«Μια στιγμή στη ζωή της»: Συζητώντας με τον Νικόλα Κωστή και την Τζωρτζίνα Λιώση

 

Τζωρτζίνα Λιώση

Το πορτρέτο της Μυρτούς, μιας νεαρής γυναίκας διχασμένης ανάμεσα στα «θέλω» και τα «πρέπει» της, σκιαγραφεί ο Νικόλας Κωστής στην «Νταρντενική» μικρού μήκους ταινία του, Μια στιγμή στη ζωή της.

Το φιλμ απέσπασε τα Βραβεία Σκηνοθεσίας και Γυναικείας Ερμηνείας (εξαιρετική η Τζωρτζίνα Λιώση) στο πλαίσιο του Εθνικού Σπουδαστικού του φετινού Φεστιβάλ Δράμας. Συναντώντας τον Νικόλα και την Τζωρτζίνα.

Στη Δράμα μου είχες πει ότι εκτίμησες το γεγονός πως κάθε ταινία του φετινού Εθνικού Σπουδαστικού κουβαλούσε την αλήθεια της.

Ποια είναι, στην περίπτωση του Μια στιγμή στη ζωή της, η αλήθεια την οποία περισσότερο θέλατε να εξερευνήσετε και να αναδείξετε;

Νικόλας Κωστής: Η αλήθεια που θέλαμε να εξερευνήσουμε υπήρχε σε μεγάλο βαθμό ήδη μέσα μου.

Περνάω κάτι αντίστοιχο με όσα περνάει η Μυρτώ, η ηρωίδα, καθώς ο πατέρας μου πάσχει από τη νόσο του Πάρκινσον και χρειάζεται καθημερινή επαγγελματική φροντίδα.

Ήθελα, λοιπόν, να εκφράσω το συναίσθημα ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε μια στιγμή της ζωής του κατά την οποία επιθυμεί να κάνει το «άλμα», αλλά κάτι τον εμποδίζει.

Από την άλλη, όμως, φέρει και μια ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο τον οποίο φροντίζει, οπότε βιώνει έναν συνδυασμό συναισθημάτων.

Το σημαντικό, ωστόσο, είναι πως η Μυρτώ τελικά πηγαίνει στην οντισιόν για την παράσταση του Θείου Βάνια. Κι αυτό είναι ελπιδοφόρο.

Τζωρτζίνα Λιώση: Έχω χάσει τους παππούδες μου και την μία γιαγιά μου, έχω δει ανθρώπους να νοσούν και να «φεύγουν».

Έχω δει, επίσης, και τον κλοιό εκείνων οι οποίοι προσπαθούν να προστατεύσουν τον ασθενή, να είναι δίπλα του και ταυτόχρονα να συνεχίσουν να έχουν μια ζωή.

Συζητώντας, λοιπόν, με τον Νικόλα γιατί έχει ανάγκη να κάνει την ταινία και αντλώντας από τα βιώματά μου κατάλαβα πολύ καλά για ποιο ζήτημα ήθελε να μιλήσει.

Τζωρτζίνα Λιώση

Σε δυσκόλεψε σεναριακά το γεγονός ότι καταπιάστηκες με έναν γυναικείο χαρακτήρα;

Ν.Κ.: Μια κοπέλα δυσκολεύεται, ακόμα, περισσότερο, Επιπλέον, έχει μέσα της το ένστικτο της φροντίδας.

Η Τζωρτζίνα κουβαλάει την αγνότητα που απαιτεί ο χαρακτήρας τον οποίο υποδύεται, κι αυτό το συνειδητοποίησα μέσα από τις λιγοστές πρόβες. Χωρίς αυτήν δε θα υπήρχε η ταινία. Δεν μπορώ να φανταστώ άλλη ηθοποιό να λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο.

Εσύ, από την πλευρά σου, πόσο εύκολα εντάχθηκες στο προϋπάρχον σεναριακό πλαίσιο;

Τ.Λ.: Ως ηθοποιός, η αναζήτηση νημάτων τα οποία με συνδέουν με έναν χαρακτήρα είναι το πρώτο πράγμα που προσπαθώ να κάνω.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, εκτός από τα προσωπικά μου βιώματα, ο τρόπος προσέγγισης του Νικόλα μού επέτρεψε να «ανθίσω».

Δύο άνθρωποι απογυμνωμένοι από ένα κοινό όραμα δεν μπορούν να πάνε πουθενά. Το ότι, επομένως, συνεννοηθήκαμε με τον Νικόλα ως προς τι ήθελε να πει μου επέτρεψε να είμαι ο καλύτερός μου εαυτός.

Δε θα αρκούσαν τα βιώματά μου αν δεν μπορούσα να «αναπνεύσω» μέσα στο σενάριο, φέρνοντας αυτό το αποτέλεσμα.

Ν.Κ.: Φαντάσου πως τα γυρίσματα διήρκεσαν δυόμισι μέρες, αλλά ήταν εντατικά. Υπήρξαμε, εξάλλου, τυχεροί που συνεργαστήκαμε με την Μυρτώ Αλικάκη, η οποία συντόνισε τα πάντα άψογα.

Τις εξωτερικές λήψεις τις γυρίσαμε σε ένα take. Το δεύτερο πιο πολύ το έκανα για τον ηχολήπτη. Κι όχι επειδή υπήρχε πίεση, απλώς ένιωθα ότι «το έχουμε», και πηγαίναμε παρακάτω.

Η Μυρτώ δεν ηρεμεί ποτέ, όπως μας λέει και η ίδια σε μια κομβική ατάκα του φιλμ. Πώς καταφέρνουμε να ηρεμήσουμε, τελικά, υπό τις δεδομένες ευρύτερες συνθήκες;

Τ.Λ.: Για μένα το ζόρι είναι να αποδεχτείς την κατάσταση, κι αυτό μου το είπε ο ψυχολόγος μου.

Μιλούσα για κάτι το οποίο με απασχολούσε και με βασάνιζε και του ζητούσα συγγνώμη επειδή με έπιαναν τα κλάματα. Μου είπε, λοιπόν: «Τι πειράζει που έχεις ανάγκη να βάλεις τα κλάματα όταν συζητάς γι’ αυτό;»

Από τότε συνειδητοποίησα πως τις στιγμές κατά τις οποίες πάω να ξεχειλίσω από συναίσθημα, που κατακλύζομαι από όσα μου συμβαίνουν, παίρνω μια ανάσα και λέω: «Οκ, τώρα δεν είμαι καλά». Κι αυτό με απελευθερώνει πάρα πολύ και με ηρεμεί.

Δίνω, έτσι, χώρο στον εαυτό μου να παραδεχτεί ότι αυτό το οποίο του συμβαίνει με υπερβαίνει.

Ν.Κ.: Αυτό που λέει η Τζωρτζίνα το έκανε με τα μάτια της στο τέλος της ταινίας. Είναι σαν να αφήνεται. Μετά, έρχεται κι η μαγεία του σινεμά.

Εκτός από μαγεία, τι άλλο είναι το σινεμά;

Ν.Κ.: Υπάρχει η μαγεία του σεναρίου, του μοντάζ, της προβολής. Πολλές μαγείες!

Μ’ αρέσει μια ατάκα του Νίκου Νικολαΐδη: «Κάνουμε σινεμά για να ξαναζήσουμε αυτά που έχουμε ζήσει ή για να ζήσουμε αυτά που δε ζήσαμε».

Τ.Λ.: Πάρα πολύ ωραία!

Ν.Κ.: «Έχει σημασία να κάνεις κάτι όταν ξέρεις τι θες, αλλά δεν ξέρεις πώς γίνεται», είχε πει ο Γιώργος Πανουσόπουλος. Για μένα, αυτό είναι τρομερό κίνητρο.

Στο φιλμ έκανα αυτό το οποίο άρεσε σε εμένα, βγήκα από την παγίδα του τι θα άρεσε στο κοινό.

Εμπιστεύομαι το μοντάζ. Κάτι έχεις στο μυαλό σου, και κάτι άλλο γεννιέται στη διάρκειά του.

Ο Γκοντάρ έλεγε ότι το μοντάζ είναι η αγαπημένη του τέχνη. Λατρεύω τη Νουβέλ Βαγκ και το Γουικέντ είναι ο λόγος που αποφάσισα να ασχοληθώ με το σινεμά.

Για σένα, Τζωρτζίνα, πού συνίσταται η μαγεία -ή το ότι άλλο- του σινεμά;

Τ.Λ.: Μου αρέσει να λέω ιστορίες και να παίζω. Η υποκριτική με διατηρεί συνδεδεμένη με μια παιδικότητα. Όταν λέω σε φίλους μου πως έχω να πάω στη δουλειά, είμαι χαρούμενη γι’ αυτό.

Μέσα από όσα μου χαρίζονται ανακαλύπτω και κομμάτια του εαυτού μου. Καλούμαι, δηλαδή, να ανατρέξω σε προηγούμενες στιγμές ή εκδοχές του εαυτού μου. Αυτό περικλείεται στην ατάκα του Νικολαΐδη.

Τζωρτζίνα Λιώση

Ο Τσέχοφ και ο Θείος Βάνιας του πώς εμπλέκονται σ’ αυτήν τη μαγεία;

Ν.Κ.: Έχω δει αρκετά θεατρικά τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν είμαι ειδικός στο θέατρο. Το συγκεκριμένο έργο με συγκινεί πάρα πολύ, και συνδέεται με όσα περνάει η ηρωίδα.

Εσένα, τι σου γεννάει ο Τσέχοφ;

Τ.Λ.: Η επιλογή του συγκεκριμένου αποσπάσματος από τον Θείο Βάνια φωτίζει ακόμα καλύτερα την ιστορία που θέλαμε να πούμε. Σαν να επαυξάνει την ήδη υπάρχουσα ζωή την οποία βλέπουμε.

Ν.Κ.: Προσπάθησα να διατηρήσω μια αφηγηματική οικονομία και ο παραλληλισμός με το έργο του Τσέχοφ ταίριαξε πολύ ωραία, πολλαπλασιάζοντας, όπως λέει και η Τζωρτζίνα, τα όσα βιώνει η ηρωίδα.

Είναι μια ταινία πολυεπίπεδη και ταυτόχρονα κοινωνικά γειωμένη όσο -δυστυχώς- λίγες εγχώριες μικρού μήκους δουλειές. Θεωρείτε ότι λείπει -και αν ναι, γιατί- αυτή η διάσταση;

Ν.Κ.: Μια κοπέλα η οποία αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα και παράλληλα θέλει να υλοποιήσει τα όνειρά της έχει αρκετή στήριξη; Αυτό είναι ένα πολιτικό σχόλιο που διατυπώνεται μέσα από την ταινία.

Ζούμε σε μια χώρα όπου οι άνω των 70 είναι ένα τεράστιο ποσοστό και απουσιάζει η πολιτική στήριξης και φροντίδας των ηλικιωμένων.

Το ότι μια θεραπεία για τη νόσο του Πάρκινσον θα δοθεί σε ορισμένο αριθμό ασθενών ανάλογα με το budget το οποίο μπορούν να διαθέσουν είναι κάτι που με απασχολεί ηθικά.

Εσύ, Τζωρτζίνα, εντοπίζεις κάποιο έλλειμμα στη σύνδεση των (μικρού μήκους) ταινιών με την ευρύτερη κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα;

Τ.Λ.: Συμφωνώ με τον Νικόλα. Τι συμβαίνει σε ένα σπίτι όταν υπάρχει κάποιος άνθρωπος ο οποίος δεν μπορεί να μείνει μόνος του, κι ο άλλος πρέπει να δουλέψει για να φέρει φαγητό, άρα να λείψει κάποιες ώρες;

Άλυτος γρίφος και ντόμινο που δημιουργεί ένα μη λειτουργικό «οικοσύστημα». Δε βγαίνουν τα μαθηματικά.

Μέσα σε αυτό το χάος, προσπαθείς να χωρέσεις και κάτι το οποίο αγαπάς. Περνάει μια ακόμα μέρα και είσαι ζωντανός; Δεν αρκεί αυτό. Είναι δυσβάσταχτη συνθήκη.

Ν.Κ.: Πιστεύω, πάντως, ότι φέτος -σε αντίθεση με πέρυσι- υπήρξαν περισσότερες ταινίες που προσπάθησαν να πουν κάτι βαθύτερο για την τρέχουσα συνθήκη, χωρίς να υποτιμώ την οποιαδήποτε δουλειά.

Μετά την επιτυχημένη πρεμιέρα του φιλμ στη Δράμα και τις προγραμματισμένες προβολές του στο πλαίσιο των 32^ων «Νυχτών Πρεμιέρας» και στη συνέχεια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τι έπεται;

Ν.Κ : Η βράβευση είναι μια ευγενική υπενθύμιση πως είμαστε στον σωστό δρόμο.

Το έχουμε στείλει σε ορισμένα φεστιβάλ. Ελπίζουμε να το πάρουν σε κάποιο, κι ας μην είναι στην πρώτη δεκάδα των καλύτερων!

Ευχαριστώ τον Νικόλα Κωστή και την Τζωρτζίνα Λιώση για την ουσιαστική κουβέντα και τον Νικόλα για την παραχώρηση του φωτογραφικού υλικού.

Η ταινία του Νικόλα Κωστή Μια στιγμή στη ζωή της έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο πλαίσιο του Εθνικού Σπουδαστικού του 49^ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.

Κέρδισε τα Βραβεία Σκηνοθεσίας (Νικόλας Κωστής) και Γυναικείας Ερμηνείας (Τζωρτζίνα Λιώση).