σέντσοφ και Κίριλ Σερεμπρένικοφ. Ένιωθες ηθική υποχρέωση;

Ένιωθα έτσι για ένα ολόκληρο μήνα. Βλέποντας τις ρωσικές τελετές απονομής, αναρωτιόμουν: «Γιατί δεν τις σταματάς, γαμώτο;» Δε θεωρούσα ότι ήταν καλή ιδέα να λαμβάνει κάποιος βραβεία σ’ αυτή τη χρονική στιγμή. Δεν είναι κάτι ευχάριστο, ούτε μπορούμε να κάνουμε πάρτι, γιατί είναι πολύ κακό αυτό που συμβαίνει. Σκεφτόμουν να πω: «Ας δημιουργήσουμε μια παράδοση, να μην αποδεχόμαστε βραβεία, γιατί είναι λάθος μας αυτό που συμβαίνει και πρέπει να το πολεμήσουμε». Αλλά το ξέχασα.

Δε θα γίνει, βεβαίως, παράδοση, αλλά ήταν κάτι που μπορούσα να κάνω, γιατί είμαι δειλή προσωπικότητα, και δεν πηγαίνω συνήθως σε συναντήσεις, επειδή φοβάμαι μήπως με βάλουν φυλακή για 15 μέρες. Δεν το θέλω. Νιώθω, λοιπόν, λίγη θλίψη για τον εαυτό μου, γι’ αυτό και χρειαζόταν να κάνω κάτι που μπορούσα.

Υπήρξαν κάποιες συνέπειες στους μήνες που ακολούθησαν;

Όχι. Είμαι, ξέρεις, κάπως ξένη για το ρωσικό σινεμά. Δε γύρισα την ταινία μου στη Ρωσία, αλλά στο Κιργιστάν, και νομίζουν ότι κατάγομαι από εκεί, όχι ότι είμαι κομμάτι της Ρωσίας. Ποτέ δεν έλαβα χρήματα από το Υπουργείο Πολιτισμού. Δυο φορές ζητήσαμε για το Suleiman Mountain, και δε μας έδωσαν.

Πώς διαχειρίστηκες το ζήτημα της χρηματοδότησης;

Είχαμε πολλά προβλήματα. Τους ιδιωτικούς πόρους τη μια μέρα τους έχεις, την άλλη όχι, γιατί η πηγή χρηματοδότησης άλλαξε γνώμη. Δεν μπορείς να τις ελέγξεις. Η παραγωγός μου δανείστηκε πολλά από άλλους παραγωγούς, κι ακόμα ξεπληρώνει τα χρέη. Δεν μπορούσαμε, εξάλλου, να λάβουμε ευρωπαϊκούς πόρους, γιατί δεν είμαστε Κιργίζιοι.

Σκέφτεσαι να γυρίσεις μια ταινία στη Ρωσία;

Γράφουμε το σενάριο ενός φιλμ που θα γυριστεί σε μια μικρή πόλη στα Ουράλια. Δε νομίζω ότι θα έχουμε πρόβλημα. Αλλά δεν ξέρω. Θα το ανακαλύψω.

Ποια είναι η γνώμη σου για το σύγχρονο ρωσικό κινηματογράφο;

Γίνεται πιο δυνατός σε σχέση με το πώς ήταν μια δεκαετία πριν, για παράδειγμα. Αν έχουμε αρκετή κρατική χρηματοδότηση, θα γινόμαστε ολοένα και καλύτεροι. Αλλά όλα αλλάζουν στη Ρωσία ανά πάσα στιγμή, οπότε δεν μπορείς να βασιστείς σ’ αυτό. Τώρα, όμως, το σινεμά της κινείται προς ενδιαφέρουσα κατεύθυνση.

Τι ξέρεις για το ελληνικό σινεμά;

Όχι πολλά, αλλά ελπίζω να μάθω στην Αθήνα!

Ευχαριστώ θερμά την Evgeniya Chulkova από την εταιρεία διανομής/πώλησης του φιλμ Antipode Sales and Distribution για την καθοριστική συμβολή της στη διεξαγωγή της συνέντευξης.

Η ταινία της Elizaveta Stishova Suleiman Mountain προβάλλεται στο πλαίσιο του Διαγωνιστικού Τμήματος του 31^ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου την Παρασκευή 30 Νοεμβρίου, 20:00, στον κινηματογράφο Τριανόν, Κοδριγκτώνος 21 & Πατησίων 101, παρουσία της σκηνοθέτριας.