Yulia Matsiy: «Η Ρωσία είναι πολύ ομοφοβική χώρα»

Περιθωριοποιημένοι από την άθεη πλειονότητα της LGBT κοινότητας στη Ρωσία και υφιστάμενοι θεσμικές διακρίσεις από το κράτος κι επιθέσεις από εθνικιστικές ομοφοβικές ομάδες, οι LGBT Χριστιανοί στη Ρωσία συνιστούν μια διπλή μειονότητα. Το ντοκιμαντέρ They hate me in vain- LGBT Christians in today’s Russia της Yulia Matsiy, ανεξάρτητης σκηνοθέτριας ρωσικής καταγωγής, σκιαγραφεί την καθημερινότητά τους. Με αφορμή την προβολή του στα πλαίσια του 8^ου «Outview» Film Festival τη Δευτέρα 19 Μαΐου, συζητάμε με την σκηνοθέτρια.

Θα ήθελες να μου πεις περισσότερα για το εκπαιδευτικό σου υπόβαθρο; Τι σε προσέλκυσε στη δημιουργία ταινιών; Το να είσαι μια ανεξάρτητη δημιουργός κάνει τα πράγματα πιο απαιτητικά και δύσκολα; 

Δεν μπορούσα να πραγματοποιήσω το όνειρό μου να γίνω σκηνοθέτρια όσο ήμουν στη Ρωσία- ήταν υπερβολικά δύσκολο. Ακόμα κι όταν μετακόμισα στην Ιταλία, εξακολουθούσα να νομίζω ότι ήταν αδύνατο για μένα. Έτσι, ξεκίνησα να σπουδάζω στο προπτυχιακό πρόγραμμα Γραφιστικού Σχεδίου στη Νέα Ακαδημία Καλών Τεχνών (ΝΑΒΑ) στο Μιλάνο. Μόνο τότε συνειδητοποίησα πως η υλοποίηση του ονείρου μου ήταν εφικτή στην Ιταλία. Άρχισα, λοιπόν, ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα στον Κινηματογράφο και τα Οπτικά Μέσα, κάνοντας πρακτική σε πολλές και διαφορετικές κινηματογραφικές παραγωγές, ενώ, παράλληλα, σκηνοθέτησα μικρού μήκους ταινίες. Έτσι, πέρυσι γύρισα την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία μου. 

Υπάρχουν πολύ λίγες γυναίκες ανάμεσα στους σκηνοθέτες. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη. Ο δρόμος για την επιτυχία είναι εξαιρετικά πολύπλοκος, πιο δύσκολος απ’ ότι σε άλλα επαγγέλματα- και το ίδιο το επάγγελμα είναι περίπλοκο. Απαιτούνται «ατσάλινα» νεύρα, φυσική αντοχή, δύναμη θέλησης και τεράστια υπομονή. 

Όχι μόνο αποφάσισες ν’ ασχοληθείς μ’ ένα λεπτό ζήτημα (την καθημερινότητα των LGBT ανθρώπων στη Ρωσία), αλλά και να εστιάσεις στους LGBT Χριστιανούς. Γιατί; Πώς αντιμετωπίζονται τα άτομα αυτά τόσο από κράτος και παρακρατικά στοιχεία, όσο και από την πλειονότητα της LGBT κοινότητας στη Ρωσία;

Είναι ένα ευαίσθητο ζήτημα, το οποίο, όμως, την ίδια στιγμή γνωρίζω. Έχω υπάρξει ακτιβίστρια επί πολλά χρόνια. Οι LGBT Χριστιανοί συνιστούν μια διπλή μειονότητα: αποτελούν υποκείμενα μίσους από την άθεη πλειονότητα της LGBT κοινότητας στη Ρωσία, καθώς κι απ’ τους υπόλοιπους Χριστιανούς. Το ζήτημα της θρησκείας είναι εξαιρετικά σημαντικό για πολλούς. Για τα LGBT άτομα είναι ένα ζόρικο θέμα, που συχνά προκαλεί εσωτερική και κοινωνική σύγκρουση. Είναι κάτι πολύ προσωπικό. Γι’ αυτό αποφάσισα να κάνω μια ταινία για το συγκεκριμένο κομμάτι της LGBT κοινότητας. 

Πώς θα περιέγραφες τη ρωσική κοινωνία; Σε ποιο βαθμό είναι ομοφοβική και δυσανεκτική; 

Η Ρωσία είναι γενικά πολύ ομοφοβική κι η κατάσταση επιδεινώνεται. Υπάρχουν βίαιες ομάδες, όπως η «Κάντε κατάληψη στους παιδόφιλους», οι οποίες προσποιούνται ότι μάχονται την παιδοφιλία, αλλά στην πραγματικότητα κατηγορούν τους ομοφυλόφιλους γι’ αυτό το έγκλημα, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τη βία εναντίον τους. Το να κακολογείς ομοφυλόφιλους έχει εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα αγαπητή ασχολία. Πρόσφατα, το ίδιο άρχισε να ισχύει και για τa διεμφυλικά άτομα. Αλλά η Ρωσία είναι αχανής. Υπάρχουν και άνθρωποι, οι οποίοι δε συμμερίζονται τις ομοφοβικές αντιλήψεις. 

Βιώνουν τα μέλη της LGBT κοινότητας των Χριστιανών ότι υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα στις επιταγές της πίστης τους και το σεξουαλικό τους προσανατολισμό; 

Πρόκειται όντως για προσανατολισμό, όχι για επιλογή. Κι η πίστη, πάντως, δεν αφορά σε πολλούς- είναι κι αυτή ένα κάλεσμα. Η ανάγνωση κι η ερμηνεία της Βίβλου συχνά οδηγούν σε αντιπαράθεση. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες εκκλησίες και θεολόγοι που ισχυρίζονται πως ο Θεός δεν καταδικάζει την ομοφυλοφιλία στον κόσμο. Η ακόλαστη συμπεριφορά, ομοφυλοφιλική ή ετεροφυλοφιλική, μπορεί ν’ αποτελεί αντικείμενο κριτικής, όχι, όμως, η αγάπη κι η έκφρασή της. Δεν το γνωρίζουν όλοι αυτό. Αλλά ανάμεσα στους LGBT Χριστιανούς το πνεύμα της αγάπης και της υποστήριξης είναι έντονο. Οι άνθρωποι που συνάντησα στη Ρωσία και την Ουκρανία είναι υπέροχοι, γεμάτοι αγάπη κι ευγένεια, άνθρωποι με εσωτερική αρμονία, «οπλισμένοι» με τη δύναμη της πνευματικής γνώσης. Το κουράγιο τους είναι αξιοθαύμαστο.

Αντιμετώπισες δυσκολίες ή κινδύνους κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων είτε από την πλευρά της κυβέρνησης, ή από μέλη εθνικιστικών ομάδων;

Προσωπικά όχι. Υπήρχε, όμως, ένα κλίμα παράνοιας και φόβου στον αέρα. Έτσι, όταν έκανα μια ταινία στη Μόσχα, όλα τα ρωσικά Μ.Μ.Ε. ενημέρωναν ότι επίκειτο η σύλληψη μιας ομάδας Ολλανδών κινηματογραφιστών. Έκαναν το ίδιο πράγμα μ’ εμένα- μια ταινία για τη ρωσική LGBT κοινότητα. Το υλικό τους κατασχέθηκε και διαγράφηκε κι οι ίδιοι απελάθηκαν στις χώρες τους. Υπήρξα πιο τυχερή.

Ποιος είναι ο στόχος του ντοκιμαντέρ σου; Να διαφωτίσει, να πληροφορήσει, να προωθήσει μια συζήτηση, να προκαλέσει; Θα προβληθεί ποτέ δημοσίως στη Ρωσία; 

Δεν έχει προβληθεί στη Ρωσία ακόμη. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε κάποιους από τους ανθρώπους που εμφανίζονται. Από νομικής άποψης μπορώ να διοργανώσω την προβολή, αλλά το ζήτημα είναι ο ανθρώπινος παράγοντας, όχι τα ντοκουμέντα. Ελπίζω ότι κάποια μέρα, όταν η κατάσταση στη Ρωσία είναι διαφορετική, να μπορέσω να δείξω την ταινία.

Θα παρουσιάσεις την ταινία σου στα πλαίσια του Φεστιβάλ «Outview» στην Αθήνα. Τι ξέρεις για τον ελληνικό κινηματογράφο;

Όχι πολλά, ελπίζω να μάθω περισσότερα κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ. Θα είναι, επίσης, το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα.

Το ντοκιμαντέρ της Yulia Matsiy They hate me in vain- LGBT Christians in today’s Russia προβάλλεται τη Δευτέρα 19 Μαΐου, 22:30, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-36), αίθουσα 2, στα πλαίσια του 8^ου «Outview» Athens Queer Film Festival. Το πλήρες πρόγραμμα του Φεστιβάλ βρίσκεται στο http://www.outview.gr/ . Το μπλογκ του ντοκιμαντέρ είναι http://invanomiodiano.wordpress.com/english/ .

Sergei Kirichuk: «Δεχόμαστε επίθεση από τους εθνικιστές και των δύο πλευρών»

Με σπουδές κοινωνιολογίας κι εργασιακή εμπειρία σε μεγάλη γεωργική εταιρεία, από την οποία παραιτήθηκε, ο 32χρονος Sergei Kirichuk είναι ο συντονιστής της ουκρανικής αριστερής αντιφασιστικής οργάνωσης «Borotba» και πολιτικός ακτιβιστής. Πολλαπλώς βαλλόμενη, τόσο από την ουκρανική κυβέρνηση και τους νεοναζί στυλοβάτες της, όσο και από τους Ρώσους εθνικιστές και μεγάλο τμήμα της ουκρανικής αντιπολίτευσης, η οργάνωση «Borotba» διεξάγει ένα αντιπολιτευτικό αγώνα γεμάτο κινδύνους. Με αφορμή την επίσκεψη του Sergei Kirichuk στην Αθήνα, είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε μαζί του εφ’ όλης της ύλης σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στην Ουκρανία.

Ποιο είναι το ιδεολογικο-πολιτικό υπόβαθρο του «Borotba»; Αναφέρετε στη διακήρυξή σας ότι αποτέλεσε το προϊόν της ανάγκης για τη δημιουργία μιας καινούριας αριστερής οργάνωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ήδη υπάρχουσες στην Ουκρανία αντιμετώπιζαν «βαθιά κρίση». Σε τι συνίστατο αυτή η κρίση;

Το κίνημά μας δημιουργήθηκε πριν από τρία χρόνια, ενοποιώντας διάφορες αριστερές ομάδες. Κάναμε καλή δουλειά σ’ αυτό το διάστημα, καλύπτοντας όλη την Ουκρανία, τόσο στα ανατολικά, όσο και στα δυτικά. Υποστηρίζουμε το σοσιαλισμό, είμαστε ένα σοσιαλιστικό κίνημα. Τα περισσότερα μέλη της οργάνωσης έχουν κομμουνιστικές απόψεις. Κυρίως ασκούσαμε κριτική στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ουκρανίας για τις κοινοβουλευτικές αυταπάτες που έτρεφε. Οι παρούσες συνθήκες αποδεικνύουν ότι η θέση μας ήταν σωστή, πως το κοινοβούλιο δε λειτουργεί. Πρέπει, ωστόσο, να αναγνωρίσουμε πως κι εμείς κάναμε λάθος, γιατί πιστεύαμε ότι θα είχαμε αστική δημοκρατία για μερικά χρόνια ακόμη κι έτσι προσπαθούσαμε να κινητοποιήσουμε και να οργανώσουμε νέους ανθρώπους κι εργάτες, αλλά δεν ήμαστε προετοιμασμένοι ούτε εκπαιδευμένοι να εμπλακούμε σε μια ένοπλη σύγκρουση. Δεν έχουμε όπλα, δεν είμαστε έτοιμοι για αντάρτικο, κι έτσι αυτή τη στιγμή το κίνημά μας βρίσκεται σε βαθιά κρίση: σχεδόν όλοι οι ηγέτες του έχουν εγκαταλείψει τους τόπους, όπου δραστηριοποιούνταν. Αν και η αστυνομία στην Ουκρανία είναι ανόητη, κτηνώδης και διεφθαρμένη, ένα κομμάτι της μας υποστηρίζει. Μετά τις επιθέσεις των νεοναζί εναντίον της, το κομμάτι αυτό απέκτησε αντιφασιστική συνείδηση.

Τι πυροδότησε αυτή την κρίση, η οποία εξελίσσεται, πλέον, σε πόλεμο;

Η Ε.Ε. και οι Η.Π.Α., χωρίς αμφιβολία. Υποστήριζαν τα αντιπολιτευόμενα κόμματα, υπήρξαν εξαιρετικά ανεκτικές στους νεοναζί κι ασκούσαν πίεση στον ανατραπέντα Πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Το αστείο είναι πως κι ο Γιανουκόβιτς έλεγε ότι η εμπορική σύνδεση με την Ε.Ε. είναι κάτι καλό, απλώς χρειαζόταν λίγο χρόνο για διαπραγματεύσεις, ώστε να επιτευχθεί με πιο προνομιακούς όρους, και ξαφνικά ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις. Η Βικτόρια Νούλαντ, βοηθός γραμματέας της αμερικανικής κυβέρνησης με πεδίο εργασίας τις ευρωπαϊκές και τις ευρασιατικές υποθέσεις, είχε δηλώσει ότι οι Η.Π.Α. είχαν επενδύσει 5 δις δολάρια για την προώθηση της δημοκρατίας στην Ουκρανία, γεγονός που σημαίνει πως είχαν σημαντική υποδομή εκεί, ότι οργάνωναν τα πάντα, υποστήριζαν τις ακροδεξιές δυνάμεις. Τι εννοώ, λοιπόν; Ο Γιανουκόβιτς ήταν απολύτως φιλοδυτικός, έκανε τα πάντα γι’ αυτούς. Το μόνο του λάθος ήταν ότι ζήτησε καλύτερους όρους.

Πώς αξιολογείς το ρόλο των Μ.Μ.Ε. σε ό,τι αφορά την αποτύπωση της κρίσης;

Ήταν ουσιαστικός. Ακόμα κι επί προεδρίας Γιανουκόβιτς, τα Μ.Μ.Ε. ελέγχονταν από ολιγάρχες κι επιδίδονταν σε προπαγάνδα για τις ευρωπαϊκές αξίες, ισχυριζόμενα ότι η Ευρώπη είναι «παράδεισος», πως όλοι είναι πλούσιοι εκεί κι ότι το μόνο πρόβλημα είναι ο Γιανουκόβιτς, οι αριστερές δυνάμεις και η λεγόμενη «σοβιετική νοοτροπία». Ότι θα έπρεπε να παραδειγματιστούμε από τις χώρες της Βαλτικής, όπου επικρατεί ευημερία, και πως, ακόμα και χώρες που βιώνουν κρίση, όπως η Ελλάδα, αυτό είναι συνέπεια της σοσιαλιστικής διακυβέρνησης που επέτρεπε στους κατοίκους της να μη δουλεύουν, να ζουν με δανεικά. Επρόκειτο για μαζική προπαγάνδα. Το ίδιο συμβαίνει τώρα με τις διαδηλώσεις στα νότια και τα ανατολικά της χώρας: χρησιμοποιούνται δύο μέτρα και δύο σταθμά. Αυτές οι διαδηλώσεις έχουν την ίδια ιστορία με εκείνες του «Μαϊντάν»: είναι μαζικές κινητοποιήσεις εναντίον της κυβερνητικής πολιτικής και συνδυάζονται με κατάληψη κυβερνητικών κτιρίων και χρησιμοποίηση όπλων. Τα ουκρανικά μέσα δείχνουν τρομοκράτες, φιλο-Ρώσους και φιλο-Πουτινικούς. Το αγαπημένο τους θέμα είναι οι πράκτορες του Πούτιν. Όλοι είναι πράκτορες του Πούτιν: όσοι ασκούν κριτική στην κυβέρνηση, όσοι δρουν εναντίον της, κάποιοι Ευρωπαίοι πολιτικοί που επιχειρούν να προσεγγίσουν με λίγο κριτικό τρόπο την κατάσταση, ακόμα κι οι νεοναζί που επιτίθενται σε άμαχους στο Κίεβο, στόχος των οποίων είναι δοθεί η εντύπωση πως υπάρχει νεοναζιστικό πραξικόπημα στην Ουκρανία.

Στέκεστε, πάντως, κριτικά απέναντι και στο ρωσικό εθνικισμό.

Δεχόμαστε επίθεση από τους εθνικιστές και των δύο πλευρών. Οι Ουκρανοί εθνικιστές μας μισούν, θέλουν να μας σκοτώσουν. Οι Ρώσοι είναι, επίσης, πολύ επιθετικοί, γιατί δεν υποστηρίζουμε την Ορθόδοξη Εκκλησία, ούτε την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στη Ρωσία. Είναι πολύ δύσκολη κατάσταση, υπάρχει πόλωση και πολλοί υιοθετούν τώρα φιλο-ρωσικές θέσεις περισσότερο απ’ ότι δύο μήνες πριν, γιατί βλέπουν πως η ζωή στη Ρωσία έχει μια σταθερότητα και λένε πως, αν η Ρωσία είχε προσαρτήσει το Ντονέτσκ και το Σλαβιάνσκ όπως έκανε με την Κριμαία, η κατάσταση θα ήταν διαφορετική. Στα ανατολικά η φιλο-ρωσική διάθεση γίνεται εντονότερη.

Πόσο ισχυροί είναι οι νεοναζί, από την περίοδο των διαδηλώσεων, μέχρι και τις μέρες μας, οπότε και κατέχουν κυβερνητικά πόστα, πλέον;

Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι αυτή η κατάσταση συνέβαινε επί χρόνια. Ο Γιανουκόβιτς τους χρησιμοποιούσε για να προκαλέσει διάσπαση στην αντιπολίτευση, ενδυνάμωσε το νεοναζιστικό κίνημα. Το κόμμα «Svoboda» πήρε 10% στις τελευταίες κοινοβουλευτικές εκλογές, ενώ στα δυτικά, στις αυτοδιοικητικές εκλογές, απέσπασαν τις μισές ψήφους. Σε ορισμένες περιοχές, οι νεοναζί υποστηρίζονται από την πλειονότητα της κοινωνίας. Τώρα λειτουργούν σε δύο επίπεδα: υπάρχουν αυτοί που στελεχώνουν την κυβέρνηση κι αυτοί που κινούνται στους δρόμους, νιώθουν πολύ ελεύθεροι, περιπολούν σε συνεργασία με την αστυνομία, ελέγχουν ταυτότητες, στήνουν μπλόκα. Την Πέμπτη 8 Μαΐου ένα πλήθος ατόμων αδιευκρίνιστης προέλευσης, μάλλον ένοπλοι νεοναζί, ντυμένοι στα μαύρα, απέκλεισαν τα γραφεία μας στο Χαρκόβ κι έκλεψαν τα πάντα: το ηχοσύστημα, έγγραφα, τις σημαίες μας. Τώρα τα γραφεία είναι άδεια. Είναι πραγματικά πολύ ισχυροί.

Σχετικά με το κίνημα «Μαϊντάν», υπήρχαν κάποιες ομάδες ή άτομα καλών προθέσεων και με λογικά αιτήματα, τα οποία στη συνέχεια καπηλεύθηκαν οι νεοναζί εξτρεμιστές, ή δεν ισχύει κάτι τέτοιο; Ποια είναι η γνώμη σου;

Τα αιτήματα κατ’ αρχήν ήταν θετικά: ενάντια στη διαφθορά, ένταξη στην Ε.Ε., απόκτηση ευημερίας. Από την πρώτη στιγμή, όμως, υπήρχε εναντίωση σε κάθε κοινωνικό αίτημα. Για παράδειγμα, κάποιοι αφελείς τροτσκιστές προσέγγισαν το «Μαϊντάν» με κοινωνικά αιτήματα και δέχτηκαν επίθεση από ακροδεξιούς, γιατί για εκείνους τέτοιου είδους αιτήματα προετοιμάζουν το «δρόμο» για την οικοδόμηση μιας ολοκληρωτικής κοινωνίας. Κι έτσι αυτό που έκαναν οι τροτσκιστές ήταν να πάρουν μια κόκκινη σημαία, να σταθούν στην πλατεία, να τραβήξουν μια φωτογραφία κι έπειτα να τη δημοσιεύσουν ισχυριζόμενοι ότι αποτελούν σημαντικό κομμάτι του κινήματος. Ψεύδονται, εξάλλου, σχετικά με την Ακροδεξιά, υποστηρίζοντας πως υπάρχει μόνο μια μειοψηφία κι ότι το κίνημα είναι μαζικό και δημοκρατικό. Και μπορεί, όντως, οι νεοναζί να μην αποτελούν την πλειονότητα, αλλά διαμορφώνουν την πολιτική ατζέντα του κινήματος κι οι άνθρωποι το ανέχονται. Η Ακροδεξιά δεν είναι κάτι εξωτικό κι απρόσμενο στο κίνημα του «Μαϊντάν». Τα μέλη της καταγράφουν, μάλιστα, τα ονόματα των «εχθρών του έθνους», επιδιώκοντας να προχωρήσουν σε διώξεις όσων τους αντιπολιτεύονται.

Σε μια δήλωση, η οποία κυκλοφόρησε στις αρχές του Μάρτη και συνυπογράφεται από μια ευρεία γκάμα συλλογικοτήτων και ατόμων που περισσότερο ή λιγότερο, δικαιολογημένα ή μη, ταυτίζονται με το κίνημα στην Ουκρανία, δέχεστε σκληρή κριτική, ενώ ζητείται η πολιτική σας απομόνωση. Πώς ερμηνεύεις τη ρήξη, τη σύγκρουση, ανάμεσα στο «Borotba» και τις ομάδες αυτές;

Πρόκειται για μια μικρή ομάδα ανθρώπων. Δεν έχουν υποδομή, ούτε μέλη. Λένε πάντα ψέματα, δεν ξέρω γιατί, ότι το «Μαϊντάν» υπήρξε ένα μεγάλο, μαζικό, δημοκρατικό κίνημα. Εμείς από την αρχή ισχυριζόμαστε πως είναι ένα μεγάλο, μαζικό, αντιδραστικό κίνημα. Όταν φτάνει η Πρωτομαγιά, οι αναρχικοί πάντα διαδηλώνουν στο  Κίεβο. Αυτή τη φορά, όμως, απέρριψαν τη διαδήλωση, γιατί είπαν ότι είναι πολύ επικίνδυνη γι’ αυτούς. Ποιο είναι το πρόβλημά σας, παιδιά; Υποστηρίζατε το «Μαϊντάν» από τις πρώτες μέρες του, πρόκειται για την καθιερωμένη διαδήλωση της Πρωτομαγιάς, αν οι νεοναζί δεν είναι τόσο επικίνδυνοι, γιατί δε συμμετέχετε στην πορεία; Δεν ξέρω γιατί αυτοτοποθετούνται σ’ εκείνη την πλευρά, νομίζω ότι δεν έχουν πολιτικό μέλλον.

Έχετε κατηγοριοποιηθεί ως σταλινικοί.

Δεν είμαστε σταλινικοί. Αν μας αποκαλούν έτσι, θα πρέπει να έχουν κάποιες αποδείξεις. Κάποιοι αυτοαποκαλούνται αναρχικοί, αλλά δεν έχουν το μονοπώλιο, γιατί κάποιοι αναρχικοί μας υποστηρίζουν, ιδίως στην περιοχή του Ντονέτσκ.

Μετά και τη σφαγή στην Οδησσό, είναι ξεκάθαρο ότι είστε στοχοποιημένοι από πολλές πλευρές. Πόσο ανασφαλής μπορεί κάποιος να αισθάνεται ως μέλος του «Borotba»;

Απόλυτα ανασφαλής. Κάποιοι νέοι άνθρωποι από το κίνημά μας που ήταν πολύ δραστήριοι εγκατέλειψαν τα διαμερίσματά τους και μένουν σε φίλους, για να σώσουν τις ζωές τους. Την Πέμπτη 8 Μαΐου αστυνομικοί εισέβαλαν με αυτόματα στο διαμέρισμα του διευθυντή σύνταξης του site http://www.liva.com.ua αναζητώντας το οτιδήποτε και τώρα κρύβεται, αν και δεν ήταν πολύ ενεργός. Ό,τι κι αν κάνεις, δεν μπορείς να είσαι ασφαλής στις μέρες μας. Θέλω να είμαι ελεύθερος, δε θέλω να γίνω εθνικός ήρωας.

Υπάρχει κάποια βιώσιμη έξοδος απ’ αυτή την κρίση; Σε ποιο βαθμό οι επικείμενες προεδρικές εκλογές αποτελούν «ευκαιρία» ή, αντιθέτως, φάρσα, που αποσκοπεί στη νομιμοποίηση ενός αυταρχικού, δικτατορικού καθεστώτος;

Δε βλέπουμε το τέλος της κρίσης, βρισκόμαστε στην αρχή της. Θα υπάρξει ένας ευρύς εμφύλιος πόλεμος σ’ όλη τη χώρα. Τα δημοψηφίσματα που διεξήχθησαν την Κυριακή σε ορισμένες περιοχές είναι μια καλή ευκαιρία να σωθούν ανθρώπινες ζωές, γιατί ίσως έτσι οι περιοχές αυτές αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους, γεγονός που θα αποτρέψει επιθέσεις από το στρατό. Δεν αναγνωρίζουμε τις λεγόμενες «εκλογές» στις 25 Μαΐου, γιατί είναι αδύνατο να διεξάγονται πολιτικές εκλογές, όταν υπάρχει η νεοναζιστική τρομοκρατία, όταν γραφεία αντιπολιτευόμενων κομμάτων καίγονται ή είναι ακόμη κατειλημμένα από νεοναζί και τα κόμματα αυτά δεν μπορούν να δράσουν.

Τι θα μπορούσε να προκύψει από έναν γενικευμένο εμφύλιο πόλεμο, αν μπορείς να κάνεις μια εκτίμηση; Η ομοσπονδιοποίηση της Ουκρανίας, προσάρτηση κάποιων περιοχών από τη Ρωσία, κάτι άλλο;

Το σχέδιό μας είναι ένα μεγάλο, δημοκρατικό, ομοσπονδιακό κράτος, με ευρεία αυτονομία των νοτιοανατολικών περιοχών, αυτονομία στην κατάρτιση των τοπικών προϋπολογισμών κι αναγνώριση των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, αλλά δυστυχώς η κυβέρνηση του Κιέβου δεν είναι ανοιχτή σε διάλογο. Θεωρεί ότι είμαστε τρομοκράτες και αποσχιστές κι έτσι δεν ξέρω πώς θα μπορέσουμε να επιτύχουμε την ομοσπονδιοποίηση. Μετά τη σφαγή στην Οδησσό είναι αδύνατο να έχουμε ενότητα στη χώρα, γιατί αυτή η σφαγή οργανώθηκε υπό την επίδραση του σλόγκαν «Ενότητα για τη χώρα». Την ίδια στιγμή, οι ολιγάρχες που έχουν την εξουσία στα νοτιοανατολικά, ετοιμάζουν ιδιωτικούς στρατούς. Οπότε δε μιλάμε για ομοσπονδιοποίηση, αλλά για φεουδαρχικοποίηση. Ορισμένοι κάτοικοι σ’ εκείνες τις περιοχές περιμένουν την επέμβαση της Ρωσίας, όχι γιατί είναι φίλα προσκείμενοι στον Πούτιν ή τη Ρωσία, αλλά για να σώσουν τις ζωές τους. Θέλουν να υπάρχουν ειρηνευτικές δυνάμεις, έτσι ώστε να προστατεύονται από ενέργειες του στρατού.

Στο πεδίο της διεθνιστικής αλληλεγγύης, τι «εισπράττεις» από οργανώσεις, συλλογικότητες, άτομα;

Συνεργαζόμαστε με ένα μεγάλο αριθμό οργανώσεων και ανθρώπων. Διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό στις πολιτικές απόψεις τους, από το Κ.Κ.Ε. μέχρι το «Die Linke». Όλοι, όμως, ανησυχούν ιδιαιτέρως για την κατάσταση στην Ουκρανία και βλέπουν ότι δεν πρόκειται για μια σύγκρουση ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία. Ακόμα κι οι ανόητοι νεοναζί μας ενοχλήθηκαν πολύ, όταν ο Σεργκέι Λαβρόφ κι ο Τζον Κέρι προχώρησαν σε διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, κι απογοητεύτηκαν, γιατί συζητούν για τη μοίρα μας, χωρίς εμάς. Δεχόμαστε αλληλεγγύη από τις δυνάμεις εκείνες που κατανοούν ότι πρόκειται για μια σύγκρουση ανάμεσα σε διάφορα ιμπεριαλιστικά κέντρα.

Και σε ό,τι αφορά την Ελλάδα;

Θα ήθελα να επικοινωνήσω με διαφορετικούς ανθρώπους. Παραβρέθηκα στην Κεντρική Επιτροπή του Κ.Κ.Ε., έχουν σκληροπυρηνικές θέσεις, αλλά θα επιθυμούσα να βρεθώ και με ανθρώπους από το Σύριζα, τροτσκιστές, αναρχικούς, για να τους περιγράψω πώς είναι η κατάσταση στην Ουκρανία.

Περισσότερες πληροφορίες για το «Borotba» μπορείτε να αναζητήσετε στο επίσημο site της οργάνωσης http://www.borotba.org .

Η φωτογραφία που συνοδεύει την ανάρτηση είναι του Dmitry Kolesnik.

Λιουμπλιάνα: Aγαπημένη…

«Ξέρεις δηλαδή πού ακριβώς βρίσκεται η Λιουμπλιάνα;», με ρωτά αγχωμένη και μάλλον έκπληκτη η Νίκα, η Σλοβένα φίλη, από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής. «Φυσικά», της απαντώ… θιγμένος που αμφέβαλλε για τις γεωγραφικές μου γνώσεις. «Πρόκειται για έναν από τους γοητευτικότερους και σχετικά  ανεξερεύνητους προορισμούς στα Δυτικά Βαλκάνια», καταλήγω θριαμβευτικά. «Μη με παρεξηγείς», μου απαντά απολογητικά, «είναι φορές που ούτε κι οι γείτονές μας οι Ιταλοί ξέρουν με βεβαιότητα κατά πού πέφτει η Σλοβενία»!

Αν η έλλειψη… αναγνωρισιμότητας αποτελεί, αδίκως, ένα από τα προβλήματα που ταλανίζουν τη Σλοβενία, ένα άλλο, όχι λιγότερο σοβαρό, είναι η ανεπαρκής προσβασιμότητά της, τουλάχιστον από την Ελλάδα. Η εγκαινίαση απευθείας αεροπορικής σύνδεσης της Αθήνας με τη Λιουμπλιάνα, την πρωτεύουσά της, έλυσε, επιτέλους, το πρόβλημα αυτό. Ταξιδεύοντας οδικώς, μέσω Ζάγκρεμπ, κερδίζετε, πάντως, πολύ χρόνο, αν βέβαια υποτεθεί ότι είναι το Ζάγκρεμπ η αφετηρία σας.

Προσωπικά, επέλεξα έναν κάπως πιο «περιπετειώδη» τρόπο μετάβασης: σιδηροδρομικώς μέσω Βελιγραδίου. Επιβιβάστηκα, λοιπόν, στο νυχτερινό τρένο από Βελιγράδι, το οποίο αναχώρησε από το σταθμό νωχελικά και με αρκετή καθυστέρηση, για την οποία κανείς δεν έμοιαζε να παραπονιέται. Νωρίς το επόμενο πρωινό έφτασα στην κατ’ εξοχήν «κεντροευρωπαϊκή» πρωτεύουσα των Δυτικών Βαλκανίων, την πανέμορφη και λιλιπούτεια (με πληθυσμό που μετά βίας αγγίζει τους 300.000 κατοίκους!) Λιουμπλιάνα. Στα σλοβενικά «λιουμπλιάνα» σημαίνει «αγαπημένη»…

Ήταν ένα γλυκό, ηλιόλουστο και τεμπέλικο πρωινό Πέμπτης, από αυτά που θα ευχόμουν να διαρκούσαν για πάντα. Πρώτο μου μέλημα, να εντοπίσω το κατάλυμά μου, το hostel Τσέλικα (Celica). Όσες επιφυλάξεις κι αν έχετε για τα hostels, θα τις ξεπεράσετε, έστω και  απλώς επισκεπτόμενοι τούτο το «διαμαντάκι». Ποια είναι η ιδιαιτερότητά του; Ότι επί σχεδόν 100 χρόνια υπήρξε… στρατιωτική φυλακή, τα κελιά της οποίας μετατράπηκαν σε δωμάτια, με τη συνδρομή διαφορετικών σε κάθε περίπτωση αρχιτεκτόνων. Έτσι εξηγείται η… πολυφωνία, όσον αφορά στις τεχνοτροπίες. Είναι, εξάλλου, το μοναδικό hostel παγκοσμίως που αποτελεί από μόνο του αξιοθέατο, όπως αποδεικνύουν οι οργανωμένες επισκέψεις που προγραμματίζονται σ’ αυτό σε καθημερινή βάση! 

Το hostel Τσέλικα βρίσκεται στην «καρδιά» της κοινότητας Μετέλκοβα (Metelkova). Επί ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, εδώ στεγαζόταν το Αρχηγείο του (τότε) γιουγκοσλαβικού στρατού. Δυο χρόνια μετά την αποχώρησή του, το 1991, η περιοχή άρχισε να εξελίσσεται σε κέντρο εναλλακτικών πολιτιστικών, πολιτικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων- μια μικρογραφία της διάσημης δανέζικης Christiania. Αν, λοιπόν, θέλετε να βιώσετε  έντονη «νυχτερινή ζωή» αλά σλοβενικά, ραντεβού εδώ, από Πέμπτη μέχρι και Σάββατο! Για τις πιο… νηφάλιες στιγμές σας, διοργανώνονται σε μόνιμη βάση και αρκετές εκθέσεις. Δυστυχώς, η περιοχή αποτελεί, όπως και η Christiania, πρώτης τάξης οικοδομικό «φιλέτο», συνεπώς το μέλλον της διαγράφεται αβέβαιο…

Αν η Μετέλκοβα είναι το κέντρο της «νυχτερινής ζωής» της Λιουμπλιάνα, η πλατεία Πρεσέρεν (Prešernov trg), απαύγασμα κομψότητας και καλαισθησίας, αποτελεί το αδιαφιλονίκητο κέντρο ολόκληρης της πόλης και δημοφιλές σημείο συνάντησης. Εδώ βρίσκονται το μνημείο προς τιμή του Σλοβένου εθνικού ποιητή Φρανς Πρεσέρεν (France Prešeren), η περίφημη Τριπλή Γέφυρα (Τromostovje), σχεδιασμένη από τον αρχιτέκτονα Γιόζε Πλέτσνικ (Jože Plečnik), και η χαρακτηριστικά ροζ  Φραγκισκανική Εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Το καλοκαιράκι είναι η ιδανική εποχή να περιπλανηθείτε στην πλατεία, καθώς και στους λιθόστρωτους δρόμους της Παλιάς Πόλης, που απέχει κυριολεκτικά μια ανάσα απ’ αυτήν και φημίζεται για την πληθώρα των αρχιτεκτονικών θησαυρών της! Υπό τους ήχους των πλανόδιων μουσικών, πάρτε ένα λαχταριστό παγωτό χωνάκι από κάποιο από τα πολλά υπαίθρια παγωτατζίδικα, χαζέψτε στην αγορά κι έπειτα ανηφορίστε προς το Κάστρο (Ljublanski Grad) που δεσπόζει επιβλητικό σε κατάφυτο λόφο. Η «ταράτσα» του Πενταγωνικού Πύργου του Κάστρου προσφέρει αξέχαστη πανοραμική θέα της πόλης προς όλες τις κατευθύνσεις. Επιστρέφοντας στην πλατεία Πρεσέρεν, και καθώς ο ήλιος θα δύει γλυκά, καθίστε σε ένα από τα πολυάριθμα μικρά cafés που κοσμούν τις όχθες του Λιουμπλιάνιτσα (Ljubljanica), πίνοντας την μπύρα σας. Για φαγητό, προτείνω ανεπιφύλακτα το εστιατόριο «Pri Škofu». Θα χρειαστεί να περπατήσετε λίγη ώρα για να το εντοπίσετε, καθώς βρίσκεται σε ένα ήσυχο, σχεδόν βουκολικό, προάστιο της Λιουμπλιάνα, το Κράκοβο (Krakovo). Δεν έχει σταθερό μενού, αλλά το νεανικό, φιλικό και με άριστη γνώση των αγγλικών προσωπικό του θα σας κατατοπίσει πλήρως.

Έχοντας πάρει μια χορταστική πρώτη γεύση από… αστική Σλοβενία, αποφάσισα την επομένη να ξεχυθώ στις εξοχές, επισκεπτόμενος, κατ’ αρχήν, τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό της, τη λίμνη Μπλεντ. Ο Γιάκα, όμως, ο ξεναγός μου, καλλιεργημένος, πνευματώδης, φιλικός και εξαιρετικά φυσιολάτρης, όπως οι περισσότεροι Σλοβένοι, είχε αντίθετη γνώμη! «Γιατί θες να πας στη λίμνη Μπλεντ; Είναι πολύ τουριστικά εκεί. Εμείς προτιμούμε τη λίμνη Μπόχιν. Θες να σε πετάξω; Κι αν επιμένεις να περάσεις από την Μπλεντ επιστρέφοντας, μπορείς να το κάνεις», μου προτείνει. Απαντώ καταφατικά με ενθουσιασμό. Πόσο δίκιο είχε…

Η λίμνη Μπόχιν (Bohinjsko Jezero), πάνω από 4χμ σε μήκος και 1χμ σε πλάτος, βρίσκεται 80 περίπου χμ βορειοδυτικά της Λιουμπλιάνα και αποτελεί τμήμα του Εθνικού Πάρκου Τρίγκλαβ (Tríglavski Národni Párk), το οποίο έχει έκταση 838 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η λεωφορειακή σύνδεση με το Ρίμπτσεβ Λαζ (Ribčev Laz), τον βασικό παραλίμνιο οικισμό, είναι συχνή και η διάρκεια του ταξιδιού όχι παραπάνω από δύο ώρες. Η ιδιαίτερου φυσικού κάλλους περιοχή προσφέρεται για περπάτημα, κολύμπι, ψάρεμα, ποδηλασία, κανό-καγιάκ, ράφτινγκ, αναρρίχηση στις πολυάριθμες βουνοκορφές που «στεφανώνουν» τη λίμνη, καθώς και για σκι! Προσωπικά προτίμησα κάτι πιο χαλαρωτικό: ανέβηκα, λοιπόν, στο πλοιάριο που ανά τακτά χρονικά διαστήματα διαπλέει τη λίμνη, μεταφέροντας τους επισκέπτες από το Ρίμπτσεβ Λαζ στον οικισμό που βρίσκεται στην απέναντι όχθη της λίμνης, το Ουκάντς (Ukanc). Απολαμβάνοντας απανωτά μεθυστικά σναπς από μύρτιλλο, «αποφάσισα» ότι ο Χέρμαν Μέλβιλ πρέπει να είχε άδικο, όταν έγραφε στο Μόμπυ Ντικ ότι οι αληθινοί τόποι δε βρίσκονται ποτέ στο χάρτη. Τούτος εδώ βρίσκεται και με το παραπάνω! Μια ξαφνική συννεφιά διέκοψε τη… μεθυσμένη αλληλουχία των σκέψεών μου, αλλά μου έδωσε τη δυνατότητα να θαυμάσω τη μεταμόρφωση του τοπίου γύρω μου σε κάτι μια ιδέα πιο απειλητικό…

Ο ήλιος δεν είχε ακόμη δύσει, όταν επέστρεψα στη Λιουμπλιάνα, και πεινούσα σαν τρελός! Κάθησα, λοιπόν, στο café-εστιατόριο «Αbecedarium», το οποίο στεγάζεται στο παλαιότερο σπίτι της Λιουμπλιάνα. Υπό τους ήχους ζωντανής μουσικής, απόλαυσα ένα γευστικότατο γκουλάς, νοστιμότατα struklji (ραβιόλια με γέμιση τυρί, μεταξύ άλλων) και, ως επιδόρπιο, ένα κομμάτι κέικ σοκολάτα με μπανάνα! Το βράδυ, η Μπέκυ, η Αυστραλιανή συγκάτοικος και… συμπότριά  μου, θα προσπαθούσε πρόσχαρα να με πείσει να δοκιμάσω σλοβένικο «βρώμικο» φαγητό, δηλαδή μπιφτέκια από άλογο. «Άσε καλύτερα», της λέω, «έχουμε ακόμα μέρες μπροστά μας και θέλω να τις απολαύσω υγιής»!

Η πρώτη δημοσίευση του οδοιπορικού έγινε στο Γεωτρόπιο της Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας (τεύχος 443, 11/10/2008), με τίτλο Λίμνη Μπόχιν, Στολίδι της Λιουμπλιάνα.